Kontrakty terminowe na rzepak pozostają w przedziale, podczas gdy canola spada, a dostawy z regionu Morza Czarnego napotykają trudności

Kontrakty terminowe na rzepak na giełdzie Euronext konsolidują się w stosunkowo wąskim przedziale, podczas gdy canola na ICE koryguje się w dół. Ceny fizycznego rzepaku na Ukrainie i we Francji nieznacznie spadają, ale nadal zasadniczo podążają za mocnymi europejskimi benchmarkami. Ograniczenia logistyczne w regionie Morza Czarnego i stabilny popyt ze strony unijnych przetwórców wyznaczają poziom wsparcia, podczas gdy tańsze oleje roślinne i słabsza canola ograniczają potencjał wzrostowy. Obecny rynek rzepaku charakteryzuje się stabilną krzywą terminową MATIF oraz wyraźnym rozjazdem względem słabszej canoli na ICE. 28 września kontrakty terminowe na rzepak z dostawą w listopadzie 2026 r. były notowane w połowie przedziału 500 EUR za tonę, przy niewielkiej premii za dostawy w najbliższym terminie i łagodnie zniżkującej strukturze do 2028 r. Sygnalizuje to zrównoważone fundamenty średnioterminowe, a nie skrajną ciasnotę podaży. Jednocześnie ukraińskie kwotowania FCA i CPT oraz francuskie oferty FOB nieznacznie spadły w ostatnich tygodniach, odzwierciedlając presję ze strony globalnych benchmarków olejów roślinnych oraz utrzymujące się wyzwania związane z frachtem i ubezpieczeniami na Morzu Czarnym. Popyt eksportowy na ukraińskie nasiona pozostaje konstruktywny, lecz zakłócenia w transporcie morskim wymuszają ostrożną rekalkulację przepływów i ograniczają możliwość trwałego rajdu cenowego.

Ceny

Na giełdzie Euronext (MATIF) kontrakty terminowe na rzepak pozostają zasadniczo stabilne. 28 września 2026 r. główne kontrakty miały następujące ostatnie poziomy w EUR/t:

Krzywa jest nieco wyżej dla pozycji z lat 2026/27 i słabsza w okresie 2028–2029, co wskazuje zarówno na brak silnej struktury odwrotnej, jak i głębokiego contango. Odrębny benchmark wycenia rzepak spot pod koniec września na około 538 EUR/t, co jest zgodne z poziomami kontraktów terminowych i podkreśla, że rynek pozostaje zasadniczo ograniczony do przedziału.

Dla kontrastu, canola na ICE doświadczyła wyraźnej korekty spadkowej. Kontrakt na canolę z dostawą w listopadzie 2026 r. zamknął się 28 września na poziomie 809.00 CAD/t, o 19.60 CAD, czyli 2.42%, niżej w ujęciu dziennym. Cała krzywa terminowa do połowy 2028 r. również spadła o około 0.7–2.4%. Ta słaba kondycja canoli stanowi istotną zewnętrzną presję na wyceny europejskiego rzepaku.

Podaż i popyt

Fundamenty unijnego rynku rzepaku pozostają stosunkowo napięte, ale nie skrajne. Najnowsze szacunki międzynarodowych bilansów wskazują na produkcję rzepaku w UE w sezonie 2026/27 na poziomie około 20.1–20.5 mln ton, nieco poniżej wcześniejszych oczekiwań z powodu korekt w dół związanych z warunkami pogodowymi w niektórych państwach członkowskich. Przy zasadniczo stabilnym popycie przetwórczym oznacza to niższe zapasy końcowe rok do roku oraz utrzymujące się zapotrzebowanie importowe, głównie z Ukrainy, Australii i Kanady.

Na Ukrainie eksport rzepaku był silny w sierpniu. Wysłano niemal 300 tys. ton nasion oraz blisko 100 tys. ton oleju rzepakowego. Jednak logistyka morska z portów Morza Czarnego gwałtownie się pogorszyła: alternatywne trasy lądowe i rzeczne odpowiadają obecnie za około 40% normalnych wolumenów eksportu produktów rolnych, a wysyłki przez porty w Odessie spadły o ponad 90% miesiąc do miesiąca. Ukraińskie władze wprowadziły działania wspierające oraz bardziej elastyczne zasady dotyczące umów eksportowych, aby pomóc rolnikom radzić sobie z wydłużonym czasem dostaw i wyższymi kosztami logistycznymi.

Ograniczenia te, w połączeniu ze stabilnym popytem europejskim, wspierają ukraińskie wartości FOB i FCA względem historycznych norm, nawet gdy globalne benchmarki olejów roślinnych słabną. Jednocześnie krótkoterminowa nadpodaż na niektórych unijnych rynkach śródlądowych oraz konkurencyjne oferty oleju słonecznikowego i palmowego łagodzą wpływ napiętych fundamentów i ograniczają skalę gwałtownych wzrostów cen.

Fundamenty i rynek fizyczny

Wskaźniki cen fizycznego rzepaku pokazują we wrześniu łagodny trend spadkowy, choć poziomy pozostają ściśle powiązane z kontraktami terminowymi MATIF. Poniższe wybrane kwotowania w EUR pochodzą z najnowszego zestawienia cen:

Ukraińskie FCA Odessa spadło w ostatnim okresie aktualizacji z 0.47 do 0.46 EUR, podczas gdy FCA Kijów pozostało stabilne na poziomie 0.45 EUR. Francuskie FOB Paryż obniżyło się z 0.64 do 0.62 EUR. Taki układ jest zgodny z doniesieniami o ogólnie płynnym handlu wewnątrz UE, ale słabszych różnicach bazowych, ponieważ przetwórcy ostrożnie zarządzają pokryciem potrzeb, a globalne ceny nasion oleistych i oleju palmowego zniżkują.

Na krajowym rynku ukraińskim konkurencja między przetwórcami a eksporterami, która wcześniej wspierała ceny, osłabła, ponieważ zakłócenia w portach utrudniają eksport oleju i śruty rzepakowej. W rezultacie większa ilość nasion trafia do kanałów eksportowych, a baza cenowa staje się bardziej wrażliwa na koszty logistyczne. Niemniej stabilny popyt zewnętrzny ze strony UE oraz korzystne relacje cenowe względem soi i słonecznika w niektórych dawkach paszowych nadal przyciągają kupujących.

Pogoda i perspektywy dla upraw

W UE krótkoterminowe prognozy pogody pozostają zasadniczo korzystne dla upraw oleistych. Władze oczekują, że plony upraw ozimych w 2026 r. pozostaną powyżej średnich historycznych, choć uprawy jare i letnie w regionach narażonych na suszę mogą okresowo doświadczać stresu cieplnego i niedoboru wilgoci. Wspiera to ogólnie komfortowy obraz podaży rzepaku, nawet jeśli lokalne problemy w Europie Środkowej i Wschodniej obniżyły oczekiwania produkcyjne względem wcześniejszej części sezonu.

Na Ukrainie i w sąsiednich krajach basenu Morza Czarnego pogoda pod koniec sezonu miała mniejsze znaczenie dla rzepaku, ponieważ większość upraw została już zebrana. W tym regionie kluczowym czynnikiem ryzyka przed kolejnymi miesiącami marketingowymi pozostaje logistyka, a nie agronomia. Dalsza eskalacja wpływająca na porty, poziomy wód w rzekach lub korytarze kolejowe prawdopodobnie szybko przełożyłaby się na wyższe poziomy baz eksportowych, nawet jeśli kontrakty terminowe MATIF pozostałyby w przedziale.

Perspektywy handlowe i prognoza na 3 dni

• Producenci (UE, Ukraina): Płaska krzywa MATIF i niewielkie niedawne osłabienie premii na rynku fizycznym przemawiają za stopniową, warstwową strategią sprzedaży, a nie agresywnym zabezpieczaniem przyszłej produkcji. Warto rozważyć wykorzystanie kontraktów terminowych na listopad 2026 r. i luty 2027 r. do ustalenia poziomu minimalnej ceny, przy zachowaniu części potencjału wzrostowego dzięki elastycznym strukturom.
• Przetwórcy: Przy presji na canolę ICE i stabilnych kontraktach terminowych na rzepak zakupy krótkoterminowe mogą nadal mieć oportunistyczny charakter. Spadki wywołane szerszą słabością rynku olejów roślinnych można wykorzystać do zwiększenia pokrycia na I–II kwartał 2027 r., zwłaszcza tam, gdzie marże przetwórcze nadal wspierają stabilny popyt na śrutę i olej.
• Traderzy: Ryzyko bazowe wokół Morza Czarnego pozostanie podwyższone. Należy koncentrować się na możliwościach arbitrażu między ukraińskimi pozycjami FCA/CPT na nasiona a francuskimi pozycjami FOB, jednocześnie uważnie monitorując fracht, ubezpieczenia i warunki funkcjonowania portów.

W ciągu kolejnych trzech sesji handlowych rzepak MATIF prawdopodobnie pozostanie w przedziale konsolidacji wokół obecnych poziomów, przy ograniczonej liczbie kierunkowych sygnałów w przypadku braku nowego szoku na rynkach energii lub oleju palmowego. Słabszy ton canoli ICE może wywierać pewną presję spadkową, lecz fundamentalne relacje podaży i popytu w UE oraz ograniczenia logistyczne w regionie Morza Czarnego powinny nadal zapewniać cenom stabilny poziom wsparcia.