Chińskie cła wypchnęły amerykańską soję z krajowego rynku, wzmacniając podaż z Brazylii i Argentyny, podczas gdy rolnicy w USA mierzą się z nadwyżką zapasów i słabszymi zyskami.
Prices
Notowania spot wyrażone w euro podkreślają obecną globalną hierarchię cen. Nie‑GMO ukraińska soja CPT Odessa jest handlowana po około 0,40 EUR/kg, przy poziomach FOB bliżej 0,37 EUR/kg, podczas gdy chińska żółta soja FOB Pekin kosztuje około 0,77 EUR/kg, a partie organiczne około 0,83 EUR/kg. Indyjska soja sortex‑clean FOB New Delhi wyróżnia się po wyższej stronie, z poziomem około 0,89 EUR/kg, natomiast amerykańska soja No. 2 FOB znajduje się na poziomie pośrednim, blisko 0,65 EUR/kg.
W ciągu ostatnich trzech tygodni ceny ukraińskie pozostawały w szerokim przedziale 0,39–0,40 EUR/kg, z lekkim osłabieniem i umiarkowanym odbiciem, co sygnalizuje w dużej mierze zrównoważony rynek Morza Czarnego. W tym samym okresie krajowe wartości FOB w Chinach wzrosły o około 0,02–0,03 EUR/kg, wskazując na odporny lokalny popyt i ograniczoną ulgę ze strony tańszej amerykańskiej soi z powodu ceł. W efekcie powstał dwupoziomowy rynek: konkurencyjnie wyceniane pochodzenie z Ameryki Południowej i regionu Morza Czarnego dominuje globalne przepływy do Chin, podczas gdy ceny amerykańskie pozostają niekonkurencyjne mimo presji związanej z uciążliwymi zapasami.
Supply & Demand
Informacje z rynku potwierdzają, że chińskie cła odwetowe mocno podkopały konkurencyjność cenową amerykańskiej soi, czyniąc ją mniej więcej o 20% droższą niż oferty z Ameryki Południowej dostarczane do chińskich portów. We wrześniu 2025 r. chiński import z USA spadł do zera, podczas gdy całkowite dostawy soi osiągnęły jeden z najwyższych miesięcznych poziomów w historii, napędzane wysyłkami z Brazylii i Argentyny. W rezultacie amerykańska soja została de facto wypchnięta z największego na świecie ośrodka popytu.
Brazylia i Argentyna szybko wypełniły lukę. Najnowsze dane handlowe pokazują, że Brazylia dostarcza ponad 60% chińskiego importu soi na początku 2026 r., w porównaniu do około 23% z USA i blisko 10% z Argentyny. Ponieważ Chiny w dużym stopniu opierają się także na pochodzeniu z Ameryki Południowej w przypadku śruty i oleju sojowego, atlantycki łańcuch dostaw pracuje blisko pełnej przepustowości. Jednocześnie co najmniej 15 mln ton amerykańskiej soi, według doniesień, zalega w magazynach z powodu zablokowanego dostępu do Chin, co prowadzi do poważnych napięć logistycznych, a nawet do uszkodzeń konstrukcyjnych w niektórych przeładowanych magazynach.
Sam chiński popyt pozostaje silny. Wolumeny importu są wysokie dzięki utrzymującemu się wzrostowi zużycia paszowego i spożywczego, mimo że kraj taktycznie przetasowuje dostawców w odpowiedzi na spory handlowe. Zmiana ma charakter strukturalny, a nie cykliczny: nowe długoterminowe kontrakty i infrastruktura umacniają pozycję Brazylii i Argentyny w chińskim sektorze przerobu soi. Z punktu widzenia globalnych przepływów, to przekierowanie koncentruje ryzyko popytu w Ameryce Południowej i sprawia, że eksporterzy z USA są coraz bardziej zależni od alternatywnych kierunków oraz krajowego przerobu.
Fundamentals & Policy Impact
Kluczowym czynnikiem fundamentalnym jest polityka. Chińskie cła odwetowe na amerykańską soję przełożyły się bezpośrednio na około 20% niekorzystną różnicę cenową dla amerykańskich ładunków trafiających do Chin, jeszcze przed uwzględnieniem frachtu i premii za ryzyko. To zniwelowało konkurencyjność cenową USA mimo relatywnie atrakcyjnych poziomów FOB i mocno obniżyło dochody rolników na Środkowym Zachodzie, z których wielu działa obecnie na progu opłacalności lub poniżej niego. Nagromadzenie co najmniej 15 mln ton niesprzedanych zapasów potęguje presję spadkową na lokalne bazy i spready terminowe.
Dla kontrastu, eksporterzy z Ameryki Południowej korzystają z silnego popytu chińskiego i sprzyjających wiatrów politycznych. Wolumeny eksportu Brazylii do Chin wielokrotnie osiągają lub zbliżają się do rekordowych poziomów, przy czym Chiny odbierają około 70% czerwcowego eksportu soi Brazylii i zapowiada się silny import w lipcu. Argentyńska soja i jej produkty również zyskują udział w rynku, szczególnie w nadbrzeżnych chińskich ośrodkach przerobowych. Ta redystrybucja przepływów handlowych przekształca różnice cen referencyjnych, poszerza spread między wartościami FOB z Ameryki Południowej i USA w dostawach do Azji oraz mocniej kotwiczy ceny krajowe w Chinach w warunkach podaży z Brazylii.
Weather & Crop Conditions (China Focus)
Ryzyka pogodowe w kluczowym chińskim pasie uprawy soi wysuwają się latem na pierwszy plan. Najnowsze krajowe prognozy wskazują na ponadprzeciętne opady w Heilongjiangu, we wschodniej Mongolii Wewnętrznej, Jilin i Liaoningu w lipcu, przy nadwyżkach w części Heilongjiangu sięgających 20–60% powyżej normy. Wojewódzkie aktualizacje z Jilin podkreślają strefy powtarzających się opadów i podwyższone ryzyko powodzi w części regionu północno‑wschodniego.
Jednocześnie badania klimatyczne wskazują na tendencję do dodatnich anomalii temperatur i potencjalne epizody upałów w środkowych i wschodnich Chinach tego lata. W przypadku soi taka kombinacja intensywnych opadów i możliwych fal gorąca zwiększa ryzyko lokalnych zastoin wodnych, presji chorobowej i zmienności plonów, szczególnie na słabo zdrenowanych polach. Choć krajowa produkcja nie jest jeszcze zagrożona, rozwój sytuacji pogodowej na północnym wschodzie należy uważnie śledzić, ponieważ może on wpłynąć na krajowe wsparcie cenowe i potrzeby importowe w późniejszej części sezonu.
Outlook & Trading Recommendations
Niepewność polityczna pozostaje głównym czynnikiem wzrostowego ryzyka dla cen. Chociaż pojawiają się wczesne oznaki, że Chiny ostrożnie wznawiają część zakupów amerykańskiej soi z powodów politycznych, najnowsze doniesienia podkreślają, że wolumeny pozostają daleko poniżej poziomów sprzed wojny handlowej i w najbliższym czasie raczej nie zmniejszą nadwyżki zapasów w USA. Na razie struktura importu Chin w dalszym ciągu sprzyja Brazylii i Argentynie, a kluczowymi czynnikami kierunku globalnych cen są pogoda i logistyka w Ameryce Południowej.
- Chińskie tłocznie i mieszalnie pasz: Kontynuować priorytetowe zabezpieczanie dostaw z Brazylii i Argentyny, jednocześnie utrzymując umiarkowaną dywersyfikację w kierunku podaży z regionu Morza Czarnego i krajowej. Wykorzystywać krótkoterminowe spadki cen wywołane nagłówkami o pogodzie w Ameryce Południowej do wydłużania pokrycia na IV kw. 2026 – I kw. 2027.
- Rolnicy i eksporterzy w USA: Wykorzystywać zwyżki cen napędzane obawami o podaż w Ameryce Południowej lub zakupami funduszy związanymi z czynnikami makro do stopniowego zabezpieczania cen lub upłynniania zapasów starego zbioru, biorąc pod uwagę strukturalną utratę popytu z Chin oraz wysokie krajowe zapasy.
- Importerzy w Azji z wyłączeniem Chin: Monitorować pogłębiający się dyskonto FOB USA wobec soi brazylijskiej i rozważać okazjonalne zakupy spot lub z krótkim terminem dostawy z USA, gdy struktura frachtów i ceł pozwala na konkurencyjne ceny dostawy.
3‑Day Directional Price View (EUR)
- Chiny (krajowy FOB, Pekin): Stabilnie do lekko mocniej, przy czym premie za ryzyko pogodowe i silne marże przerobowe wspierają ceny żółtej soi w okolicach 0,77–0,79 EUR/kg.
- Morze Czarne (Ukraina, Odessa CPT/FOB): Ogólnie stabilnie w pobliżu 0,39–0,40 EUR/kg CPT i 0,36–0,37 EUR/kg FOB, co odzwierciedla zrównoważony popyt w dostawach bliskich terminów i brak istotnych wstrząsów logistycznych.
- USA (No. 2, FOB Zatoka Meksykańska w przybliżeniu poprzez notowanie Waszyngton D.C.): Łagodna presja spadkowa, ponieważ obfite niesprzedane zapasy i słaby popyt z Chin nadal ograniczają zwyżki, utrzymując ceny wokół 0,64–0,66 EUR/kg.