Rynek słonecznika: słabość SAFEX przy mocnych notowaniach surowca z regionu Morza Czarnego

Ceny słonecznika wchodzą w połowę września w nieco łagodniejszym, ale ogólnie zrównoważonym otoczeniu: kontrakty terminowe SAFEX lekko zniżkują wzdłuż krzywej, podczas gdy fizyczne ceny surowca z regionu Morza Czarnego i UE utrzymują się blisko ostatnich poziomów, wspierane przez dobre marże przerobu i utrzymujące się ryzyka logistyczne. Połączenie presji żniwnej w Republice Południowej Afryki i w rejonie Morza Czarnego, wysokich zapasów olejów roślinnych oraz wciąż podwyższonych cen eksportowych oleju słonecznikowego sprawia, że ceny surowca w terminach najbliższych pozostają pod kontrolą, ale jednocześnie nie dochodzi do gwałtownej wyprzedaży. Nasiona słonecznika w UE i regionie Morza Czarnego w okolicach ekwiwalentu 480–520 EUR/t oraz łuskane jądra głównie w przedziale 880–1 160 EUR/t wskazują na bardziej znormalizowaną strukturę marż po ekstremach z 2022 r. Zbiory słonecznika na Ukrainie dopiero się rozpoczynają; wczesne plony są umiarkowane, ale pogoda jest w dużej mierze sprzyjająca, co sugeruje wystarczającą podaż surowca dla zakładów tłuszczowych, o ile logistykę związaną z wojną ponownie nie dotkną poważniejsze zakłócenia.

Ceny

Kontrakty terminowe na słonecznik na SAFEX kontynuowały korektę spadkową 8 września. Kontrakt na wrzesień 2026 rozliczył się w okolicach 10 050 ZAR/t, około 1% niżej dzień do dnia, natomiast grudzień 2026 zakończył handel w pobliżu 10 220 ZAR/t (−0,9%). Jest to przedłużenie osłabienia obserwowanego na początku września, kiedy kontrakty z najbliższych miesięcy schodziły już z poziomu około 10 460–10 614 ZAR/t.

Po przeliczeniu po kursie ~20 ZAR/EUR front‑month na SAFEX odpowiada obecnie około 500 EUR/t, co jest w przybliżeniu zgodne z notowaniami DAP Konstanca dla nasion słonecznika z regionu Morza Czarnego, nieco powyżej 500 EUR/t. Oferty na nasiona słonecznika z Mołdawii i Bułgarii w okolicach 440–760 EUR/t FCA/FOB oraz nasiona ukraińskie około 460 EUR/t FCA dodatkowo potwierdzają tę parytetową relację pomiędzy południowoafrykańskimi kontraktami terminowymi a fizycznym rynkiem w regionie Morza Czarnego.citeﻰturn0search4ﻰturn0search0ﻰturn0search1

Podaż i popyt

Na SAFEX krzywa dla słonecznika wykazuje lekkie nachylenie spadkowe od września 26 do grudnia 26, a następnie niższe poziomy w 2027 r., co sygnalizuje komfortowe oczekiwania podażowe w RPA w horyzoncie terminowym. Niewielkie odbicie kontraktu na marzec 2027 (+0,14% 8 września) podkreśla, że główna presja koncentruje się na najbliższych seriach, gdzie na ceny ofertowe ciążą zbiory i sprzedaż ze strony rolników.

W regionie Morza Czarnego nabywcy w Bułgarii, Mołdawii i na Ukrainie sygnalizują zasadniczo stabilne ceny nasion i jąder od początku września, pomimo narastającego szumu w obszarze logistyki i ryzyk eksportowych związanych z wojną. Dobra, sucha pogoda żniwna i duże areały zapewniają podaż, podczas gdy wysokie zapasy olejów roślinnych i ostrożny popyt globalny ograniczają potencjał wzrostowy. Ceny referencyjne w UE na poziomie około 480 EUR/t dla nasion słonecznika w sierpniu potwierdzają, że region odszedł od wcześniejszych, deficytowo napędzanych maksimów w kierunku bardziej zrównoważonej sytuacji.citeﻰturn0search2ﻰturn0search10

Zbiory słonecznika na Ukrainie pozostają na wczesnym etapie: na 7 września zebrano około 1,1% prognozowanego areału, przy średnim plonie bliskim 1,6 t/ha i ośmiu obwodach już aktywnych. Te wczesne dane wskazują na umiarkowany potencjał plonowania, ale jest zdecydowanie za wcześnie, by formułować twarde wnioski dla plonu krajowego. Strukturalnie Ukraina nadal przerabia większość swojej produkcji słonecznika w kraju, więc przepływy eksportowe ponownie będą zdominowane przez olej i śrutę, a nie surowe nasiona.citeﻰturn0search5ﻰturn0search16

Fundamenty i pogoda

Fundamentalnie kompleks słonecznikowy plasuje się pomiędzy komfortową dostępnością surowca a wciąż wspieranym rynkiem oleju słonecznikowego. Ostatnie zakłócenia i premie za ryzyko w eksporcie oleju słonecznikowego z regionu Morza Czarnego utrzymują ceny surowego oleju na podwyższonych poziomach względem nasion, co zapewnia atrakcyjne marże przerobu. Produkcja i przerób w Rosji są prognozowane na rekordowych lub zbliżonych do rekordowych poziomach w sezonie 2026/27, zwiększając globalną podaż oleju, choć przepływy pozostają ograniczane przez czynniki geopolityczne.citeﻰturn0search8ﻰturn0search7

Prognoza produkcji nasion słonecznika w UE na sezon 2026/27 została nieznacznie obniżona z powodu gorącej i suchej pogody w kluczowych krajach producentach, takich jak Francja i Węgry, lecz wpływ ten jest częściowo kompensowany lepszymi plonami w pozostałych częściach Wspólnoty. Relacje cenowe w kompleksie oleistym pokazują, że słonecznik pozostaje konkurencyjny wobec rzepaku i soi, szczególnie na rynkach regionu Morza Czarnego i basenu Morza Śródziemnego, co pomaga podtrzymywać popyt ze strony tłoczni oraz wytwórców pasz.citeﻰturn0search0ﻰturn0search13

Pogoda w pasie słonecznikowym regionu Morza Czarnego jest obecnie sprzyjająca zbiorom: stabilne, ciepłe i w większości suche warunki dominują na Ukrainie do 11 września, z jedynie lekkimi, rozproszonymi opadami i bez istotnych incydentów chłodów w prognozach. Taki układ wspiera szybkie prace polowe i minimalizuje straty jakościowe, sugerując, że presja żniwna na ceny utrzyma się w krótkim okresie, o ile nie wystąpią ulewne deszcze lub przymrozki.citeﻰturn0search2ﻰturn0search6

Perspektywy handlowe

• Tłocznie oleju (UE i region Morza Czarnego): Obecne poziomy cen surowca w pobliżu 440–500 EUR/t oraz surowego oleju słonecznikowego około 1 120 EUR/t zapewniają atrakcyjne marże. Uzasadnione wydaje się stopniowe budowanie pokrycia na IV kw. 2026 – I kw. 2027, z elastycznością do dalszych zakupów przy ewentualnych, dodatkowych spadkach wywołanych presją żniwną.
• Nabywcy z segmentu przekąsek i piekarnictwa: Ceny jąder (890–1 160 EUR/t) ustabilizowały się po spadkach w sierpniu. Warto rozważyć umiarkowane wydłużenie pokrycia na wczesny 2027 r., ze szczególnym priorytetem dla wysokospecyfikacyjnych jąder piekarniczych i konfekcyjnych, gdzie dalszy potencjał spadkowy wydaje się ograniczony.
• Producenci: Przy miękkich, ale dalekich od załamania cenach SAFEX i w regionie Morza Czarnego, stopniowa sprzedaż przy zwyżkach powyżej obecnego ekwiwalentu 500 EUR/t dla nasion i 900 EUR/t dla standardowych jąder pozostaje rozsądną strategią, z zachowaniem części wolumenu na ewentualne zimowe premie za ryzyko.

3‑dniowa wskazówka cenowa (kierunkowa)

• Kontrakty terminowe na słonecznik SAFEX: Lekka tendencja spadkowa do bocznej, w miarę utrzymywania się sprzedaży żniwnej; zmienność śróddzienna powiązana z globalnymi benchmarkami olejów roślinnych.
• Fizyczny rynek nasion w regionie Morza Czarnego (BG/MD/UA): W przeważającej mierze ruch boczny z umiarkowaną presją spadkową wynikającą z postępów żniw, ale wspierany przez mocne ceny oleju słonecznikowego i premie logistyczne.
• Jądra na rynek UE (BG, MD, UA → UE): Boczne; przepływy handlowe stabilne, nabywcy dobrze pokryci, z ograniczoną przestrzenią do dalszej, krótkoterminowej przeceny.