Rzepak traci na wartości w obliczu dużych zapasów w Kanadzie i napływu oleju palmowego ograniczającego wzrosty

Ceny rzepaku kształtują się słabiej, ponieważ rosnące zapasy kanadyjskiej canoli, silny eksport oleju palmowego oraz wysokie zapasy soi w Chinach wskazują na obfitą globalną podaż nasion oleistych, mimo że zapasy soi w USA okazały się nieco niższe od oczekiwań. Krzywa cen rzepaku MATIF jest płaska lub lekko niższa w dalszych terminach, podczas gdy kontrakty terminowe na canolę na ICE odnotowały znaczne dzienne spadki, sygnalizując presję w całym kompleksie. Rosnące zapasy końcowe rzepaku/canoli w Kanadzie oraz solidne malezyjskie dostawy oleju palmowego do Indii wzmacniają oczekiwania dotyczące komfortowej podaży olejów roślinnych do 2027 roku. Jednocześnie bardzo wysokie zapasy soi u chińskich przetwórców oraz ujemne marże przerobu ograniczają krótkoterminowy popyt importowy, obciążając kompleks nasion oleistych pomimo umiarkowanie bardziej napiętego bilansu soi w USA. Fizyczne oferty ukraińskiego i francuskiego rzepaku spadły z wrześniowych szczytów, pozostawiając kupujących w trybie „poczekamy, zobaczymy”, podczas gdy sprzedaż z tegorocznych zbiorów trwa, a zmienność makroekonomiczna na rynkach energii wpływa na popyt na biodiesel.

Ceny i kontrakty terminowe

Najbliższe kontrakty na rzepak Euronext (MATIF) są zasadniczo stabilne, lecz na całej krzywej pozostają pod łagodną presją spadkową. Kontrakt z listopada 2026 roku był ostatnio notowany po EUR 538.25/t, lutowy 2027 po EUR 551.75/t, a majowy 2027 po EUR 552.25/t, po czym ceny ponownie obniżyły się w kontraktach z sierpnia 2027 roku do EUR 529.75/t oraz z listopada 2027 roku do EUR 534.00/t. W dalszych terminach kontrakt z listopada 2028 roku wskazywany jest na poziomie EUR 490.25/t, co podkreśla wyraźną strukturę dyskonta dla nowych zbiorów.

Kontrakty terminowe na canolę w Kanadzie osłabiły się bardziej zdecydowanie. Kontrakt z listopada 2026 roku zamknął się na poziomie CAD 811.70/t, tracąc w ciągu dnia CAD 12.00, czyli 1.48%, a spadki w całej serii kontraktów na 2027 rok były podobnej skali. Jest to zgodne z ostatnimi doniesieniami o gwałtownym spadku cen canoli na początku tygodnia pod wpływem wyższych prognozowanych zapasów końcowych w Kanadzie i słabszych rynków olejów roślinnych, mimo że okresowo pojawiają się wzrosty związane z zamykaniem krótkich pozycji.

Na rynku fizycznym ceny ukraińskiego rzepaku spadły z szczytów z połowy września, lecz ostatnio ustabilizowały się. Bieżące orientacyjne kwotowania FCA wynoszą około EUR 0.45/t w Kijowie i EUR 0.46/t w Odessie dla towaru o zawartości oleju 42% i czystości 98%, natomiast rzepak klasy 1 w formule CPT Odessa, o zawartości zanieczyszczeń poniżej 35 mcm, kosztuje EUR 0.458/t, nieznacznie mniej niż EUR 0.479/t w dniu 28 września. Francuskie oferty FOB Paryż wskazywane są na poziomie około EUR 0.62/t, wobec EUR 0.64/t w połowie września, co odzwierciedla słabsze notowania kontraktów terminowych i rosnącą podaż regionalną.

Czynniki podaży i popytu

Popyt Chin na nasiona oleiste jest kluczowym czynnikiem zmienności. Zapasy soi w 111 tłoczniach wzrosły do 7.96 mln ton na koniec września, osiągając najwyższy poziom od co najmniej 15 lat. Wielu chińskich przetwórców pokryło już potrzeby do początku lutego dzięki zakupom z Ameryki Południowej i rezerwom państwowym, podczas gdy marże przerobu soi amerykańskiej i brazylijskiej są ujemne i wynoszą około 120–200 juanów za tonę. Wskazuje to na ograniczenie apetytu zakupowego Chin w najbliższym okresie, wywierając presję na soję i konkurencyjne nasiona oleiste.

Po stronie podaży Argentyna może dodatkowo obciążyć światowe bilanse nasion oleistych. Giełda Zbożowa w Buenos Aires prognozuje produkcję soi w sezonie 2026/27 na 53.6 mln ton wobec 50.1 mln ton w poprzednim sezonie, przy nieco większym areale zasiewów. Choć inni prognostycy są bardziej ostrożni, realizacja wyższej produkcji pośrednio obniżyłaby wartość rzepaku, zwiększając globalną dostępność białka i oleju.

W przypadku samego rzepaku Kanada znacząco podniosła prognozę zapasów końcowych canoli w sezonie 2026/27 — z 1.504 mln ton w sierpniu do 1.979 mln ton — jednocześnie zwiększając zapasy końcowe poprzedniego sezonu o 175,000 ton, do 1.90 mln ton. Jako jeden z największych eksporterów na świecie, Kanada istotnie wzmacnia oczekiwania dotyczące dobrze zaopatrzonego globalnego rynku rzepaku/canoli i zwiększa presję spadkową na nasiona oraz produkty. Najnowsze komentarze rynkowe dotyczące canoli potwierdzają, że wyższa prognoza zapasów końcowych była jednym z głównych czynników niedźwiedzich.

Presję wywiera również konkurencja ze strony olejów roślinnych. Malezja zwiększyła eksport oleju palmowego do Indii do ponad 2.26 mln ton w 2026 roku, czyli około 40% powyżej poziomu z poprzedniego roku. Łączny eksport Malezji wzrósł w pierwszych ośmiu miesiącach o 8.4% rok do roku, a całoroczne dostawy oczekiwane są na poziomie około 16 mln ton, przy względnie stabilnej produkcji do 2027 roku. Ten silny napływ oleju palmowego do największego na świecie importera oleju rzepakowego ogranicza potencjał wzrostu cen oleju rzepakowego i canolowego w Azji oraz przekłada się na wycenę nasion.

Fundamenty i powiązania makroekonomiczne

Najnowszy kwartalny raport USDA określił zapasy soi w USA na dzień 1 września na 315 mln buszli, około 9 mln buszli poniżej oczekiwań i 10 mln poniżej poziomu z ubiegłego roku. Choć nieco bardziej napięty bilans w USA zapewnia pewne wsparcie, kontrakty terminowe na soję w Chicago spadły w tym tygodniu o około 1.5% w związku z wysokimi zapasami w Chinach i słabymi marżami przerobu, przez co spadkowa presja na rzepak jest tylko częściowo łagodzona przez dane z USA.

Oczekuje się, że globalna produkcja rzepaku w sezonie 2026/27 osiągnie rekordowy poziom, a najnowsze szacunki wynoszą około 98 mln ton. W połączeniu z wyższymi zapasami końcowymi w Kanadzie wskazuje to na komfortową dostępność w całym sezonie, choć regionalne niedobory mogą nadal występować tam, gdzie logistyka lub jakość ograniczają przepływy. W UE bieżące prognozy utrzymują produkcję rzepaku w sezonie 2026/27 na poziomie około 19.5–20.2 mln ton, przy jedynie umiarkowanej odbudowie zapasów, dlatego lokalne premie bazowe mogą pozostać wrażliwe na przepływy importowe i popyt ze strony tłoczni.

Rynki energii i polityka dotycząca biodiesla pozostają ważnymi czynnikami oddziałującymi w przeciwnych kierunkach. Ceny oleju napędowego w kluczowych regionach konsumpcji pozostają podwyższone, podczas gdy dyskusje na temat potencjalnych ograniczeń eksportowych lub zmian w obowiązkach domieszek nadal zwiększają zmienność popytu powiązanego z biopaliwami. Ostatnie wzrosty cen ropy naftowej okresowo wspierały oleje roślinne, lecz nie wystarczyło to, aby zrównoważyć presję wynikającą z obfitej podaży nasion i konkurencji ze strony oleju palmowego.

Pogoda i perspektywy zbiorów

Pogoda w głównych regionach uprawy rzepaku i canoli nie jest obecnie głównym czynnikiem cenotwórczym w porównaniu z zapasami i przebiegiem zbiorów. W Kanadzie najnowsze doniesienia wskazują na duże, częściowo opóźnione zbiory w Saskatchewanie z powodu intensywnych opadów, lecz krajowa produkcja nadal szacowana jest na około 22.1 mln ton, tylko nieznacznie poniżej poziomu z ubiegłego roku. Wspiera to oczekiwania dotyczące wyższych zapasów końcowych, a nie sygnalizuje niedoboru podaży.

W UE większość danych dotyczących zbiorów w 2026 roku jest już znana, a uwaga pogodowa przesuwa się na wschody i rozwój upraw z sezonu 2027. Choć lokalne niedobory lub nadmiar wilgoci mogą wpływać na kondycję zasiewów, bieżące zachowanie rynku sugeruje, że premie za ryzyko pogodowe są niewielkie w porównaniu z wpływem globalnych zapasów końcowych, przepływów oleju palmowego i popytu z Chin.

Perspektywy handlowe

• Dla tłoczni i odbiorców: Połączenie wyższych zapasów w Kanadzie, silnego eksportu oleju palmowego oraz spadku cen ukraińskiego i francuskiego rzepaku sprzyja cierpliwej strategii zakupów, realizowanych etapami. Warto rozważyć pokrywanie wyłącznie krótkoterminowych potrzeb, monitorując sygnały dotyczące popytu w Chinach oraz wszelkie zmiany w polityce biodiesla.
• Dla rolników: Przy dyskoncie na krzywej MATIF sięgającym 2028 roku oraz presji na kanolę w Kanadzie wzrosty wywołane zamykaniem krótkich pozycji lub siłą rynku energii mogą oferować atrakcyjne możliwości zabezpieczenia. Stopniowa sprzedaż terminowa z przyszłorocznych zbiorów może pomóc zablokować marże, zanim dalszy wzrost zapasów stanie się faktem.
• Dla traderów: Płaska lub słaba krzywa najbliższych kontraktów MATIF w porównaniu z silniej przecenianą canolą na ICE nadal oferuje możliwości zawierania spreadów międzyrynkowych, szczególnie jeśli kanadyjskie programy eksportowe przyspieszą w dalszej części sezonu. Premie bazowe w regionie Morza Czarnego i UE mogą ponownie się rozszerzyć, jeśli pogorszy się logistyka lub pogoda negatywnie wpłynie na zakładanie upraw w sezonie 2027.

Krótkoterminowa prognoza cenowa (3 dni)

*Wyłącznie kierunkowa ocena tendencji; nie stanowi gwarancji ani porady inwestycyjnej.