Załamanie eksportu ziemniaków z Gruzji do Rosji – rynek się równoważy
Eksport ziemniaków z Gruzji gwałtownie spadł na początku 2026 r. po załamaniu popytu z Rosji. Analiza zmian w eksporcie, cen, ryzyk i krótkoterminowych perspektyw rynkowych.
Prices
Przychody eksportowe z ziemniaków spadły do 4,88 mln USD w okresie styczeń–czerwiec 2026 z około 26,5 mln USD rok wcześniej, co oznacza silną erozję średnich uzyskiwanych wartości eksportowych, gdy wolumeny malały, a sprzedaż przesuwała się w kierunku niżej wycenianych kierunków. Siła importowa Rosji osłabła po dużych zbiorach w 2025 r., łagodząc napięcia podażowe w regionie i ograniczając potencjał wzrostu cen dla gruzińskich producentów.
W segmencie przetworzonym oferty spot na skrobię ziemniaczaną w Polsce kształtują się obecnie w okolicach 0,63 EUR/kg FCA Łódź, nieco poniżej poziomów z połowy lipca, tj. około 0,66 EUR/kg, co potwierdza lekko niedźwiedzi sentyment i komfortową dostępność surowca na szerszym rynku europejskim.
Supply & Demand
Gruzja wyeksportowała 18 414 ton ziemniaków w pierwszej połowie 2026 r., co oznacza spadek o 81,5% rok do roku. Załamanie koncentruje się w handlu z Rosją: wysyłki na ten rynek spadły z 50 347 ton w okresie styczeń–czerwiec 2025 do zaledwie 3 422 ton w tym roku, gdy duże zbiory w Rosji ograniczyły potrzeby importowe na początku 2026 r. Przełożyło się to nie tylko na niższe wolumeny, lecz także na ostry spadek przychodów eksportowych z Rosji – z 20,5 mln USD do 1,4 mln USD.
Azerbejdżan stał się największym rynkiem zbytu gruzińskich ziemniaków, absorbując 11 777 ton o wartości 2,2 mln USD w pierwszej połowie 2026 r. Rosja zajmuje obecnie drugie miejsce, a za nią plasuje się Białoruś z 2 126 tonami o wartości 0,94 mln USD. Sprzedaż do Armenii pozostała skromna, na poziomie około 0,20 mln USD, podczas gdy Katar zaimportował jedynie 21 ton o wartości 9 500 USD. Kilka pomniejszych rynków, w tym Kazachstan, Mołdawia, Turkmenistan i Uzbekistan, które kupowały gruzińskie ziemniaki na początku 2025 r., było całkowicie nieobecnych w tym samym okresie 2026 r., co podkreśla znaczącą utratę szerokości popytu eksportowego.
Po stronie podaży krajowa produkcja wykazuje trend spadkowy, ale się nie załamuje. Gruzja zebrała szacunkowo 207 900 ton ziemniaków w 2025 r., co oznacza spadek o 6,1% rok do roku. Obecne załamanie eksportu odzwierciedla zatem przede wszystkim słabszy popyt zagraniczny – zwłaszcza ze strony Rosji – a nie strukturalny szok podażowy w samej Gruzji. Mocne zbiory w Rosji w 2025 r. i mniejsze uzależnienie od importu pozostają w krótkim terminie kluczowymi czynnikami.
Fundamentals & Structural Risks
Rekordowe wyniki eksportowe z 2025 r. były w dużej mierze jednorazowym epizodem, napędzanym wyjątkowym skokiem wysyłek do Rosji i tworzącym bardzo wysoki punkt odniesienia. Dane z 2026 r. oznaczają korektę po tym niezwykle mocnym sezonie, a nie ostateczny dowód trwałego regresu gruzińskiego sektora ziemniaczanego. Jednocześnie epizod ten ujawnił strukturalną słabość: silne uzależnienie od niewielkiej liczby nabywców, z Rosją w centrum.
Zniknięcie kilku mniejszych rynków WNP na początku 2026 r. to wyraźny sygnał ostrzegawczy. Choć kierunki te mogły być relatywnie niewielkie pod względem wolumenów, ich łączna nieobecność sprawia, że Gruzja jest bardziej zależna od Azerbejdżanu i Rosji, co zwiększa ekspozycję na szoki polityczne, kursowe i pogodowe w zaledwie kilku krajach partnerskich. Jeśli produkcja w Rosji pozostanie wysoka – wspierana przez duże areały zasiewów mimo ostatnich problemów z sadzeniem – a zakłócenia logistyczne wewnątrz Rosji będą zatrzymywać większą część ziemniaków na rynku krajowym, popyt importowy na gruziński produkt może pozostać stłumiony.
Weather & Short‑Term Outlook
W pozostałej części 2026 r. kluczową niewiadomą pozostają wyniki zbiorów oraz jakość przechowywania w Rosji i krajach sąsiednich. Powtórka ubiegłorocznych dużych zbiorów w Rosji, nawet przy pewnych lokalnych problemach pogodowych czy logistycznych, nadal ograniczałaby popyt importowy Rosji i ciążyła na perspektywach eksportowych Gruzji. W takim scenariuszu konkurencja w Azerbejdżanie i na Białorusi prawdopodobnie by się zaostrzyła, gdy inni dostawcy regionalni również szukaliby rynków zbytu.
Biorąc pod uwagę łagodny trend spadkowy cen skrobi w regionie oraz jedynie umiarkowany spadek produkcji w Gruzji, bilans ryzyk dla cen eksportowych ziemniaków świeżych w EUR jest obecnie lekko przechylony w dół, szczególnie w przypadku ziemniaków jadalnych niższej jakości. Potencjał wzrostu cen dla gruzińskich producentów wymagałby najprawdopodobniej albo strat plonów spowodowanych pogodą w głównych regionach produkcyjnych, albo ponownego ożywienia zakupów ze strony Rosji w dalszej części sezonu.
Trading Outlook
- Producenci/eksporterzy: Priorytetowo traktować dywersyfikację poza Rosję i Azerbejdżan, nawet przy początkowo niższych marżach, aby odbudować szersze portfolio kierunków i zmniejszyć zależność od pojedynczych rynków. Unikać nadmiernego angażowania wolumenów w odpowiedzi na doraźny popyt rosyjski, dopóki nie pojawią się wyraźniejsze sygnały trwałego ożywienia importu.
- Nabywcy w Azerbejdżanie/Białorusi: Wykorzystać obecne warunki „rynku kupującego” do negocjowania elastycznych struktur kontraktów, ale rozważyć zabezpieczenie dostaw z wyprzedzeniem dla partii wysokiej jakości na wypadek, gdyby pogoda lub logistyka zaostrzyły podaż regionalną później w sezonie.
- Przetwórcy (skrobia/chipsy): Przy łagodnie spadających cenach skrobi denominowanych w EUR i komfortowej dostępności ziemniaków surowych, rozważyć wydłużenie horyzontu zabezpieczenia zakupów na obecnych poziomach, zachowując jednocześnie pewną opcjonalność na wypadek dalszego osłabienia cen.
3‑Day Directional Price Indication (EUR)
- Świeże ziemniaki eksportowe, Gruzja FOB (wartość implikowana): Ruch boczny do lekko słabszych, odzwierciedlający słaby popyt rosyjski i konkurencyjne oferty do Azerbejdżanu.
- Skrobia ziemniaczana, Europa Środkowa (FCA Polska): Stabilna w okolicach 0,62–0,63 EUR/kg, z lekką tendencją spadkową przy komfortowej podaży.