Rynek sezamu ulega podziałowi: silne zbiory w Pakistanie zderzają się z niedoborami w Afryce

Globalny rynek sezamu wkracza w cykl 2026–27 z coraz bardziej zróżnicowanymi fundamentami pochodzenia: Pakistan może wyeksportować większe zbiory lepszej jakości, podczas gdy Sudan, Tanzania i Mozambik borykają się z ograniczoną podażą. Jednocześnie wolumeny importu Chin pozostają solidne, lecz średnie ceny gwałtownie spadły, podkreślając wrażliwość nabywców na ceny mimo oznak silniejszego popytu ze strony Korei Południowej. Rozdrobniony obraz podaży zderza się ze zróżnicowanymi sygnałami popytowymi. Straty produkcyjne w Afryce Wschodniej, nowe koszty regulacyjne i problemy logistyczne ograniczają oferty wysokiej jakości z niektórych afrykańskich kierunków, nawet gdy Pakistan i Czad zwiększają potencjał eksportowy. Po stronie popytu Chiny utrzymują import na względnie stabilnym poziomie, lecz płacą około jedną piątą mniej niż rok temu, podczas gdy sierpniowy wzrost zakupów Korei Południowej wskazuje na odnowione zainteresowanie segmentami premium i przetworzonymi. Kształtowanie cen w nadchodzących miesiącach będzie zależeć od tego, jak agresywnie Pakistan zaoferuje zbiory z nowych zbiorów, jak mocno chińscy nabywcy będą naciskać na rabaty oraz czy ryzyka pogodowe i logistyczne w Afryce Wschodniej przerodzą się w głębsze niedobory.

Ceny

Ceny fizycznego sezamu odzwierciedlają przeciąganie liny między obfitą, konkurencyjną podażą z Azji a kurczącą się dostępnością w części Afryki. W Europie łuskany sezam pochodzenia czadyjskiego (FCA Berlin, czystość 99,95%) jest obecnie wskazywany na poziomie 1,51 EUR/kg, bez zmian w najnowszej kwotacji i zasadniczo stabilny w ujęciu miesięcznym po umiarkowanym spadku względem wcześniejszych poziomów.

Poziomy FOB z Indii wskazują na lekką tendencję wzrostową w najnowszych aktualizacjach: łuskany sezam o czystości 99,90% (FOB New Delhi) był ostatnio notowany w pobliżu 1,45 EUR/kg, powyżej wcześniejszych wskazań z września, podczas gdy premium czarny sezam, taki jak „super z black” o czystości 99,95% (FOB New Delhi), kształtuje się w pobliżu 1,94 EUR/kg. Podkreśla to utrzymujące się zróżnicowanie między standardowymi odmianami białymi a segmentami specjalistycznymi lub określonymi kolorystycznie.

Podaż i popyt

Globalny obraz podaży jest wysoce rozdrobniony. Produkcję sezamu w Sudanie w 2026 r. prognozuje się na 320 000–390 000 ton, znacznie poniżej około 485 000 ton wyprodukowanych w 2025 r. Wyniki eksportu w pierwszej połowie 2026 r. były relatywnie dobre i wyniosły około 113 000 ton, wspierane zapasami przeniesionymi z większych wcześniejszych zbiorów. Jednak niższa produkcja z nowych zbiorów w połączeniu z utrzymującą się niepewnością pogodową, logistyczną i polityczną prawdopodobnie ograniczy możliwości eksportowe Sudanu w dalszej części sezonu.

Pakistan jest kluczowym przeciwważeniem po stronie podaży. Pomimo szacowanego spadku areału o 10–15%, oczekuje się, że udoskonalone hybrydy i lepsza agrotechnika zwiększą produkcję w 2026 r. do 325 000–350 000 ton, wobec około 310 000 ton w 2025 r. Plony wzrosły do około 370–400 kg z akra, z około 320 kg wcześniej, a jakość poprawiła się pod względem FFA, wilgotności i parametrów bezpieczeństwa żywności. Z około 230 000 ton wyeksportowanych w 2025 r., z czego Chiny przyjęły około 60–61%, Pakistan jest dobrze przygotowany do przejęcia dodatkowego popytu, jeśli polityka eksportowa pozostanie sprzyjająca.

W innych częściach Afryki widoczna jest presja na produkcję. Zbiory w Burkina Faso w 2025 r. zakończyły się bliżej poziomu 180 000 ton wobec początkowej prognozy 214 000 ton, po tym jak późne opady deszczu obniżyły plony do około 400 kg/ha. Niskie ceny mogą zniechęcać do zwiększania areału w nadchodzącym cyklu, podczas gdy polityka krajowa zaostrzyła się poprzez nowe zasady licencjonowania i zgodności magazynowania. Relatywnie niewielkie własne zbiory Togo, wynoszące 25 000–30 000 ton, maskują jego większą rolę jako centrum tranzytowego dla sezamu pochodzącego z Burkina Faso, co nadaje regionalnej polityce handlowej i podatkowej w Burkina Faso nieproporcjonalnie duży wpływ na przepływy w Afryce Zachodniej.

Podaż sezamu w Tanzanii w 2026 r. szacuje się zaledwie na 150 000–155 000 ton, przy czym straty plonów związane z pogodą ograniczyły dostępność zarówno odmian mieszanych, jak i premium z południa kraju. Sytuacja Mozambiku jest jeszcze trudniejsza: zbiory w 2026 r. gwałtownie spadły do około 50 000–60 000 ton, czyli o ponad 50 000 ton poniżej poprzedniego sezonu, w następstwie słabego rozwoju upraw i niepewności pogodowej. Obowiązkowe lokalne testy, cło eksportowe w wysokości 2,5%, niedobory paliwa i wyższe koszty transportu krajowego dodatkowo ograniczyły podaż eksportową i podniosły wartości CNF.

Produkcję Etiopii ocenia się na 200 000–220 000 ton, lecz utrzymujący się konflikt i zakłócenia polityczne nadal osłabiają jej historyczną rolę punktu odniesienia dla sezamu wysokiej jakości, nawet gdy nabywcy tacy jak Izrael nadal płacą premie za wybrane kierunki pochodzenia. Czad natomiast wyraźniej pojawia się na mapie eksportowej z szacowanymi zbiorami w 2026 r. na 220 000 ton, z czego około 90% produkcji trafia na rynki zagraniczne, choć wysokie podatki eksportowe, koszty logistyczne i zmienność kursowa pozostają istotnymi ograniczeniami.

Po stronie popytu import Chin podkreśla obecne środowisko wrażliwe na ceny. Import sezamu w okresie styczeń–lipiec 2026 r. wyniósł 810 563 ton, zasadniczo pozostając na poziomie 811 104 ton rok wcześniej, lecz wartość importu spadła o 19%, a średnia cena obniżyła się do 1 144 USD/MT z około 1 404 USD/MT w tym samym okresie 2025 r. Lipcowe dostawy w wysokości 110 349 ton wzrosły o 10% rok do roku, jednak średnie ceny były nadal o 7% niższe, wzmacniając obraz nabywców agresywnie negocjujących rabaty.

Korea Południowa dostarcza odmiennego sygnału. Podczas gdy import w okresie styczeń–sierpień 2026 r., wynoszący około 44 413 ton, spadł o 11% rok do roku, sam import w sierpniu wzrósł o 89% do 14 332 ton, a średnia cena importowa w sierpniu zwiększyła się do około 1 662 USD/MT. Chiny są jak dotąd największym dostawcą Korei Południowej w 2026 r. z wynikiem bliskim 19 290 ton, przed USA, Indiami, Pakistanem i Nigerią, co wskazuje na zdywersyfikowany model zaopatrzenia oraz gotowość do płacenia premii za jakość i zgodność w określonych segmentach.

Fundamenty i pogoda

Na fundamenty wpływa zmiana lokalizacji wiarygodnej nadwyżki eksportowej. Lepsze plony i jakość w Pakistanie, w połączeniu z rosnącą rolą eksportową Czadu, kompensują część strat w Sudanie, Tanzanii i Mozambiku, lecz niekoniecznie w dokładnie tych odmianach lub przy takich profilach logistycznych, jakich preferują nabywcy z wyższej półki. Historycznie premiowane kierunki, takie jak etiopskie Humera i Wollega, nadal cieszą się dużym uznaniem, ale niestabilność podaży i ryzyka związane ze zgodnością ograniczają ich wykorzystanie jako punktów odniesienia dla cen.

Najnowsze prognozy pogody dla szerszego regionu Sudanu i Sudanu Południowego wskazują na zróżnicowane warunki opadowe do września, z lokalnymi intensywnymi opadami i okresami suszy, które mogą utrudniać prace polowe pod koniec sezonu i transport, zamiast znacząco zmieniać obecną wielkość zbiorów. W przybrzeżnej Afryce Wschodniej krótkoterminowe prognozy wskazują na sezonowo suche lub przejściowe warunki w Tanzanii i północnym Mozambiku przed nadejściem kolejnych deszczów, ograniczając w najbliższym czasie perspektywy odbudowy plonów i utrzymując ogólnie napięty bilans w Afryce Wschodniej.

Po stronie polityki i kosztów obowiązkowy system lokalnych testów w Mozambiku, dodatkowe opłaty testowe w wysokości około 7–9 USD/MT oraz wyższe koszty paliwa i transportu krajowego podniosły wartości CNF o szacunkowo 60–80 USD/MT. Zmiany regulacyjne w Burkina Faso z 5 sierpnia, wymagające licencjonowania, deklaracji wolumenów i zgodności z nowymi zasadami magazynowania, mogą w najbliższym czasie spowolnić handel krajowy i eksport, zwłaszcza w przypadku mniejszych handlowców, potencjalnie wspierając ceny zgodnych z przepisami i właściwie udokumentowanych zapasów. Rozważane przez Pakistan wprowadzenie Minimalnej Ceny Eksportowej dla sezamu zwiększa dodatkową niepewność w sprzedaży terminowej, a ewentualne formalne wdrożenie prawdopodobnie zadecyduje, jaka część jego zbiorów wyższej jakości pozostanie konkurencyjna w Chinach, Korei i na Bliskim Wschodzie.

Perspektywy i rekomendacje handlowe

Patrząc na końcówkę 2026 r. i początek 2027 r., rynek sezamu prawdopodobnie pozostanie zasadniczo zrównoważony lub umiarkowanie mocny, przy dużym zróżnicowaniu geograficznym fundamentów. Tempo eksportu nowych zbiorów z Pakistanu i decyzje polityczne będą kluczowe dla określenia skali presji spadkowej na ceny światowe, zwłaszcza w przypadku standardowych odmian białych i łuskanych. Wykazana przez Chiny gotowość do utrzymania wolumenu przy płaceniu znacznie niższych średnich cen sugeruje, że wszelkie gwałtowne wzrosty mogą być ograniczone, chyba że pogoda lub logistyka dodatkowo zakłócą podaż z Afryki Wschodniej.

Jednocześnie ograniczona produkcja i wyższe koszty zgodności w Sudanie, Tanzanii, Mozambiku i części Afryki Zachodniej, w połączeniu z popytem zależnym od jakości na rynkach takich jak Japonia, Izrael i Korea Południowa, powinny nadal wspierać premie dla odmian identyfikowalnych, zgodnych z wymogami dotyczącymi pestycydów i specjalistycznych. Strukturalny deficyt podaży w Turcji oraz mniejsza dostępność z niektórych kierunków Afryki Wschodniej prawdopodobnie sprawią, że Turcja stanie się w nadchodzących miesiącach bardziej aktywnym kreatorem cen w centrach handlu Afryki Zachodniej, w tym w Burkina Faso i Togo.

Perspektywy handlowe

• Nabywcy w Europie i Azji: Warto rozważyć zabezpieczenie z wyprzedzeniem wysokiej jakości afrykańskich odmian oraz premium czarnego sezamu, dopóki dostępność z Tanzanii, Mozambiku i Etiopii pozostaje ograniczona, akceptując umiarkowane premie w celu zapewnienia zgodności i niezawodności logistyki.
• Handlowcy skoncentrowani na Chinach: Należy oczekiwać dalszych agresywnych negocjacji cenowych ze strony chińskich nabywców; oferty z Pakistanu i Czadu warto konstruować z elastycznymi terminami wysyłki i premiami za jakość, zamiast stosować powszechne obniżki cen.
• Eksporterzy z Pakistanu i Czadu: Należy wykorzystać poprawę jakości i plonów, kierując ofertę do wrażliwych cenowo, lecz świadomych jakości rynków, takich jak Korea Południowa i Bliski Wschód, jednocześnie monitorując ewentualne zmiany Minimalnej Ceny Eksportowej lub polityki podatkowej, które mogłyby wpłynąć na konkurencyjność.
• Uczestnicy rynku w Afryce Zachodniej: Należy spodziewać się zaostrzenia egzekwowania przepisów w Burkina Faso i większego wpływu popytu tureckiego; trzeba utrzymywać solidną dokumentację i zgodność magazynowania, aby zachować uprawnienia eksportowe i siłę negocjacyjną.

3-dniowe wskazanie cenowe i kierunek rynku