Rzepak pod presją ukraińskich dostaw i tańszej canoli na rynku UE

Ceny rzepaku pozostają pod wyraźną presją, ponieważ duże dostawy z Ukrainy do UE oraz tańsza kanadyjska canola zwiększają dostępność nasion, szczególnie w najbliższych terminach. Chociaż szersze fundamenty rynku roślin oleistych nie są wyraźnie niedźwiedzie, rzepak traci siłę cenową w kompleksie olejów roślinnych, ponieważ tłocznie mają komfortowo zabezpieczone dostawy. Rzepak znajduje się w Europie w zdecydowanie niedźwiedziej sytuacji krótkoterminowej. Około 430 000 ton ukraińskiego rzepaku wysłanych tylko we wrześniu spotyka się z większą gotowością unijnych rolników do sprzedaży, łagodząc obawy o podaż dla tłoczni i wywierając presję na spadek cen w najbliższych terminach. Jednocześnie niższe ceny canoli i szybsze postępy zbiorów w Kanadzie wskazują na obfitą podaż eksportową, tworząc konkurencyjny pułap dla rzepaku. Na Euronext wygasający kontrakt listopadowy spadł znacznie mocniej niż odroczone miesiące, sygnalizując skoncentrowaną presję na bieżącą dostępność fizycznego surowca i poziomy bazy w najbliższych terminach.

Ceny

Europejskie kontrakty terminowe na rzepak mocno spadły podczas ostatnich sesji, a listopadowy kontrakt Euronext zszedł w okolice niskich 500 EUR za tonę i radził sobie słabiej niż pozycje lutowe i majowe, które są notowane o ponad 50 EUR/t wyżej. Taka struktura terminowa odzwierciedla silną presję na dostępność nasion w najbliższym terminie, a nie fundamentalnie niedźwiedzią ocenę bilansu na sezon 2026/27.

Notowania fizyczne odzwierciedlają tę słabość, ale wykazują zróżnicowanie regionalne. Francuski rzepak (pochodzenie FR, FOB Paryż) jest wskazywany na poziomie 0.64 EUR/kg, podczas gdy surowiec ukraiński jest wyraźnie tańszy: 0.46 EUR/kg FCA Odesa i 0.45 EUR/kg FCA Kijów dla zawartości oleju 42% oraz 0.436 EUR/kg CPT Odesa dla materiału klasy 1. Ta ostatnia cena spadła z 0.445 EUR/kg na początku października, podkreślając słabnięcie wartości w regionie Morza Czarnego.

Podaż i popyt

Bilans rzepaku w Europie łagodnieje wraz z gwałtownym wzrostem dostaw z Ukrainy. Eksport rzepaku z Ukrainy we wrześniu wyniósł około 430 000 ton, w tempie szybko odbudowującym dostępność surowca dla unijnych tłoczni i ograniczającym jakąkolwiek premię pogodową. Zbiega się to z gotowością europejskich rolników do sprzedaży większej ilości nasion, co zwiększa podaż spot w już dobrze zaopatrzonym sektorze przetwórczym.

Poza Europą Kanada wzmacnia niedźwiedzie nastawienie rynku. Szybsze postępy zbiorów canoli na preriach oraz słabnące kontrakty terminowe ICE na canolę, pod presją sezonowej sprzedaży rolników i komfortowego poziomu zabezpieczenia dostaw przez tłocznie, sygnalizują rosnącą podaż eksportową i bardziej agresywne oferty na tradycyjnych unijnych i azjatyckich rynkach popytu. Ogranicza to zdolność rzepaku do zwiększania premii względem canoli.

Po stronie popytu Chiny oczekują wyższego importu rzepaku w IV kwartale, co powinno zapewnić lepszą dostępność nasion dla krajowych tłoczni i ograniczyć wzrost cen oleju rzepakowego. Ten dodatkowy popyt wspiera przepływy handlowe, ale ponieważ poprawia lokalną podaż w Chinach i konkuruje z unijnym przetwórstwem o surowiec eksportowy, nie przekłada się jeszcze na silniejsze wsparcie dla globalnych cen.

Fundamenty i sygnały z rynków powiązanych

Fundamenty rynku roślin oleistych są mieszane, ale nie są jednoznacznie niedźwiedzie dla rzepaku. Najnowszy raport WASDE podniósł prognozę produkcji soi w USA o 27 mln buszli do 4.562 mld buszli, zwiększając końcowe zapasy w USA na sezon 2026/27 do 315 mln buszli wobec oczekiwań spadku. Cenę producenta pozostawiono na poziomie 12.00 USD/bu, a kontrakty terminowe na soję początkowo spadły, po czym odrobiły straty, podczas gdy śruta sojowa i olej sojowy zyskały. Wynik ten utrzymuje bilans soi na komfortowym, ale nie nadmiernie przepełnionym poziomie.

Globalne zapasy końcowe soi na poziomie 124.28 mln ton pozostają zasadniczo bez zmian miesiąc do miesiąca, przy stabilnych prognozach produkcji w Ameryce Południowej i importu Chin na poziomie 115 mln ton. Równocześnie fundamenty oleju palmowego zacieśniają się: USDA obniżył prognozę globalnych zapasów oleju palmowego na sezon 2026/27 do najniższego poziomu od 2017/18, głównie z powodu redukcji prognozy produkcji w Indonezji o 2.2 mln ton w związku z utrzymującą się suszą. Kontrakty terminowe w Malezji skorygowały się jednak nieznacznie po tym, jak rząd nie przyznał oczekiwanego zwolnienia z podatku eksportowego, ograniczając natychmiastowe wsparcie dla innych olejów roślinnych.

Te przeciwstawne czynniki pozostawiają rzepak w pewnej izolacji. Chociaż szerszy kompleks olejów roślinnych znajduje wsparcie w ograniczającej się podaży oleju palmowego i stabilnym popycie na olej sojowy, lokalny wzrost dostępności rzepaku i canoli w Europie i Kanadzie w krótkim terminie z nawiązką niweluje to wsparcie, szczególnie dla dostaw w najbliższych terminach.

Pogoda i perspektywy upraw

Pogoda w kluczowych regionach uprawy rzepaku na półkuli północnej odgrywa obecnie drugorzędną rolę w porównaniu z szokiem podażowym wynikającym ze zwiększonych przepływów handlowych. Najnowsze oceny z Kanady wskazują na ogólnie korzystne warunki zbiorów, umożliwiające przyspieszenie omłotu canoli i wzmacniające obraz rynku z nadwyżką podaży. W Europie i na Ukrainie nie odnotowano obecnie bezpośredniego zagrożenia pogodowego, które mogłoby znacząco zakłócić pozostałą logistykę lub krótkoterminowe perspektywy upraw.

W nadchodzących dniach prognozy dla głównych unijnych obszarów uprawy rzepaku i regionu Morza Czarnego wskazują na sezonowo łagodne i przeważnie suche warunki, sprzyjające pracom polowym, późnym przemieszczeniom nasion i siewom kolejnej uprawy. Bez wyraźnej premii pogodowej ruchy cen prawdopodobnie nadal będą zdominowane przez logistykę, zachowanie rolników sprzedających surowiec oraz wydarzenia na konkurencyjnych rynkach roślin oleistych, a nie przez ryzyko plonów.

Perspektywy handlowe

• Unijne tłocznie: Silna presja na najbliższy kontrakt Euronext i obfite dostawy z Ukrainy sprzyjają wydłużaniu zabezpieczenia dostaw spot i pozycji na początku 2027 roku, przy jednoczesnym unikaniu nadmiernego angażowania się w dalsze terminy, gdzie krzywa jest już stroma.
• Producenci w UE: W obliczu słabszych wyników kontraktu listopadowego i osłabienia bazy warto rozważyć rozłożenie dodatkowej sprzedaży w czasie, wykorzystując techniczne odbicia lub wzrosty w szerszym kompleksie roślin oleistych, zamiast przyspieszać sprzedaż spot przy obecnych minimach.
• Importerzy (np. Chiny): Połączenie obfitej podaży ukraińskiego surowca i słabszej kanoli z Kanady stwarza możliwość dywersyfikacji oraz odpowiedniego rozłożenia zakupów w czasie, ale średnioterminowe wsparcie wynikające z mniejszej podaży oleju palmowego uzasadnia utrzymanie częściowego zabezpieczenia cenowego dla odroczonych potrzeb w zakresie oleju rzepakowego.

Perspektywa kierunkowa na 3 dni

• Rzepak Euronext (listopad): Nastawienie lekko spadkowe do bocznego w miarę zbliżania się wygaśnięcia kontraktu i utrzymywania się presji na rynku fizycznym, przy zmienności napędzanej spreadami względem lutego.
• Francuski surowiec fizyczny FOB: Stabilnie do nieznacznie słabiej, w pobliżu 0.64 EUR/kg, ze względu na konkurencyjne oferty z regionu Morza Czarnego i dobre zabezpieczenie dostaw przez tłocznie.
• Ukraiński FCA/CPT: Ryzyko dalszych spadków pozostaje w przypadku wartości w Odesie i Kijowie, ponieważ programy eksportowe pozostają aktywne, a logistyka jest płynna.