Rosyjski eksport pszenicy przesuwa się na północ, podczas gdy globalne ceny spadają

W październiku rosyjski eksport pszenicy został znacząco przekierowany z Morza Czarnego na Bałtyk, jednak ogólne tempo eksportu pozostaje znacznie niższe niż przed rokiem, przyczyniając się do spadku globalnych cen referencyjnych, podczas gdy lokalne rynki kasowe w Ukrainie i Niemczech łagodnieją jedynie stopniowo. Od 1 do 20 października Rosja wysłała drogą morską zaledwie 1.135 mln ton zbóż, czyli czterokrotnie mniej niż 4.515 mln ton wyeksportowanych rok wcześniej. Eksport pszenicy spadł w tym okresie z 4 mln do 1 mln ton, ponieważ logistyka na Morzu Czarnym pozostała ograniczona, a większy wolumen kierowano przez porty bałtyckie zamiast przez Noworosyjsk.

Ceny

Rosyjska pszenica pozostaje jednym z najtańszych źródeł pochodzenia na świecie i wywiera presję na amerykańskie oraz europejskie ceny referencyjne. W ciągu ostatnich dziesięciu dni ceny eksportowe pszenicy z USA spadły o około 5 USD za tonę, a europejskie o około 1 USD za tonę, podczas gdy rosyjskie wartości FOB z Noworosyjska szacowane są na około 210 USD za tonę, a przez Wysock na około 270 USD za tonę.

Lokalne wskazania cen kasowych w analizowanych regionach pokazują umiarkowane osłabienie, a nie załamanie. W Niemczech pszenica paszowa EXW Drentwede jest wyceniana na 0.24 EUR/kg w dniu 21 października 2026 r., wobec 0.248 EUR/kg poprzedniego dnia. Pszenica ukraińska CPT Odesa również tanieje: gatunek 2 kosztuje 0.174 EUR/kg, a gatunek 3 0.151 EUR/kg w dniu 20 października 2026 r.; obie ceny są nieco niższe od maksimów z połowy miesiąca.

Przepływy podaży i popytu

Rosyjski program eksportowy stał się znacznie bardziej rozproszony. Na początku października dostawy pszenicy trafiły zaledwie do 15 krajów docelowych, wobec 29 rok wcześniej. Egipt pozostaje największym odbiorcą, lecz zaimportował około jedną trzecią ubiegłorocznego wolumenu, czyli 326.7 tys. ton. Dostawy do Iranu spadły 3.6-krotnie do 73 tys. ton, a import Turcji zmniejszył się 6.6-krotnie do 43.1 tys. ton, ponieważ problemy logistyczne na Morzu Czarnym zakłóciły tradycyjne szlaki.

Jednocześnie Rosja otworzyła lub rozszerzyła nowe korytarze popytowe. Algieria kupiła 114.8 tys. ton, czyli 1.7 razy więcej niż przed rokiem, podczas gdy Nigeria i Republika Południowej Afryki, nieobecne w ubiegłym roku, odebrały odpowiednio 84.8 tys. ton i 25 tys. ton. Eksport jęczmienia i kukurydzy jest obecnie praktycznie kierowany do pojedynczego odbiorcy, Iranu, co podkreśla, że pszenica stała się głównym zbożem eksportowym w warunkach ograniczonej rosyjskiej logistyki.

Logistyka i zmiany regionalne

Podstawa rosyjskiego eksportu pszenicy w październiku zdecydowanie przesunęła się na Bałtyk. Z 1.135 mln ton zbóż wysłanych w okresie od 1 do 20 października 875 tys. ton obsłużyły porty bałtyckie, co oznacza jedenastokrotny wzrost w porównaniu z ubiegłym rokiem. Ust-Ługa (294 tys. ton), Wysock (273 tys. ton) i Sankt Petersburg (308 tys. ton) obsługują obecnie większość wolumenu.

Dla porównania, Noworosyjsk — w poprzednich latach dominujący port nad Morzem Czarnym — wznowił jedynie symboliczne wysyłki na poziomie 59.6 tys. ton wobec 1.7 mln ton rok wcześniej. Ogólna liczba aktywnych firm eksportowych niemal zmniejszyła się o połowę, z 46 do 25, a liczba wykorzystywanych portów morskich spadła z 38 do 15. Taka koncentracja przepływów zwiększa ryzyko realizacji, ale pokazuje również, że system bałtycki dysponuje wolnymi mocami, które mogą zostać zwiększone, jak podkreślają krajowi eksperci.

Fundamenty i ekonomika producentów

Mimo gwałtownego ograniczenia eksportu drogą morską rosyjskie ceny producentów na razie utrzymują się na umiarkowanie stabilnym poziomie. Krajowe ceny pszenicy klasy 4 wzrosły o 1.4% do 8,855 RUB za tonę, wspierane przez ograniczoną logistykę wewnętrzną i zakupy rządowe. Niskie poziomy FOB z Noworosyjska oraz wyższe notowania z Wysocka wskazują na poszerzającą się bazę wewnętrzną, napędzaną kosztami frachtu i wąskimi gardłami w portach.

W ujęciu globalnym agresywna polityka cenowa Rosji na rynku offshore, w połączeniu z przesunięciem na Bałtyk, była jednym z głównych powodów najnowszej kolejnej fali spadków cen pszenicy w Chicago i Europie, o której informowano w komentarzach dotyczących międzynarodowego rynku w ostatnich dniach. Lokalne rynki kasowe w Ukrainie i UE dostosowują się jednak wolniej, co odzwierciedla stosunkowo ograniczoną sprzedaż przez rolników oraz wciąż rozwijający się wpływ przetasowań eksportowych.

Pogoda i perspektywy krótkoterminowe

Oczekuje się, że pogoda w kluczowych regionach uprawy pszenicy w nadchodzącym tygodniu pozostanie zasadniczo sprzyjająca zasiewom ozimin i rozwojowi roślin. Prognozy dla amerykańskich Wielkich Równin i znacznej części Europy wskazują na sezonowo łagodne warunki z okresowymi opadami, podczas gdy prognoza na 6–10 dni dla końca października nie przewiduje istotnego ryzyka ochłodzenia w głównych pasach upraw pszenicy na półkuli północnej.

W miarę postępu jesieni porty bałtyckie mogą jednak coraz częściej doświadczać zakłóceń związanych z wiatrem i deszczem, co może spowolnić załadunki i zwiększyć krótkoterminową zmienność dostępnych mocy eksportowych. Wzmacnia to koncentrację rynku na tym, jak duży dodatkowy wolumen może obsłużyć szlak bałtycki w pozostałej części IV kwartału bez poważniejszych opóźnień.

Perspektywy handlowe (najbliższe 1–2 tygodnie)

• Importerzy: Warto rozważyć wykorzystanie obecnej słabości cen do umiarkowanego zwiększenia pokrycia potrzeb na I kwartał 2027 r., szczególnie z elastycznych źródeł (UE, USA), aby zdywersyfikować dostawy i ograniczyć ryzyko logistyczne związane z Rosją.
• Rosyjscy sprzedający: Przewaga przeładunków bałtyckich nad Noworosyjskiem sugeruje maksymalizację wysyłek przez Bałtyk, gdzie jest to możliwe, przy jednoczesnym ścisłym zarządzaniu ryzykiem realizacji i przestojów w miarę pogarszania się pogody.
• Rolnicy ukraińscy i unijni: Ponieważ lokalne ceny kasowe podążają za globalnymi benchmarkami w dół jedynie powoli, warto zwiększać sprzedaż podczas wzrostów, ale unikać panicznej sprzedaży; należy monitorować ewentualne dalsze spadki rosyjskich ofert FOB, które mogą ograniczać potencjał wzrostowy.

3-dniowy kierunek cen regionalnych

• Niemcy (pszenica paszowa EXW, Drentwede): Lekko spadkowe nastawienie po ostatnim obniżeniu ceny z 0.248 do 0.24 EUR/kg; dalszy umiarkowany spadek jest możliwy, jeśli globalne ceny referencyjne pozostaną słabe.
• Ukraina (CPT Odesa, gatunki 2 i 3): W bardzo krótkim terminie prawdopodobna jest stabilizacja w okolicach 0.174 i 0.151 EUR/kg, jednak ryzyko spadków utrzymuje się, jeśli rosyjski eksport przez Bałtyk przyspieszy.
• Globalne ceny referencyjne (CBOT, Euronext): Nastroje pozostają pod presją, lecz rynek staje się coraz bardziej wrażliwy na wszelkie nowe zakłócenia w portach bałtyckich lub sygnały silniejszego popytu importowego z regionu MENA i Azji.