Holenderski eksport ziemniaków gwałtownie rośnie w obliczu mniejszych zbiorów w UE-4 i stabilizacji cen

Holenderskie ziemniaki opuszczają kraj w tym sezonie znacznie szybciej — do końca września eksport wzrósł o 12,6%, a jego głównymi kierunkami są Belgia i Francja. Wzrost wymiany handlowej zbiega się z mniejszymi zbiorami w UE-4 oraz względnie stabilnym, lecz mocnym poziomem cen ziemniaków przemysłowych i skrobi. Europejscy odbiorcy są coraz bardziej uzależnieni od dostaw z Holandii, szczególnie belgijski sektor przetwórczy, podczas gdy Niemcy i kilka kierunków afrykańskich przyjmują mniejsze wolumeny. W tym kontekście stabilne notowania skrobi ziemniaczanej i tylko nieznacznie zmieniające się ceny na rynku wolnym maskują narastające strukturalne napięcia podażowe w Europie Północno-Zachodniej, które mogą ponownie ujawnić się w dalszej części sezonu przechowalniczego, jeśli popyt pozostanie silny.

Podaż i popyt

Do końca września 2026 r. Holandia wyeksportowała 147 956 ton ziemniaków jadalnych i przemysłowych, wobec 131 388 ton rok wcześniej (+12,6%). Europa wchłonęła 118 903 tony, czyli około 17% więcej niż w ubiegłym sezonie, co wskazuje na wyraźną koncentrację na odbiorcach regionalnych.

Belgia jest zdecydowanie najważniejszym kierunkiem: 90 895 ton (+29,7%) stanowiło ponad trzy czwarte całkowitego holenderskiego eksportu, z czego 19 970 ton wysłano tylko we wrześniu. Francja również znacząco zwiększyła zakupy — z 9347 do 16 925 ton (około +80%), podczas gdy eksport do Niemiec spadł o 51,2%, do 7737 ton, co odzwierciedla słabszy popyt lub lepszą podaż krajową. Poza Europą Afryka odebrała 15 101 ton (‑11,7%), choć Wybrzeże Kości Słoniowej wyróżniło się wzrostem do 9345 ton (+40,7%), a eksport do obu Ameryk zwiększył się o około 5%, do 13 948 ton, głównie dzięki Trynidadowi i Tobago oraz Gujanie.

Przepływy te mają miejsce na tle znacznie mniejszych zbiorów ziemniaków przeznaczonych do przechowywania w 2026 r. w UE-4 (Holandia, Belgia, Francja, Niemcy), szacowanych na około 20,8 mln ton, czyli niemal o jedną czwartą mniej niż w poprzednim sezonie. Spadek ten wynika z mniejszego areału zasiewów po obfitych zbiorach w 2025 r. oraz strat plonów związanych z pogodą, co ogranicza podaż w średnim terminie mimo bieżącej dostępności w okresie zbiorów.

Ceny

Notowania ziemniaków przemysłowych w Holandii i Belgii były zasadniczo stabilne w połowie października. Z najnowszego biuletynu wynika, że holenderskie ceny ziemniaków eksportowych wzrosły nieznacznie na dolnym końcu przedziału, z poziomu 230–270 EUR do 230–270 EUR za tonę, podczas gdy ogólny poziom cen pozostaje mocny na tle średnich historycznych.

W przypadku instrumentów pochodnych notowana cena skrobi ziemniaczanej (pochodzenie PL, Łódź, FCA) wynosi 0,625 EUR/kg i pozostaje bez zmian w kolejnych ocenach z września i października, wskazując obecnie na rynek poruszający się w trendzie bocznym. Stabilne ceny skrobi sugerują, że napięte fundamenty rynku surowca ziemniaczanego są obecnie równoważone przez wystarczające zapasy przemysłowe i ostrożne zakupy, jednak każda dalsza rewizja w dół prognoz produkcji w UE-4 może później przełożyć się na wyższe notowania skrobi.

Sezonowo ceny ziemniaków na rynku wolnym w Europie Północno-Zachodniej wykazują zwykle niewielkie zmiany we wrześniu i październiku, gdy do przetwórców trafiają duże ilości ziemniaków kontraktowych, a wielu producentów jest zmuszonych do sprzedaży w okresie zbiorów. Wzorzec ten wydaje się utrzymywać także w 2026 r., jednak mniejsze zbiory oznaczają mniejszy bufor w dalszej części sezonu, pozostawiając przestrzeń do wzrostu cen po ustąpieniu presji związanej ze sprzedażą bezpośrednio po zbiorach.

Fundamenty i przepływy handlowe

Silny popyt ze strony Belgii odzwierciedla jej rolę jako czołowego hubu produktów z mrożonych ziemniaków, który zazwyczaj opiera się na znaczącym imporcie z sąsiednich krajów w celu zaopatrzenia linii przetwórczych. Przy znacznie mniejszych zbiorach w 2026 r. oraz informacjach NEPG o plonach poniżej średniej i niedoborze dużych, długich bulw przetwórcy bardziej zdecydowanie konkurują o odpowiedni surowiec, preferując wiarygodnych dostawców, takich jak Holandia.

Gwałtowny wzrost dostaw holenderskich ziemniaków do Francji wpisuje się w podobny wzorzec: krajowe plony są pod presją po sezonie charakteryzującym się stresem cieplnym i wilgotnościowym, podczas gdy moce przetwórcze i popyt konsumentów na produkty mrożone pozostają silne. Z kolei znaczny spadek dostaw do Niemiec sugeruje albo lepszą dostępność krajową, albo celowe przesunięcie przez holenderskich eksporterów w stronę bardziej rentownego popytu belgijskiego i francuskiego. Poza Europą zróżnicowana sytuacja w Afryce — wzrost na Wybrzeżu Kości Słoniowej przy jednoczesnym spadku łącznych wolumenów afrykańskich — wskazuje na przesunięcie w stronę kierunków o wyższej marży i bardziej niezawodnej logistyce.

Ogólnie statystyki eksportowe potwierdzają strategiczną koncentrację na pobliskich rynkach UE, zwłaszcza tych z dużym sektorem przetwórczym. Zwiększa to prawdopodobieństwo, że wraz z postępem sezonu przechowalniczego, jeśli dynamika eksportu do Belgii i Francji się utrzyma, dostępne zapasy dla bardziej odległych lub wrażliwych cenowo rynków mogą jeszcze bardziej się skurczyć.

Pogoda i warunki upraw

Zbiory w Europie Północno-Zachodniej w 2026 r. przebiegają przy zróżnicowanej pogodzie: nadmierne opady w częściach północnej Holandii utrudniały wykopki, podczas gdy utrzymująca się susza w niektórych regionach Belgii i Francji ograniczyła wielkość bulw i plony. NEPG oraz analitycy krajowi podkreślają, że średnie plony w UE-4 są znacznie poniżej średniej pięcioletniej, przy czym Belgia i Francja szczególnie odstają pod względem plonów z hektara.

W bardzo krótkim terminie (koniec października) prognozy wskazują na niestabilne, chłodniejsze warunki nad basenem Morza Północnego, z możliwością kolejnych opadów w Holandii i zachodnich Niemczech oraz bardziej zmiennymi opadami w Belgii i północnej Francji. Taka pogoda może wydłużyć prace wykopkowe tam, gdzie nie zostały one zakończone, ale raczej nie poprawi istotnie już ustalonych poziomów plonów. Ryzyko dotyczące wykończenia skórki i trwałości przechowalniczej pozostaje zatem istotnym czynnikiem obserwacji, gdy ziemniaki trafiają do długoterminowego przechowywania.

Perspektywy handlowe

• Eksporterzy: Silny popyt ze strony Belgii i Francji, w połączeniu ze wzrostem holenderskiego eksportu o 12,6% rok do roku, przemawia za zdyscyplinowaną sprzedażą terminową. Rozsądne wydaje się zabezpieczenie wolumenów i mocy logistycznych na okres listopad–styczeń, przy zachowaniu pewnej elastyczności na wypadek możliwego wzrostu cen pod koniec sezonu.
• Przetwórcy: Przy znacznym spadku produkcji w UE-4, lecz wciąż względnie stabilnych cenach spot, zasadne jest stopniowe wydłużanie pokrycia potrzeb do I kwartału 2027 r., zamiast silnego polegania na rynku wolnym w dalszej części sezonu, gdy popyt eksportowy może jeszcze bardziej ograniczyć podaż.
• Nabywcy skrobi i składników: Skrobia ziemniaczana FCA Łódź w cenie 0,625 EUR/kg pozostaje stabilna, co stwarza możliwość zabezpieczenia krótkoterminowych potrzeb, zanim skutki mniejszych zbiorów ziemniaków pojawią się na rynkach skrobi i produktów ubocznych.

Wskazanie rynkowe na 3 dni