Przepływy handlowe oleju palmowego zmieniają kierunek, gdy Indie stawiają na Malezję kosztem Indonezji

Argentyna i Malezja wyprzedziły Indonezję jako główni dostawcy olejów roślinnych do Indii w sezonie 2025/26, a przepływy handlowe oleju palmowego przesuwają się w stronę Malezji, z dala od napędzanego produkcją biodiesla rynku indonezyjskiego. W przypadku oleju palmowego ogólny wolumen importu Indii pozostaje wysoki, lecz struktura dostawców zmienia się w momencie, gdy produkcja w Azji Południowo-Wschodniej stabilizuje się, a ryzyka pogodowe utrzymują się. Zwrot Indii następuje na tle rekordowych lub zbliżonych do rekordowych zapasów w Malezji oraz nadal wysokich cen indonezyjskich przetargów i kontraktów terminowych. Chociaż bezwzględne ceny oleju palmowego pozostają konkurencyjne wobec oleju sojowego, nowa hierarchia dostawców — Argentyna w olejach miękkich, Malezja w oleju palmowym — będzie kształtować premie, stawki frachtowe i siłę negocjacyjną do początku 2027 roku.

Zmiana przepływów handlowych i popyt Indii

Indie zaimportowały 3,42 mln ton olejów roślinnych z Argentyny między listopadem 2025 a wrześniem 2026, wyprzedzając 2,97 mln ton z Malezji i 2,90 mln ton z Indonezji w tym samym okresie. Całkowity import oleju palmowego do Indii w sezonie 2025/26 szacuje się na 8,4 mln ton, w porównaniu z 5 mln ton oleju sojowego i 3,85 mln ton oleju słonecznikowego. Silny popyt na olej sojowy i słonecznikowy z Argentyny — wspierany obniżeniem podatków eksportowych oraz niedoborem słonecznika w basenie Morza Czarnego — pozwolił Argentynie stać się największym ogólnym dostawcą olejów roślinnych do Indii, podczas gdy Malezja wyprzedziła Indonezję pod względem dostaw oleju palmowego do Indii.

Spadek Indonezji na trzecie miejsce wynika w mniejszym stopniu ze spadku popytu ze strony Indii, a w większym z rosnącego popytu krajowego. Od sezonu 2022/23 Indonezja systematycznie kieruje większe ilości oleju palmowego do programu biodiesla, ograniczając podaż eksportową. Malezja oraz, w mniejszym stopniu, Tajlandia wkroczyły z bardziej konkurencyjnymi ofertami i większą dostępnością, co pozwoliło im przejąć dodatkowy popyt Indii na olej palmowy bez istotnego zwiększania całkowitego importu tego surowca przez Indie.

Ceny i konkurencyjność względna

Notowania rynku fizycznego i kontraktów terminowych wskazują, że olej palmowy pozostaje atrakcyjnie wyceniony względem olejów miękkich dla Indii. Przetargi na indonezyjski CPO w połowie listopada pozostają mniej więcej stabilne w ujęciu tygodniowym i w walucie lokalnej, a kontrakty terminowe na trzeci miesiąc na Bursa Malaysia są notowane w rejonie 4 400 RM/t, co wskazuje na rynek mocny, lecz niegwałtownie rosnący. Tymczasem indyjskie ceny spot rafinowanego oleju palmowego RBD pozostają w dużej mierze stabilne w dniach 11–12 listopada, sygnalizując, że niedawne przetasowanie dostawców nie wywołało jeszcze gwałtownych zmian cen po stronie konsumenta.

Obniżki podatków w Argentynie na olej sojowy, w połączeniu z możliwością wysyłania zarówno oleju sojowego, jak i słonecznikowego, zaostrzyły konkurencję dla oleju palmowego w niektórych segmentach indyjskiego rynku, zwłaszcza w olejach rafinowanych i mieszankach. Jednak naturalny dyskonto oleju palmowego względem oleju sojowego pozostaje kluczowym punktem odniesienia dla indyjskiego sektora produkcji żywności na dużą skalę oraz HORECA. Efektem jest bardziej zatłoczone grono dostawców — Argentyna i Chiny w olejach miękkich, Malezja i Indonezja w oleju palmowym — przy czym olej palmowy nadal pozostaje podstawowym surowcem wolumenowym w indyjskim koszyku olejów jadalnych.

Fundamenty: produkcja, zapasy i polityka

Po stronie podaży zapasy oleju palmowego w Malezji osiągnęły niedawno najwyższe poziomy od wielu lat, ponieważ miesiące szczytowej produkcji zbiegły się z wolniejszym tempem eksportu, choć oczekuje się, że od listopada produkcja zacznie sezonowo spadać. Prognozy USDA i analizy branżowe wskazują na względnie stabilną lub nieznacznie niższą produkcję w Indonezji w sezonie 2026/27, ograniczaną wcześniejszymi problemami pogodowymi i utrzymującym się popytem na biodiesel. Taka kombinacja — obfite zapasy w Malezji, lecz mniejsza dostępność eksportowa w Indonezji — pomaga wyjaśnić, dlaczego Indie pozyskują rosnącą część oleju palmowego z Malezji, mimo że Indonezja nadal dysponuje dominującą bazą plantacyjną.

Polityka Indii pozostaje ważnym czynnikiem zmiennym. Ostatnie działania obejmują obniżenie cła importowego na surowy olej słonecznikowy do 0%, co wzmocniło pozycję Argentyny w tym segmencie, ale nie ograniczyło istotnie popytu Indii na olej palmowy z uwagi na jego przewagę cenową i rozwiniętą bazę rafineryjną. W przypadku oleju palmowego Indie nadal preferują import surowego oleju palmowego zamiast rafinowanego oleju RBD ze względów taryfowych i krajowych możliwości rafinacji, co wspiera napływ dostaw zarówno z Malezji, jak i Indonezji, a jednocześnie podtrzymuje lokalną wartość dodaną.

Pogoda i krótkoterminowe perspektywy podaży

Warunki pogodowe w kluczowych regionach uprawy palmy w Azji Południowo-Wschodniej oddalają się od najsilniejszej fazy El Niño, lecz opóźniony wpływ na plony i utrzymująca się zmienność opadów nadal powodują umiarkowaną premię za ryzyko. Najnowsze komentarze malezyjskiej branży sugerują, że produkcja świeżych kiści owoców prawdopodobnie osiągnęła tegoroczny szczyt i powinna osłabnąć pod koniec IV kwartału, podczas gdy produkcja w Indonezji znajduje się pod presją wcześniejszej suszy na niektórych plantacjach. Dla Indii krótkoterminowa dostępność oleju palmowego wygląda komfortowo dzięki wysokim zapasom w Malezji i aktywnym programom eksportowym, nawet jeśli wzrost eksportu z Indonezji ogranicza popyt na biodiesel.

W Ameryce Południowej pogoda ma większe znaczenie dla oleju sojowego i słonecznikowego niż bezpośrednio dla oleju palmowego, lecz pośrednio kształtuje substytucję między olejami miękkimi a palmowym w Indiach. Ponieważ Argentyna jest obecnie kluczowym dostawcą zarówno oleju sojowego, jak i słonecznikowego do Indii, ewentualne obniżenie prognoz dla jej upraw oleistych w sezonie 2026/27 spowodowane warunkami pogodowymi skłoniłoby indyjskich nabywców do powrotu w stronę oleju palmowego, wzmacniając rolę Malezji i Indonezji w pokrywaniu strukturalnego uzależnienia Indii od importu.

Perspektywy handlowe i 3-dniowy kierunkowy obraz rynku

Perspektywy handlowe

• Indyjskie rafinerie i importerzy: Warto rozważyć umiarkowane przyspieszenie zakupów malezyjskiego CPO, dopóki zapasy w tym kraju pozostają wysokie, a Indonezja kieruje większe ilości oleju do produkcji biodiesla, ponieważ zmiana dostawców daje Indiom większą siłę negocjacyjną w zakresie rabatów na pochodzenie malezyjskie.
• Producenci żywności w Indiach: W krótkim terminie należy utrzymać mieszankę z wysokim udziałem oleju palmowego, stosując argentyńskie oleje miękkie taktycznie tam, gdzie wymaga tego jakość lub marka, ponieważ ceny względne nadal sprzyjają olejowi palmowemu w zastosowaniach masowych.
• Producenci w Malezji i Indonezji: Malezja powinna bronić i zwiększać niedawno umocniony udział w rynku indyjskim poprzez konkurencyjne stawki frachtowe i elastyczne warunki kontraktów, podczas gdy Indonezja może być zmuszona w większym stopniu polegać na rynkach innych niż indyjski, jeśli krajowy odbiór biodiesla pozostanie silny.

3-dniowa regionalna prognoza cenowa (kierunkowa)

• Indie (importowany olej palmowy, CPO/rafinowany olej palmowy RBD): Stabilnie do nieznacznie mocniej w ciągu najbliższych trzech dni, przy stabilnych wskazaniach cen spot i braku oczekiwanych natychmiastowych szoków politycznych.
• Malezja (wartości eksportowe CPO i kontrakty terminowe): Umiarkowanie wspierający kierunek, ponieważ zapasy zaczynają spadać z sezonowych szczytów, choć nadal pozostają obfite; rynek będzie napędzany bardziej nastrojami wokół popytu z Indii i Chin niż nowymi informacjami po stronie podaży.
• Indonezja (przetargi na CPO): Ogólnie stabilne poziomy, wspierane popytem na biodiesel i ostrożnymi ofertami eksportowymi, co ogranicza, lecz nadal utrzymuje premie indonezyjskiego pochodzenia względem malezyjskiego.