Ukraina nadal dominuje w imporcie rzepaku do UE, podczas gdy Kanada i Mołdawia dynamicznie zwiększają udział
Ukraina pozostaje głównym dostawcą rzepaku do UE mimo niższego eksportu, podczas gdy Australia, Mołdawia i Kanada zwiększają udział. Ceny spadają, ale logistyka i pogoda nadal generują ryzyko.
Ceny
Wskazania cen rzepaku na rynku fizycznym pokazują umiarkowanie słabszy ton w Europie Zachodniej oraz zasadniczo stabilne wartości w regionie Morza Czarnego. We Francji rzepak FOB Paryż jest kwotowany w okolicach 0,55 EUR/kg, wobec 0,59 EUR/kg pod koniec października, co odzwierciedla łatwiejszą dostępność w najbliższym terminie oraz korektę względem wcześniejszej siły kontraktów terminowych. Na Ukrainie poziomy FCA dla nasion o zawartości oleju min. 42% pozostają stabilne na poziomie 0,43 EUR/kg w Kijowie i 0,44 EUR/kg w Odessie, podczas gdy CPT Odessa dla nasion klasy 1 (< 35 mcm) wzrósł ostatnio do 0,432 EUR/kg z 0,419 EUR/kg wcześniej w tygodniu, wskazując na stabilny popyt krajowy i pewne ograniczenia logistyczne.
Na rynku kontraktów terminowych najbliższe kontrakty na rzepak na Euronext odbiły od minimów z końca października i są notowane w górnej części przedziału 500 EUR za tonę dla najbliższego terminu referencyjnego, wspierane przez popyt tłoczni i bardziej napięty bilans rynku spot, pomimo komfortowej globalnej podaży. Różnica między kontraktami paryskimi a ukraińskimi wartościami CPT/FCA nadal zachęca do importu z regionu Morza Czarnego do UE, o ile logistyka pozostaje sprawna.
Podaż i popyt
Ukraina pozostaje największym zewnętrznym dostawcą rzepaku do UE w sezonie 2026/27, wysyłając około 703 090 ton do wspólnoty między 1 lipca a 8 listopada 2026 r., wobec 823 570 ton rok wcześniej, co oznacza spadek o 14,63%. Nadal odpowiada to za około 50,88% całkowitego importu rzepaku do UE w pierwszych 19 tygodniach roku gospodarczego, ale wyraźnie mniej niż 58,71% w analogicznym okresie ubiegłego sezonu, podkreślając stopniowe osłabianie dominacji Ukrainy w miarę dywersyfikowania kierunków zakupów przez unijnych odbiorców.
Całkowity import rzepaku do UE w tym okresie wyniósł około 1,38 mln ton, co oznacza spadek o 1,49% rok do roku i niemal 40% mniej niż około 2,3 mln ton zaimportowanych na tym samym etapie sezonu 2024/25. Spadek wskazuje, że niższe dostawy z Ukrainy występują w ramach szerszego ograniczenia popytu importowego UE, a nie dlatego, że zostały w pełni zastąpione przez innych eksporterów. Silniejsza produkcja krajowa w UE i bardziej zrównoważone potrzeby tłoczni pomagają ograniczać ogólne zapotrzebowanie importowe w porównaniu z wyjątkowym sezonem 2024/25.
Ekskluzywne commodities na CMBroker
Zmiana kierunków handlu: Australia, Mołdawia i Kanada
Najbardziej wyraźnym zjawiskiem w sezonie 2026/27 jest szybki wzrost znaczenia alternatywnych dostawców. Australia zajęła drugie miejsce wśród dostawców zewnętrznych, wysyłając około 185 120 ton i odpowiadając dotychczas za 13,40% importu do UE. Mołdawia awansowała na trzecią pozycję z wynikiem 137 980 ton (9,98% udziału), podczas gdy Kanada dostarczyła około 126 450 ton, co odpowiada udziałowi na poziomie 9,15%. Eksport rzepaku z Kanady do UE wzrósł sześciokrotnie w porównaniu z analogicznym okresem ubiegłego sezonu, czyniąc Kanadę jednym z najszybciej rozwijających się dostawców na rynku europejskim.
Wzrost przepływów z Kanady i wejście Mołdawii do pierwszej trójki podkreślają strategiczne dążenie UE do dywersyfikacji dostawców, ograniczania zależności od pojedynczego kierunku oraz zapewnienia kupującym większej elastyczności w zakresie jakości, logistyki i cen. Najnowsze dane międzynarodowe potwierdzają, że światowa produkcja rzepaku w sezonie 2026/27 ma osiągnąć poziom zbliżony do rekordowego lub rekordowy, przy większych zbiorach w kilku krajach eksportujących, w tym w Australii i Kanadzie, wzmacniając strukturalną zdolność do wspierania tej dywersyfikacji.
Fundamenty i pogoda
Podstawy rynku wspierają kompleks rzepaku dzięki solidnej globalnej produkcji i rosnącemu popytowi tłoczni. Najnowsze bilanse międzynarodowe przewidują światową produkcję rzepaku w sezonie 2026/27 na poziomie około 100 mln ton oraz rekordowo wysokie przeroby, napędzane obowiązkami dotyczącymi biodiesla i utrzymującym się wykorzystaniem olejów roślinnych. W przypadku UE większe tegoroczne zbiory krajowe, w połączeniu z obfitą globalną podażą, pomagają wyjaśnić umiarkowany spadek importu pomimo konkurencyjnych ofert z Ukrainy.
Jeśli chodzi o pogodę, prognozy sezonowe wskazują na ponadprzeciętne opady zimowe w większości Europy, przy czym jedynie części południowej i wschodniej Europy mogą być bardziej suche. Taki układ jest na ogół korzystny dla wschodów i przezimowania rzepaku ozimego w kluczowych regionach produkcyjnych, takich jak Francja, Niemcy i Polska, o ile uda się uniknąć nadmiernego uwilgotnienia gleby. W regionie Morza Czarnego najnowsze doniesienia wskazują na zróżnicowane warunki jesienne, ale nie na rozległy stres o nasileniu wystarczającym do istotnej zmiany krótkoterminowej dostępności eksportowej.
Perspektywy i pomysły handlowe
Bliskość geograficzna Ukrainy, konkurencyjna baza kosztowa i rozwinięta logistyka oznaczają, że prawdopodobnie pozostanie ona kluczowym dostawcą rzepaku do UE w sezonie 2026/27. Jej przyszły udział w rynku będzie jednak zależał od nadwyżki eksportowej, logistyki wewnętrznej, konkurencji ze strony dostawców z Australii, Mołdawii i Kanady oraz marż europejskich tłoczni. Ponieważ całkowity import do UE jest obecnie niższy zarówno niż rok wcześniej, jak i znacznie niższy od podwyższonego poziomu z sezonu 2024/25, rynek importowy wydaje się lepiej zbilansowany, co ogranicza możliwość gwałtownych krótkoterminowych wzrostów cen przy braku szoku podażowego.
Sezonowe prognozy warunków wilgotniejszych od normy w dużej części Europy wskazują na ogół na korzystne zasoby wilgoci dla zbiorów w 2027 r., choć lokalne nadmierne opady lub fale chłodu nadal mogą stanowić ryzyko. Jednocześnie silna produkcja globalna i zdywersyfikowane kierunki dostaw powinny nadal ograniczać średnioterminowe wzrosty cen, nawet jeśli premie w najbliższych terminach będą się utrzymywać tam, gdzie logistyka lub jakość ograniczają podaż.
Perspektywy handlowe (najbliższe 4–6 tygodni)
- Tłocznie w UE: Warto rozważyć stopniowe zwiększanie pokrycia zapotrzebowania w najbliższych terminach, dopóki ukraińskie wartości CPT i FCA pozostają w okolicach 0,43–0,44 EUR/kg, ponieważ wszelkie zakłócenia logistyczne lub zatory w portach mogą szybko ograniczyć dostępność w regionie Morza Czarnego.
- Producenci na Ukrainie i w UE: Obecne poziomy cen, w tym 0,55 EUR/kg FOB we Francji i umacniające się wskazania CPT Odessa, przemawiają za zrównoważonym podejściem do sprzedaży: zwiększać sprzedaż podczas wzrostów, ale zachować część niesprzedanego wolumenu na wypadek późnosezonowych szoków pogodowych lub frachtowych.
- Importerzy i handlowcy: Wykorzystujcie rosnący udział Australii, Mołdawii i Kanady do dywersyfikacji ryzyka pochodzenia i optymalizacji frachtu; monitorujcie zmiany bazy między kontraktami terminowymi na Euronext a wartościami fizycznymi w celu wykorzystania możliwości arbitrażowych.
3-dniowe regionalne wskazania cenowe
- Francja (FOB Paryż): Oczekuje się, że wskazania dla rzepaku pozostaną w okolicach 0,55 EUR/kg, z lekko słabszym lub bocznym nastawieniem, zgodnie ze stabilnymi kontraktami terminowymi i komfortową podażą w najbliższym terminie.
- Ukraina (FCA Kijów/Odessa, olej min. 42%): Ceny w pobliżu 0,43–0,44 EUR/kg prawdopodobnie pozostaną stabilne, wspierane przez aktywny popyt krajowy i realizowane programy eksportowe.
- Ukraina (CPT Odessa, klasa 1): Ostatni wzrost do 0,432 EUR/kg sugeruje stabilny lub nieco mocniejszy ton w bardzo krótkim terminie, zwłaszcza jeśli logistyka ulegnie pogorszeniu lub wzrośnie popyt ze strony unijnych tłoczni.