Soja wspierana przez popyt z Chin i pozycje funduszy, mimo słabszego kompleksu

Kontrakty terminowe na soję konsolidują się po ostatnich wzrostach, a duża długość pozycji spekulacyjnych i silny popyt z Chin równoważą presję wywieraną przez słabsze rynki olejów roślinnych oraz obfite dostawy w najbliższym terminie. Soja pozostaje wspierana przez silny popyt importowy z Chin i rosnące pozycje netto long funduszy, nawet gdy szerszy kompleks nasion oleistych wykazuje oznaki zmęczenia. W piątek kontrakty w Chicago odrobiły początkowe straty dzięki odnowionemu optymizmowi wokół rozmów handlowych USA–Chiny, jednak od tego czasu kompleks lekko się osłabił. Śruta sojowa zatrzymała wzrost po kilku tygodniach lepszych wyników względem oleju sojowego, podczas gdy olej palmowy nadal zniżkuje w oczekiwaniu na wyższą produkcję i słaby popyt, ograniczając potencjał wzrostowy całego kompleksu olejów roślinnych. W średnim terminie nasilające się zjawisko El Niño zwiększa ryzyko spadków produkcji oleju palmowego w Azji Południowo-Wschodniej w 2027 roku, lecz czynnik ten dopiero powoli znajduje odzwierciedlenie w cenach.

Ceny i ton rynku

W piątek soja CBOT zamknęła się wyżej, a najbliższy kontrakt zakończył sesję na poziomie 1,319.00 centów amerykańskich za buszel po śróddziennym odbiciu wywołanym informacją, że przedstawiciel handlowy USA Greer przedstawi w poniedziałek szczegóły najnowszych rozmów Trump–Xi. Poprawiło to nastroje wokół przyszłych zakupów Chin po tym, jak wcześniejsza niepewność wywołała sprzedaż. Obecnie kontrakt CBOT z listopada 2026 roku ponownie jest słabszy i oscyluje w pobliżu 1,306.00 centów amerykańskich za buszel, tracąc około 1% w ciągu dnia, co sugeruje realizację części zysków po odbiciu.

W kompleksie sojowym doszło do zmiany lidera. Olej sojowy odnotował w czwartek najniższy poziom od czterech tygodni — 66.93 centów amerykańskich za funt w kontrakcie październikowym — po czym w piątek umiarkowanie odbił do 67.26 centów. Najnowsze notowania pokazują, że najbliższy olej sojowy CBOT ponownie lekko się osłabił do około 67.17 centów amerykańskich. Śruta sojowa natomiast osiągnęła w czwartek najwyższy poziom od czterech tygodni — 376.10 USD za tonę krótką — a następnie w piątek spadła do 373.90 USD; późniejszy handel przyniósł dalszą korektę, a kontrakt październikowy 2026 zniżkował do około 368.00 USD. Wskazuje to na tymczasową przerwę w trwającej od kilku tygodni preferencji dla śruty względem oleju.

Oferty eksportowe na rynku fizycznym przedstawiają mieszany obraz. Soja FOB New Delhi (czysta sortex, nieekologiczna, pochodzenia indyjskiego) jest kwotowana na poziomie 0.87 EUR/kg FOB, bez zmian względem poprzedniej oceny z 26 września 2026 roku. W Chinach żółta soja FOB Beijing kosztuje 0.76 EUR/kg w przypadku pochodzenia konwencjonalnego i 0.83 EUR/kg w przypadku pochodzenia ekologicznego; oba poziomy są nieco wyższe niż w połowie września. Amerykańska soja No. 2 FOB Washington D.C. jest wskazywana na poziomie 0.60 EUR/kg, wobec 0.62 EUR/kg kilka dni wcześniej, natomiast ukraińska soja FOB Odesa kosztuje 0.332 EUR/kg, również nieco mniej niż wcześniej w tym miesiącu. Odczyty te wskazują na ogólnie stabilne lub lekko słabnące międzynarodowe poziomy basis, z pewną presją konkurencyjną w regionach, zwłaszcza ze strony basenu Morza Czarnego.

Podaż, popyt i pozycjonowanie

Pozycjonowanie spekulacyjne pozostaje kluczowym czynnikiem wsparcia. W tygodniu zakończonym 22 września dane CFTC pokazują, że fundusze inwestycyjne zwiększyły pozycję netto long w kompleksie sojowym, przy czym sama pozycja netto long w soi wzrosła o 20,331 kontraktów do znaczącego poziomu 265,041 kontraktów. Odzwierciedla to ogólnie bycze nastawienie i zwiększa podatność rynku na negatywne niespodzianki dotyczące popytu lub nastrojów makroekonomicznych, ale sygnalizuje również zaufanie do utrzymującej się siły fundamentów.

Główną narracją wzrostową pozostaje trwały chiński popyt na amerykańską soję. Raporty rynkowe wskazują, że chińscy nabywcy państwowi zabezpieczyli już ponad połowę swojego rocznego celu wynoszącego 25 milionów ton soi pochodzenia amerykańskiego. Jest to zgodne z częstymi, najnowszymi komunikatami USDA Export Sales o nowych transakcjach sprzedaży soi do Chin na rok gospodarczy 2026/27, w tym z wieloma ładunkami zgłoszonymi we wrześniu. Łącznie przepływy te nadal ograniczają dostępność amerykańskiej soi na eksport i uzasadniają konstruktywne nastawienie funduszy.

Na krajowym rynku Chin kontrakty na soję No. 1 na giełdzie towarowej w Dalian są nieco słabsze, ale pozostają na wysokich poziomach absolutnych; kontrakt z listopada 2026 roku był ostatnio notowany w pobliżu 5,043 CNY za tonę, a najbliższe kontrakty na 2027 rok oscylowały w granicach 5,086–5,306 CNY. Ta łagodna korekta nie wskazuje na nagłe obawy dotyczące podaży w najbliższym terminie, lecz ogólny poziom cen pozostaje wystarczająco wysoki, by zachęcać do importu. Jednocześnie słabe ceny oleju palmowego i słabszy olej sojowy łagodzą presję na koszty pasz i żywności, częściowo równoważąc wpływ wyższych cen soi na marże przerobu.

Oleje roślinne, palma i El Niño

Rynek oleju palmowego jest obecnie głównym obciążeniem dla kompleksu nasion oleistych. Kontrakty terminowe w Malezji spadły o ponad 2% do około 4,673 MYR za tonę, osiągając najniższy poziom od początku sierpnia; w ciągu tygodnia straciły 4.6%, po wzroście o 1.7% w poprzednim tygodniu. Wyprzedaż odzwierciedla oczekiwania wyższej produkcji w najbliższym terminie, słabego eksportu oraz prognozy zapasów końcowomiesięcznych w Malezji powyżej 3.1 miliona ton. Presję zwiększa słaby popyt z Indii, największego światowego importera olejów roślinnych, mimo obniżek ceł na olej palmowy, sojowy i słonecznikowy, a niższe ceny ropy naftowej zmniejszają atrakcyjność oleju palmowego do domieszek biodiesla.

W średnim terminie narastają jednak zagrożenia pogodowe. Analitycy oczekują, że nasilające się El Niño może ograniczyć produkcję oleju palmowego w Indonezji i Malezji o około 3% w 2027 roku, ponieważ obecna susza, której wpływ jest opóźniony, negatywnie oddziałuje na plony plantacji. Indonezyjskie stowarzyszenie producentów oleju palmowego obniżyło już prognozowany spadek z 5% do 3%, lecz nadal oczekuje niższej produkcji. Choć to potencjalne ograniczenie podaży nie zostało jeszcze istotnie uwzględnione w cenach, stanowi ukryty czynnik wsparcia dla konkurencyjnych olejów, w tym oleju sojowego, od końca 2026 roku, szczególnie jeśli popyt w Indiach się odbuduje lub zaostrzone zostaną wymogi dotyczące biodiesla.

W Brazylii krajowe i regionalne agencje meteorologiczne oraz instytucje agronomiczne wskazują, że El Niño prawdopodobnie nasili się pod koniec 2026 roku i utrzyma do początku 2027 roku, przynosząc warunki bardziej wilgotne niż zwykle w południowej Brazylii oraz bardziej nieregularne opady w części regionu Center-West. W przypadku soi takie połączenie może początkowo sprzyjać wczesnym zasiewom w niektórych rejonach, lecz zwiększa ryzyko nadmiernych opadów podczas siewu oraz późniejszych okresów suszy i upałów w sezonie. Choć ryzyka te nie są jeszcze w pełni mierzalne, będą uważnie obserwowane przez fundusze posiadające już duże pozycje long w kompleksie sojowym.

Perspektywy pogodowe dla kluczowych regionów

Na amerykańskim Środkowym Zachodzie krótkoterminowy układ pogodowy do początku października pozostaje zasadniczo korzystny dla postępu żniw; przeważać będą suche i sezonowo łagodne warunki, z jedynie rozproszonymi opadami, co powinno pozwolić kombajnom sprawnie przejeżdżać przez pola i wzmacniać przekonanie o obfitej podaży w USA. (Najnowsze regionalne prognozy pogody dla USA na koniec września nie wskazują na istotne, zakłócające systemy sztormowe w głównych stanach uprawy soi.)

W Brazylii prognozy na najbliższe tygodnie wskazują na wzorzec opadów wzmocniony przez El Niño, z ponadprzeciętnymi opadami w stanach południowych i bardziej zmiennymi warunkami w centralnych regionach produkcyjnych podczas kluczowego okna siewnego we wrześniu–październiku 2026 roku. Może to umożliwić wczesne prace polowe tam, gdzie wilgotność gleby jest odpowiednia, ale może również zwiększyć ryzyko ponownych zasiewów na obszarach dotkniętych intensywnymi burzami lub późniejszymi okresami suszy, jak obserwowano w poprzednich latach z silnym El Niño. Obecnie rynek traktuje te czynniki jako średnioterminowe ryzyka pogodowe, a nie bezpośrednie motory cen.

Perspektywy handlowe i 3-dniowy kierunek

Najważniejsze wnioski handlowe

• Fundamenty: Silne zakupy Chin i duża spekulacyjna pozycja netto long wynosząca 265,041 kontraktów na soję wskazują na wspierający popyt, ale zwiększają również ryzyko korekty, jeśli informacje makroekonomiczne lub handlowe rozczarują.
• Struktura kompleksu: Ostatnia przerwa we wzroście śruty oraz słabe ceny oleju sojowego i palmowego sugerują krótkoterminową fazę konsolidacji, a spready między soją, śrutą i olejem są podatne na dalsze dostosowanie.
• Ryzyko pogodowe: Zagrożenia związane z El Niño dla produkcji oleju palmowego w Azji Południowo-Wschodniej w 2027 roku oraz potencjalna zmienność zasiewów i plonów w Brazylii są średnioterminowymi czynnikami wzrostowymi dla nasion oleistych, które nie zostały jeszcze w pełni odzwierciedlone w cenach.
• Rynek fizyczny: Ceny FOB w Indiach i Chinach są stabilne lub nieco wyższe, podczas gdy oferty z USA i basenu Morza Czarnego osłabły, wskazując na konkurencyjną globalną podaż i ograniczoną bezpośrednią presję wzrostową.

Wskazówki strategiczne

• Importerzy: Wykorzystajcie obecną słabość kontraktów terminowych i stabilne notowania FOB (np. 0.76–0.83 EUR/kg FOB Beijing, 0.60 EUR/kg FOB US No. 2, 0.332 EUR/kg FOB Odesa) do umiarkowanego zwiększenia pokrycia potrzeb na IV kwartał, ale unikajcie nadmiernych zakupów przed zasiewami w Brazylii.
• Producenci: Rozważcie warstwową sprzedaż podczas wzrostów, ze względu na dużą długość pozycji funduszy i ryzyko dalszego spadku cen olejów roślinnych, pozostawiając jednak część niezakontraktowanego wolumenu, aby skorzystać z potencjalnych wzrostów cen wywołanych pogodą i El Niño w dalszej części sezonu 2026/27.
• Przetwórcy: Uważnie monitorujcie spready między śrutą a olejem; ponieważ śruta koryguje się po ostatnich szczytach, a olej sojowy pozostaje słaby, marże mogą szybko się zmienić, jeśli olej palmowy się ustabilizuje lub popyt na biodiesel wzrośnie.

3-dniowa perspektywa kierunkowa