Rynek soi między rajdem ropy naftowej a rekordową podażą z Ameryki Południowej

Ceny soi otrzymują krótkoterminowe wsparcie ze strony rosnących notowań ropy naftowej, kurczących się zapasów oleju sojowego oraz nowych sprzedaży eksportowych z USA, ale zbliżające się rekordowe zbiory w Brazylii i USA, a także jedynie umiarkowane zaangażowanie spekulantów prawdopodobnie ograniczą trwałość wzrostów. Najnowszy ruch w górę na Euronext i CBOT w kontraktach na soję wynika głównie z sytuacji na rynku energii oraz dynamiki w kompleksie oleistych. Gwałtowny wzrost cen ropy naftowej, wywołany obawami o szerszy konflikt USA–Iran, podbił notowania nasion oleistych i olejów roślinnych, podczas gdy problemy logistyczne w eksporcie oleju słonecznikowego z regionu Morza Czarnego oraz obawy o plony rzepaku w UE wspierają szerszy kompleks oleistych. Jednocześnie silne amerykańskie zakontraktowanie eksportu soi na sezon 2026/27 oraz zacieśniające się zapasy oleju sojowego w USA, związane z popytem ze strony sektora biopaliw, zapewniają dodatkowe wsparcie. Jednak pierwsze szacunki wskazują na kolejny rekordowy zbiór soi w Brazylii w sezonie 2026/27 oraz solidną produkcję w USA, co sugeruje, że w najbliższych miesiącach zmienność cen będzie napędzana bardziej przez pogodę i geopolitykę niż przez faktyczny niedobór towaru.

Ceny

Ostatnia siła cenowa na rynku soi jest ściśle powiązana z kompleksem oleistych i rynkiem energii. Notowania rzepaku i soi na Euronext oraz CBOT zwyżkowały po tym, jak ropa naftowa zamknęła się na pięciotygodniowym maksimum, gdy rynek zaczął dyskontować ryzyko, że narastające napięcia USA–Iran mogą zakłócić przepływy ropy przez cieśninę Ormuz i zwiększyć popyt na surowce powiązane z energią.

Krajowo kwotowane oferty fizycznej soi pokazują mieszany, ale ogólnie dość mocny obraz w ujęciu EUR. Przy zastosowaniu orientacyjnego kursu 1,00 USD/EUR dla uproszczenia, obecne wartości FOB i CPT przekładają się w przybliżeniu następująco:

Ogólnie rzecz biorąc, międzynarodowe benchmarki są wyżej w ujęciu tygodniowym, ale nadal mieszczą się w szerszych przedziałach wahań z ostatnich miesięcy, przy czym rynki fizyczne odzwierciedlają relatywnie napięte premie terminów najbliższych w Azji i Indiach wobec bardziej konkurencyjnych ofert z regionu Morza Czarnego i Zatoki USA.

Podaż i popyt

Po stronie popytu aktywność eksportowa USA stała się bardziej wspierająca. Prywatne sprzedaże zgłoszone na 340 000 ton soi do Chin, 257 000 ton do Meksyku oraz 110 000 ton do nieujawnionych odbiorców na sezon 2026/27 podkreślają, że zainteresowanie zakupami z wyprzedzeniem powraca, szczególnie ze strony kluczowych importerów z Azji i Ameryki Północnej. Nowe kontrakty pomagają stabilizować bilans eksportowy USA i wspierają kontrakty CBOT.

Olej sojowy wyłania się jako drugi główny filar popytowy. Kontrakty terminowe na CBOT wzrosły na tle spadających zapasów oraz oczekiwań silniejszego zużycia krajowego, gdyż nowe amerykańskie cła na import z Brazylii mają ograniczyć napływ łoju wołowego, kluczowego konkurencyjnego surowca do produkcji biodiesla. Podczas gdy niektóre ostatnie działania taryfowe USA objęły wyłączeniami wiodące towary rolno‑spożywcze, takie jak kawa i wołowina, pozostawienie tłuszczów zwierzęcych bez ochrony pośrednio zwiększa względną konkurencyjność oleju sojowego w sektorze biopaliw.

W szerszym kompleksie oleistych trwające problemy z eksportem oleju słonecznikowego z Rosji i Ukrainy skłaniają do przesunięcia popytu na oleje roślinne w stronę oleju rzepakowego, a pośrednio wspierają oleje sojowe. Europejskie ceny rzepaku osiągnęły najwyższe poziomy od ponad 15 miesięcy, gdy handlowcy uważnie śledzą uprawy wrażliwe na upał i suszę we Francji, Niemczech i Polsce. Obawy o dostępność rzepaku sprawiają, że tłocznie i rafinerie pozostają czujne na alternatywne źródła surowców oleistych, w tym soję.

Fundamenty

Po stronie podaży kluczową rolę w średnioterminowej perspektywie nadal odgrywa Brazylia. Lokalna firma doradcza Safras & Mercado prognozuje zbiory soi w Brazylii w sezonie 2026/27 na około 180,1 mln ton, czyli o ok. 1,8 mln ton więcej niż w poprzednim sezonie, co oznacza dalszy wzrost globalnej dostępności soi. Siew ma się rozpocząć we wrześniu, a powierzchnia zasiewów ma się zwiększyć o około 1,2% r/r, choć plony mogą być ograniczone, jeśli El Niño przyniesie poniżej normy opady w centralnych regionach produkcyjnych.

Oficjalne brazylijskie statystyki również wskazują na rekordowe poziomy produkcji. Najnowsza aktualizacja IBGE szacuje zbiory soi w Brazylii w bieżącym cyklu na około 174,8 mln ton, czyli o ponad 5% więcej niż rok wcześniej i na nowym rekordowym poziomie, co wzmacnia obraz obfitej globalnej podaży jeszcze przed kolejną, prognozowaną przez Safras, ekspansją. Tymczasem ostatnie prognozy USDA przewidują rekordową produkcję soi w USA rzędu około 4,5 mld buszli w sezonie 2026/27 i końcowe zapasy na poziomie ok. 310 mln buszli, co sugeruje komfortowy – choć nie nadmierny – poziom amerykańskich zapasów.

Pozycjonowanie spekulacyjne jest konstruktywne, ale dalekie od skrajności. Zgodnie z najnowszym raportem CFTC za tydzień zakończony 14 lipca, fundusze typu managed money jedynie nieznacznie zwiększyły swoją pozycję netto długą w kontraktach terminowych i opcjach na soję, o ok. 4 000 kontraktów, do około 72 700 kontraktów. Ten umiarkowany przyrost długich pozycji wskazuje na rosnącą, lecz nadal ostrożną wiarę inwestorów w dalsze wzrosty cen i pozostawia przestrzeń do dodatkowych zakupów funduszy, jeśli pojawią się czynniki wzrostowe – takie jak problemy pogodowe w Brazylii lub dalsza eskalacja napięć na Bliskim Wschodzie.

Pogoda i perspektywa regionalna

Ryzyka pogodowe koncentrują się obecnie w dwóch kluczowych regionach. W UE upał i susza już obciążyły uprawy rzepaku we Francji, Niemczech i Polsce, przy czym spodziewane są spadki plonów, ale ich skala nie jest jeszcze w pełni policzalna. Zwiększa to perspektywę silniejszego popytu UE na importowane nasiona oleiste i oleje roślinne w dalszej części sezonu, jeśli podaż krajowa okaże się rozczarowująca.

W Ameryce Południowej wzorce El Niño mają przynieść bardziej suche niż zwykle warunki w części centralnej Brazylii podczas nadchodzącego okresu siewu i wczesnych faz wegetacyjnych upraw soi w sezonie 2026/27. Choć na razie za wcześnie na precyzyjne oszacowanie wpływu na plony, wszelkie utrzymujące się niedobory opadów w trakcie siewu (wrzesień–październik) lub w fazie zawiązywania strąków mogą uniemożliwić Brazylii pełne wykorzystanie potencjału prognozowanych zbiorów na poziomie 180 mln ton i szybko znajdą odzwierciedlenie w światowych rynkach poprzez wyższe premie za ryzyko.

Perspektywa handlowa (1–3 miesiące)

• Nastawienie: Lekko wzrostowe w krótkim terminie dzięki wsparciu ze strony rynku energii i biopaliw, ale w średnim horyzoncie ograniczone przez perspektywę rekordowej podaży z Ameryki Południowej i USA.
• Producenci: Rozważyć stopniowe zabezpieczanie sprzedaży przy wzrostach cen, zwłaszcza jeśli CBOT będzie dalej rosnąć w ślad za ropą, pozostawiając jednak część ekspozycji na ewentualne zaskoczenia pogodowe w Brazylii.
• Importerzy / tłocznie: Wykorzystać obecne wzrosty do zabezpieczenia części pokrycia na najbliższe terminy, jednocześnie zachowując elastyczność do dodatkowych zakupów przy korektach, biorąc pod uwagę wysokie prawdopodobieństwo obfitej podaży z Brazylii i USA.
• Spekulanci: Umiarkowane pozycje netto długie pozostają uzasadnione; warto rozważyć ich zwiększanie przy strachach pogodowych lub eskalacji geopolitycznej na rynkach energii, z ciasnymi poziomami obrony na wypadek potwierdzenia się scenariusza dużych zbiorów w Brazylii i USA.

3‑dniowa wskazówka cenowa

• Soja CBOT (futures, w przeliczeniu na EUR): Lekka przewaga ryzyka wzrostowego, podążając za siłą ropy naftowej i efektami niedawnych sprzedaży eksportowych, ale podatna na realizację zysków po ostatnim rajdzie.
• Kompleks oleistych w UE (rzepak/soja, EUR): Stabilnie do mocniej, wspierany przez obawy pogodowe dotyczące rzepaku i napięty sentyment na rynku olejów roślinnych; możliwa podwyższona zmienność w reakcji na informacje z rynku energii.
• Rynki fizyczne Morza Czarnego i USA (FOB/CPT, EUR): Przeważnie stabilne z lekką tendencją do umocnienia, gdy nabywcy ostrożnie odbudowują pokrycie przed siewami w Ameryce Południowej i monitorują zmiany w strukturze popytu na surowce do biopaliw wynikające z ceł.