Ayçiçeği Piyasasında Ayrışma: Ukrayna Çekirdek Fiyatları Gerilerken Çin İçi Çekirdekler Sıkılaşıyor

Ukrayna ayçiçeği çekirdeği ve yağ fiyatları, hasat baskısı ve kısıtlı ihracat lojistiği altında yumuşamaya devam ederken, Çin ayçiçeği içi piyasası karışık bir tablo sergiliyor: fırıncılık tipi içler daha sıkıyken, çerezlik teklifleri gevşiyor. Karadeniz, CN FOB değerlerini son düzeltmelere rağmen avro bazında yüksek tutan ana fiyat çıpası olmaya devam ediyor. 2026 Eylül ayının başında ayçiçeği piyasaları güçlü biçimde fiyat odaklı seyrediyor. Ukrayna’da, yeni mahsul çekirdek alım fiyatları bu hafta yeniden düştü; kırıcılar artan girişlerle ve Karadeniz alıcılarından gelen daha zayıf ayçiçeği yağı talebiyle karşı karşıya. Buna karşılık, Çin’in ayçiçeği çekirdeği ithalat talebi güçlü kalıyor ve yurt içi iç fiyatları, fırıncılık tipi içlerin primli seyretmesiyle, küresel bitkisel yağ düşüş trendini yalnızca kısmen takip ediyor. Hem Ukrayna’da hem de başlıca Çin üretim bölgelerinde hava durumu şu an için bozucu değil; bu nedenle kısa vadeli yön, verim riskinden ziyade lojistik, ihracat kapasitesi ve kırma marjlarına bağlı olacak.

Prices

Tüm fiyat göstergeleri, yaklaşık 1 USD = 0,92 EUR kuru kullanılarak EUR’a çevrilmiştir.

Ukrayna’da yeni mahsul ayçiçeği çekirdeği için yurt içi alım fiyatları, merkez bölgelerde kırma tesislerine teslim 18.700–19.500 UAH/t (yaklaşık 320–335 EUR/t) seviyesine geriledi; bu da artan girişler ve daha zayıf ayçiçeği yağı fiyatlarının etkisiyle haftalık bazda 500–1.000 UAH/t düşüş anlamına geliyor. Karadeniz çıkışlı ham ayçiçeği yağı alım fiyatları, Tuna limanlarına teslim USD 1.200–1.220/t civarında, kilogram başına kabaca 1,10–1,13 EUR’a denk geliyor ve geçen haftaya göre USD 30–40/t aşağıda.

Supply & Demand

Ukrayna ayçiçeği hasadının ortasında; yeni mahsul çekirdek arzı, yurt içi silolara ve kırma tesislerine hızla akıyor. Ticaret platformları ve danışmanlık şirketleri, çekirdek mevcudiyetinde belirgin bir artış ve büyük kırma tesisleri tarafından agresif alım programları bildiriyor; ancak yağ ve küspe ihracat kapasitesi sınırlı kaldığı için daha fazla hacim ülke içinde kalıyor ve bu da çiftçi kapı fiyatları üzerinde baskı yaratıyor.

Çin’de gümrük verilerine dayalı ticaret istatistikleri, ayçiçeği çekirdeği için güçlü temel ithalat talebine işaret ediyor; son on iki aylık dönemde sevkiyat sayılarında yıllık bazda %56 artış bildiriliyor. Çin’de yurt içi ayçiçeği içi üretimi genel olarak istikrarlı, ancak piyasa bazı kalite ve menşeler için ithalata bağımlı olmaya devam ediyor; bu da küresel bitkisel yağ göstergeleri yumuşarken dahi FOB Pekin iç fiyatlarını destekliyor.

Weather & Logistics

Ukrayna (CN=UA odağı): Odesa ve orta Ukrayna için kısa vadeli tahminler, önümüzdeki hafta boyunca çoğunlukla kuru ila hafif sağanak yağışlı, mevsim normallerine yakın sıcaklıklarla birlikte seyreden koşullara işaret ediyor; bu da devam eden ayçiçeği hasadı ve tarla işleri için elverişli. 3–7 günlük görünümde ciddi don veya uzun süreli yağış öngörülmüyor; dolayısıyla kısa vadeli verim riski, hava koşullarından sınırlı ölçüde etkileniyor. Mevcut fiyat baskısı bu nedenle hava koşullarından çok lojistik ve marjlara bağlı.

Ukrayna’dan ihracat lojistiği kırılganlığını koruyor. Hükümet açıklamaları, Karadeniz’deki taşımacılık aksamaları ve ayçiçeği çekirdeği, yağı ve küspesi için değişen ödeme düzenlemeleriyle karşı karşıya olan tarım ihracatçılarına yönelik devam eden destek çabalarını doğruluyor. Sezonun başlarında ana yağ ihracat terminallerine yönelik saldırılar ve hasar, ayçiçeği yağı akışlarını sınırlamaya devam ediyor; bu da kırma marjlarını baskılayarak dolaylı yoldan çekirdek fiyatlarını aşağı çekiyor.

Çin (CN odağı): Kuzey Çin’deki başlıca ayçiçeği üretim alanlarında, şu anda mevsimsel olarak karışık ancak aşırı olmayan hava koşulları hâkim; yer yer sağanaklar görülse de, yakın tarihli tahminlerde hasadı tehdit eden yaygın bir olay işaret edilmiyor. Sezonun daha erken dönemlerindeki değerlendirmeler, ayçiçeği gelişimi için genel olarak elverişli koşullara vurgu yapmıştı ve son birkaç günde ülke çapında yeni bir verim şoku ortaya çıkmadı.

Fundamentals & Market Drivers

• Ukrayna’da hasat baskısı: Yeni mahsul ayçiçeği çekirdeği girişlerinin orta ve güney Ukrayna tesislerine artması, yurt içi çekirdek alım fiyatları ve ayçiçeği yağı ihracat fiyatlarındaki düşüşle aynı zamana denk geliyor; bu da fiyat döngüsünde klasik bir hasat baskısı evresine işaret ediyor.
• Sınırlı ihracat kapasitesi: Karadeniz koridorları işler durumda olsa da, işlenmiş ürünler için kapasite, altyapı hasarı ve yüksek risk primleri nedeniyle potansiyelin altında kalıyor; bu da yağ ve küspe ihracatını kısıtlayarak çekirdek üzerinde aşağı yönlü baskıyı artırıyor.
• Çin talebinde istikrarlı ila güçlü görünüm: Son ticaret verileri, Çin’in ayçiçeği çekirdeği ithalat hacimlerinin genişlediğini ortaya koyuyor; bu da küresel bitkisel yağ fiyatları yumuşarken bile yüksek kaliteli çekirdek ve iç segmentlerine olan talebi destekliyor.
• Bitkisel yağ kompleksinde zayıflık: Karadeniz ayçiçeği yağı fiyatları, daha geniş bitkisel yağ piyasasındaki zayıflığa paralel olarak geriledi; bu durum kırma marjlarını sınırlıyor ve uzun vadeli talep nispeten destekleyici olmasına rağmen çekirdek fiyatlarını daha düşük seviyelerde tutuyor.

3–7 Day Outlook & Trading Guidance

Hem Ukrayna hem de Çin’de havanın sakin seyretmesi ve Karadeniz’de hasat baskısının artmasıyla, Ukrayna ayçiçeği çekirdeği için kısa vadeli fiyat riski hafifçe aşağı yönlü eğilimli; buna karşın Çin iç piyasasında, yüksek kaliteli iç segmentlerinde daha dengeli ila sıkı bir görünüm söz konusu.

Trading outlook (next 1–2 weeks)

• İthalatçılar / kırıcılar (AB, MENA, Asya): Mevcut zayıflık döneminde, lojistik riskini yönetmek için esnek sevkiyat pencerelerine odaklanarak Ukrayna çekirdeği ve ham yağ alımlarını kademeli olarak artırmayı değerlendirin. Buradan aşağı yön, zaten daralmış kırma marjları ve güçlü küresel bitkisel yağ talebi nedeniyle sınırlı görünüyor; ancak Karadeniz kaynaklı haber akışı volatiliteyi artırmaya devam edebilir.
• Ukraynalı çiftçiler: Yeterli çiftlik içi depolama imkânı olanlar, özellikle ihracat lojistiğinde iyileşme veya bitkisel yağ vadeli fiyatlarında istikrar sağlanması hâlinde, satışlarını kademelendirmekten ve mevcut hasat baskılı fiyatlara tamamen teslim olmamaktan fayda sağlayabilir. Ancak likidite ve depolama kısıtları, birçok üreticinin yine de mevcut seviyelerden belli bir miktar satmasını gerektiriyor.
• Çinli alıcılar: Fırıncılık tipi ayçiçeği içlerinde süregelen sıkılık, 4. çeyrek ihtiyacının bir kısmını şimdiden sabitlemeyi öneriyor; Karadeniz kaynaklı tekliflerdeki geri çekilmeler, ilave alımlar için kullanılabilir. Çerezlik içlerde ise son fiyat gevşemesi, daha sabırlı ve kademeli tedarik yaklaşımını gerekçelendiriyor.

3‑Day Regional Price Indication (Directional, in EUR)

• Ukrayna (CN=UA): Yeni mahsul ayçiçeği çekirdeği FCA/FOB Karadeniz fiyatlarının, kırıcıların süregelen girişler ve zayıf ayçiçeği yağı fiyatları karşısında temkinli alım seviyelerini korumasıyla, önümüzdeki üç günde hafifçe aşağı veya yatay seyretmesi bekleniyor (eğilim: hafifçe satıcılı ila yatay).
• Çin (CN): FOB Pekin ayçiçeği içi ve çizgili çekirdek fiyatlarının, ithalat talebinin güçlü kalması ve yeni önemli arz haberlerinin olmaması nedeniyle genel olarak istikrarlı seyretmesi; kaliteye bağlı küçük ayarlamalar görülmesi bekleniyor (eğilim: fırıncılık tipi içler için yatay ila hafifçe destekleyici).