Rosnący apetyt Indii na olej palmowy w obliczu zakłóceń w dostawach oleju słonecznikowego

Import oleju palmowego do Indii wzrósł do rekordowych poziomów sezonowych, wspierany ograniczoną dostępnością oleju słonecznikowego z regionu Morza Czarnego oraz silnym napływem oleju sojowego, co tworzy bardzo konkurencyjny rynek olejów spożywczych i obecnie ogranicza dalszy wzrost międzynarodowych cen oleju palmowego.

Najnowsze dane dotyczące importu i zapasów w Indiach wskazują na zdecydowaną zmianę bilansu olejów spożywczych. Zakłócenia w dostawach oleju słonecznikowego z regionu Morza Czarnego gwałtownie ograniczyły krótkoterminowy napływ tego oleju do Indii, podczas gdy import oleju sojowego i palmowego wyraźnie wzrósł. Przy zapasach portowych najwyższych od trzech lat krajowi nabywcy mogą pozwolić sobie na większą selektywność i wrażliwość cenową. Jednocześnie kontrakty terminowe w Malezji i Indonezji wzrosły do najwyższych poziomów od kilku tygodni dzięki umocnieniu konkurencyjnych olejów roślinnych, lepszym oczekiwaniom dotyczącym popytu na biodiesel oraz silnemu eksportowi na początku października. Interakcja między wysokim poziomem zabezpieczenia zapasów w Indiach a bardziej napiętym sentymentem na rynkach pochodzenia będzie kształtować dynamikę cen oleju palmowego aż do końcoworocznego okresu świątecznego.

Ceny

Benchmarkowe kontrakty terminowe na surowy olej palmowy (CPO) w Malezji były w ostatnich sesjach notowane w górnej części przedziału 4 500–4 700 RM za tonę, a kontrakty z najbliższym terminem dostawy chwilowo osiągnęły najwyższy poziom od czterech tygodni na Bursa Malaysia Derivatives Exchange, wspierane wzrostami konkurencyjnych olejów roślinnych oraz oczekiwaniami dotyczącymi wsparcia politycznego, takiego jak możliwe korekty ceł eksportowych.

21 października 2026 r. raporty wskazywały, że kontrakt CPO z dostawą w listopadzie 2026 r. wzrósł o około 80 RM do około 4 595 RM za tonę, wspierany wyższymi cenami ropy naftowej, mocniejszymi globalnymi cenami olejów roślinnych oraz oczekiwaniami wyższego odbioru biodiesla w Indonezji. W Indiach krajowe notowania oleju palmowego w rupiach za tonę pozostawały w ostatnich dniach zasadniczo stabilne, co sugeruje, że silny napływ importu i wysokie zapasy absorbują wpływ wyższych międzynarodowych cen kontraktów terminowych.

Podaż i popyt

Profil importu Indii we wrześniu 2026 r. wskazuje na wyraźne przesunięcie równowagi między olejami spożywczymi. Import oleju słonecznikowego spadł do około 109 000 ton z 252 000 ton rok wcześniej, czyli o około 57%, ponieważ zakłócenia w dostawach z regionu Morza Czarnego ograniczyły przepływy. Ukraina i Rosja dostarczyły po około 42 000 ton, natomiast Unia Europejska około 21 000 ton. Mimo tego gwałtownego miesięcznego spadku całkowity import oleju słonecznikowego do Indii w roku gospodarczym 2025/26 utrzymał się w pobliżu 2,91 mln ton, jednak z wyraźnym odejściem od kierunków pochodzenia z regionu Morza Czarnego.

Wysyłki rosyjskiego oleju słonecznikowego do Indii spadły rok do roku z około 1,54 mln ton do 1,46 mln ton, podczas gdy wolumeny ukraińskie zmniejszyły się bardziej znacząco — z około 725 000 ton do 443 000 ton. Z kolei Argentyna umocniła swoją pozycję, zwiększając eksport oleju słonecznikowego do Indii z około 475 000 ton do 815 000 ton, a dostawy z UE wzrosły z około 28 000 ton do 129 000 ton. Ta dywersyfikacja odzwierciedla starania Indii o ograniczenie ryzyka geopolitycznego i logistycznego przy jednoczesnym utrzymaniu ogólnej dostępności oleju słonecznikowego.

Import oleju sojowego do Indii wzrósł we wrześniu do około 615 000 ton z 529 000 ton rok wcześniej. W całym roku gospodarczym import oleju sojowego osiągnął rekordowy poziom 5,65 mln ton, a Argentyna pozostała największym dostawcą z wolumenem 2,66 mln ton. Dostawy z Brazylii wzrosły do około 1,23 mln ton, a eksport Chin do Indii zwiększył się z zaledwie 2 000 ton wcześniej do 213 000 ton, dodając kolejne konkurencyjne źródło dostaw.

Import oleju palmowego wykazał jeszcze większą dynamikę. We wrześniu Indie sprowadziły około 843 000 ton oleju palmowego wobec 729 000 ton w tym samym miesiącu ubiegłego roku. Import od początku sezonu sięgnął około 8,24 mln ton w porównaniu z 8,01 mln ton wcześniej, potwierdzając utrzymującą się dominację oleju palmowego w indyjskim koszyku olejów spożywczych. Na koniec września zapasy olejów spożywczych w indyjskich portach wynosiły około 1,2 mln ton, najwięcej od trzech lat, zapewniając rafineriom i handlowcom komfortowy poziom zabezpieczenia przed popytem świątecznym.

Fundamenty i czynniki wpływające na rynek

Jednoczesny wzrost importu oleju sojowego i palmowego do Indii przy stabilnej dostępności oleju słonecznikowego w całym sezonie oznacza, że krajowy rynek jest bardzo dobrze zaopatrzony. Wysokie zapasy portowe i zróżnicowane możliwości wyboru kierunku pochodzenia zwiększają siłę negocjacyjną nabywców, ograniczając przenoszenie wyższych cen kontraktów terminowych na wartości z dostawą. Dzieje się to w otoczeniu umiarkowanego zacieśniania globalnych fundamentów rynku oleju palmowego: kontrakty terminowe w Malezji wzrosły w oczekiwaniu na wolniejszą produkcję w sezonie niższych plonów, lepsze dane dotyczące eksportu na początku października oraz rosnący popyt na biodiesel w Indonezji i Malezji.

Indie nadal importują około 60% swojego zapotrzebowania na oleje spożywcze, przy czym olej palmowy historycznie miał największy udział, przed olejem sojowym i słonecznikowym. Najnowsze oficjalne prognozy sugerują, że konsumpcja oleju palmowego wznowi wzrost w 2026/27, wspierana konkurencyjnymi cenami i ograniczonym napływem oleju słonecznikowego. Obecny wzrost dostaw oleju sojowego i palmowego, w połączeniu z przekierowaniem źródeł zaopatrzenia w olej słonecznikowy na Argentynę i UE, wskazuje na nasilenie konkurencji między olejami w indyjskim sektorze rafineryjnym i detalicznym. Konkurencja ta prawdopodobnie ograniczy krajową premię cenową oleju palmowego i może przesunąć marże rafineryjne na korzyść bardziej elastycznych przetwórców, zdolnych do przełączania się między surowcami.

Na zewnętrznym otoczeniu szerszy kompleks energetyczny i ryzyko geopolityczne dodają kolejną warstwę zmienności. Wyższe ceny ropy naftowej, częściowo pod wpływem trwającego kryzysu paliwowego związanego z Iranem w 2026 r., zwykle wspierają ekonomikę biodiesla, a tym samym uznaniowy popyt na olej palmowy w kluczowych krajach produkujących. Na razie jednak wysoki poziom zapasów w Indiach oraz wcześniejsze obawy dotyczące wyższych zapasów w Malezji ograniczają wzrostowy wpływ tych czynników, utrzymując wrażliwość rynku na wszelkie niespodzianki w danych dotyczących eksportu lub produkcji.

Perspektywy pogodowe i produkcyjne

Uczestnicy rynku pozostają wyczuleni na potencjalne ryzyko podażowe związane z pogodą, w tym suszę powiązaną ze zjawiskiem El Niño, która w nadchodzących latach może wpłynąć na plony świeżych kiści owoców w Azji Południowo-Wschodniej, choć oczekuje się, że najpoważniejsze skutki pojawią się z opóźnieniem, a nie natychmiast. W krótkim terminie produkcja w Malezji i Indonezji wchodzi w sezonowo słabszą fazę, co zazwyczaj ogranicza wzrost podaży i może zapewniać cenom wsparcie w tle, jeśli popyt pozostanie silny.

Jednocześnie ostatnie epizody intensywnych opadów w Indonezji oraz wcześniejsze powodzie w kluczowych regionach upraw palmowych uwidoczniły podatność zbiorów i logistyki na zakłócenia. Ewentualne ponowne problemy mogłyby ograniczyć dostępność eksportową właśnie wtedy, gdy Indie, Chiny i inni najwięksi nabywcy wchodzą w okres szczytowej konsumpcji. Pogoda pozostanie zatem kluczowym czynnikiem obserwowanym przez rynek, jednak obecny bufor zapasów w Indiach zapewnia krótkoterminową ochronę przed krótkotrwałymi zakłóceniami podaży.

Perspektywy rynku i handlu

Wyższe zapasy olejów spożywczych, silny import oleju sojowego i palmowego oraz ograniczone dostawy oleju słonecznikowego z regionu Morza Czarnego zmieniają strukturę indyjskiego rynku olejów roślinnych. Argentyna wydaje się dobrze przygotowana do dalszego zwiększania udziału w dostawach oleju słonecznikowego i sojowego, podczas gdy dostawcy z Azji Południowo-Wschodniej pozostają dominujący w segmencie oleju palmowego. Przy popycie w Indiach wspieranym wzrostem liczby ludności i dochodów olej palmowy prawdopodobnie zachowa centralną rolę, jednak jego siła cenowa może pozostać ograniczona, dopóki zapasy będą wysokie, a alternatywne oleje będą konkurencyjne cenowo.

Najważniejsze wnioski strategiczne

• Importerzy / rafinerie w Indiach: Wykorzystywać obecnie wysokie poziomy zapasów do stopniowego zabezpieczania dostaw zamiast dokonywania zakupów z wyprzedzeniem; rozważyć okazjonalne zakupy przy spadkach cen malezyjskich i indonezyjskich kontraktów terminowych, zachowując jednocześnie elastyczność między olejem palmowym a sojowym.
• Producenci / eksporterzy z Azji Południowo-Wschodniej: Oczekiwać silnej konkurencji w Indiach, gdzie Argentyna i Brazylia zwiększają udział w segmencie olejów miękkich; koncentrować się na niezawodności dostaw i strukturach cenowych premiujących długoterminowe umowy zaopatrzeniowe, aby bronić udziału oleju palmowego.
• Odbiorcy końcowi i nabywcy FMCG: Oczekiwać względnie stabilnych krótkoterminowych kosztów oleju palmowego jako surowca mimo niedawnej siły kontraktów terminowych, ale przygotować plany awaryjne na IV kwartał–I kwartał na wypadek ponownego zacieśnienia podaży wywołanego pogodą lub zmian w polityce dotyczącej obowiązkowych domieszek biodiesla.

3-dniowa prognoza kierunkowa

• Kontrakty terminowe CPO na Bursa Malaysia: Umiarkowanie wzrostowe nastawienie w ciągu najbliższych trzech sesji, wspierane przez silne ceny konkurencyjnych olejów i rynków energii, lecz ograniczane świadomością wysokiego poziomu zapasów w Indiach.
• Indyjski fizyczny rynek oleju palmowego: Oczekiwane zasadniczo stabilne środowisko cenowe w ujęciu rupii, z wąskimi przedziałami notowań, ponieważ silne zabezpieczenie importowe równoważy zewnętrzne wahania cen.
• Regionalny kompleks olejów roślinnych: Nieco mocniejszy ton, prowadzony przez olej palmowy i sojowy, lecz podatny na szybkie korekty, jeśli dane eksportowe lub ceny ropy naftowej nieoczekiwanie się osłabią.