Rzepak utrzymuje się mocno, podczas gdy najbliższy kontrakt MATIF słabnie, a spready terminowe się rozszerzają

Kontrakty terminowe na rzepak konsolidują się po ostatnich wzrostach. Najbliższy kontrakt MATIF lekko słabnie, podczas gdy dalsze terminy oraz kanola na ICE pozostają historycznie wysoko, odzwierciedlając napięte fundamenty i solidne marże przerobu. Ceny fizycznego rzepaku we Francji i na Ukrainie obniżyły się tylko marginalnie, co wskazuje na ograniczoną sprzedaż rolników po rozczarowujących zbiorach w UE i rosnącej konkurencji ze strony krajowych przetwórców. Rynek rzepaku wchodzi w drugą połowę października w ogólnie mocnej, lecz nerwowej równowadze. Ceny producentów w UE utrzymały się dzięki ograniczonej sprzedaży z gospodarstw i mniejszym zbiorom w UE w 2026 r., nawet gdy rynki olejów roślinnych tracą część impetu. Na Ukrainie bodźce wynikające z polityki kierują nasiona do krajowych tłoczni, wspierając eksport oleju i śruty rzepakowej. Jednocześnie wczesne zakładanie zasiewów rzepaku ozimego z nowych zbiorów w części Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej jest utrudnione przez suszę, zwiększając ryzyko pogodowe dla perspektyw podaży w 2027 r.

Ceny

Kontrakty terminowe na rzepak MATIF z 16 października 2026 r. wskazują na nieco słabszy najbliższy termin, lecz nadal podwyższoną krzywą terminową. Kontrakt Nov 26 był ostatnio notowany po 500.75 EUR/t (−0.20% dzień do dnia), podczas gdy Feb 27 zamknął się wyżej na poziomie 552.25 EUR/t (−0.45%), a May 27 na 557.00 EUR/t (−0.40%). W dalszych terminach Aug 27 i Nov 27 ustaliły się odpowiednio na poziomach 535.75 EUR/t i 537.75 EUR/t, a umiarkowane dzienne spadki sygnalizują lekką korektę, a nie zmianę trendu.

Na ICE Canada kontrakty terminowe na kanolę osłabły równolegle, lecz w ujęciu bezwzględnym pozostają mocne. Kontrakt Nov 26 zamknął się na poziomie 798.80 CAD/t (−0.36%), Jan 27 na 811.60 CAD/t (−0.26%), a Mar 27 na 821.50 CAD/t (−0.26%). Utrzymuje to ogólne kierunkowe powiązanie kanoli z europejskim rzepakiem, choć w ostatnich sesjach kanola chwilami odłączała się od rynku i zyskiwała, mimo słabszego europejskiego rzepaku i innych olejów roślinnych.

Notowania rynku fizycznego również odzwierciedlają tę mocną sytuację, wykazując jedynie umiarkowane osłabienie: francuski rzepak FOB Paryż jest wyceniany na 0.63 EUR/kg na dzień 16 października 2026 r., wobec 0.64 EUR/kg 9 października. Ceny ukraińskie są zasadniczo stabilne w Kijowie i Odessie i wynoszą odpowiednio 0.45 oraz 0.46 EUR/kg FCA, podczas gdy rzepak klasy 1 CPT Odessa wyraźniej obniżył się do 0.401 EUR/kg 15 października z 0.441 EUR/kg dzień wcześniej, co odzwierciedla rabaty logistyczne i jakościowe, a nie załamanie popytu.

Podaż i popyt

W UE zbiory rzepaku w sezonie 2026/27 są zasadniczo zakończone i szacuje się je na poziomie tylko marginalnie niższym niż w poprzednim sezonie, choć w niektórych regionach wystąpiły straty plonów spowodowane wiosenną suszą. Produkcja rzepaku w UE prognozowana jest na około 20.5 miliona ton, a zapasy końcowe mają spaść do około 2.2 miliona ton, co wskazuje na nadal napięty bilans mimo stabilnego popytu na przerób.

Ceny rzepaku na poziomie producenta w Europie pozostają mocne z powodu rozczarowujących zbiorów w niektórych kluczowych regionach i jedynie umiarkowanego zainteresowania sprzedażą. Informacje rynkowe UFOP za październik 2026 r. wskazują na ograniczone nadwyżki w gospodarstwach oraz mocne ceny oleju i śruty rzepakowej, przy czym ceny biodiesla osłabły, lecz nadal pozostają atrakcyjne w porównaniu z kosztami surowca.

Ukraina przechodzi istotną zmianę strukturalną: cła eksportowe i ograniczenia logistyczne zmniejszają eksport surowych nasion do UE i kierują wolumeny do krajowych mocy przerobowych. Najnowsze dane wskazują na silny wzrost eksportu nasion rzepaku i colzy w pierwszej połowie 2026 r., któremu towarzyszył niemal dziesięciokrotny wzrost eksportu surowego oleju rzepakowego. Nowsze doniesienia potwierdzają natomiast, że Ukraina straciła część unijnego rynku nasion, ale zwiększyła wysyłki oleju i śruty.

Od 1 do 17 września 2026 r. Ukraina wyeksportowała niemal 200,000 ton rzepaku oraz ponad 80,000 ton oleju rzepakowego, podkreślając funkcjonowanie dwóch kanałów eksportowych pomimo blokady Morza Czarnego. Stabilne ceny fizyczne „utrzymujące się na płaskim poziomie” pod koniec września potwierdzają bieżące notowania w Kijowie i Odessie, sugerując, że tłocznie i eksporterzy nadal zabezpieczają dostawy w najbliższych terminach.

Fundamenty i pogoda

Fundamentalnie rynek rzepaku wspierają niskie zapasy w UE, stabilny popyt na biodiesel oraz konkurencyjne ceny śruty rzepakowej w mieszankach paszowych. UFOP wskazuje, że ceny oleju i śruty rzepakowej pozostawały w większości mocne przez cały październik, nawet gdy olej palmowy i niektóre wskaźniki biodiesla słabły, utrzymując dodatnie marże przerobu.

Jednak nastroje na szerszym rynku nasion oleistych są mieszane. Krótkoterminowe prognozy USDA i UE nadal przewidują wysoką globalną podaż nasion oleistych i wzrost produkcji olejów roślinnych, ograniczając potencjał wzrostowy rzepaku. Jednocześnie kanola w Kanadzie wykazywała ostatnio okresy niezależnej siły mimo słabszych notowań oleju sojowego w Chicago i europejskiego rzepaku, przypominając rynkom, że regionalna pogoda i oczekiwania dotyczące plonów mogą szybko zmienić wycenę całego kompleksu.

Pogoda staje się nowym czynnikiem ryzyka dla kolejnych zbiorów w UE. Najnowszy biuletyn JRC MARS za wrzesień 2026 r. wskazuje na opady poniżej średniej i utrzymującą się suszę w Europie Południowo-Zachodniej i Południowo-Wschodniej, coraz bardziej utrudniające zakładanie plantacji rzepaku ozimego i zwiększające obawy o obsadę oraz rozwój korzeni. Prognozowane suche warunki w Europie Środkowej i Południowo-Wschodniej na początku października mogą dodatkowo obciążyć świeżo zasiane pola.

Perspektywy handlowe

• Producenci (UE): Przy kontrakcie MATIF Nov 26 w pobliżu 500 EUR/t i spreadach terminowych do Feb/May 27 przekraczających 50 EUR/t, częściowa sprzedaż podczas wzrostów najbliższego kontraktu w połączeniu z przechowywaniem podstawowego wolumenu do I kwartału 2027 r. wydaje się rozsądna. Obecna krzywa wynagradza przechowywanie, jednocześnie ograniczając ryzyko spadku w przypadku dalszego osłabienia rynków olejów roślinnych.
• Tłocznie: Nadal mocne ceny oleju i śruty rzepakowej uzasadniają utrzymywanie wysokiego poziomu przerobu tam, gdzie pozwala na to zabezpieczenie fizycznego surowca. Warto rozważyć umiarkowane wydłużenie pokrycia zapotrzebowania na nasiona do I kwartału 2027 r. podczas spadków, zwłaszcza jeśli MATIF przetestuje obszar 480–490 EUR/t, ponieważ ryzyka pogodowe i logistyczne pozostają wysokie.
• Importerzy/konsumenci: Z uwagi na rosnące ukierunkowanie Ukrainy na eksport produktów przetworzonych i trwające zakłócenia na Morzu Czarnym należy dywersyfikować kierunki pochodzenia (UE, Kanada, Australia) oraz formy produktów (nasiona wobec oleju/śruty). Krótkoterminowe osłabienie kontraktów terminowych warto wykorzystać do zabezpieczenia przynajmniej części potrzeb na koniec sezonu i początek nowych zbiorów.
• Uczestnicy spekulacyjni: Połączenie niskich zapasów w UE w najbliższych terminach, zasiewów nowych zbiorów wrażliwych na pogodę oraz geopolitycznych ryzyk transportowych nadal sprzyja umiarkowanie byczemu nastawieniu, jednak należy uważnie obserwować globalne trendy na rynku olejów roślinnych i potencjalne osłabienie popytu na biodiesel w przypadku spadku cen energii.

3-dniowa perspektywa kierunkowa

• Rzepak MATIF (Nov 26 / Feb 27): Stabilnie do lekko mocniej; oczekuje się, że handel będzie w dużej mierze odbywał się w ostatnim przedziale 495–505 EUR/t dla Nov 26, a spready do Feb 27 pozostaną szerokie, lecz stabilne.
• Kanola ICE (najbliższy kontrakt): Lekka konsolidacja po ostatnich wzrostach, lecz prawdopodobne utrzymanie premii względem minimów z początku października, ponieważ rynek analizuje szacunki zbiorów Statistics Canada i ruchy na zewnętrznych rynkach olejów roślinnych.
• Rynek fizyczny we Francji i na Ukrainie: Notowania francuskie FOB oraz ukraińskie FCA/CPT powinny pozostać zasadniczo stabilne, z jedynie niewielkimi zmianami śróddziennymi, gdy eksporterzy zarządzają logistyką i popytem ze strony tłoczni.