USA przygotowują nowe sankcje wobec Iranu, gdy nasila się konflikt w Libanie, pogłębiając ryzyko dla cieśniny Ormuz i rynków energii

Nasilająca się przemoc w Libanie oraz doniesienia, że Waszyngton przygotowuje nowe sankcje wobec Iranu, wyostrzają ryzyka dla globalnych rynków energii i towarów rolnych. Przy cieśninie Ormuz nadal funkcjonującej w warunkach poważnych ograniczeń i trwających atakach na statki handlowe, uczestnicy rynku stają wobec rosnącej niepewności dotyczącej przepływów ropy, paliw i nawozów, a także kosztów frachtu na kluczowych szlakach importu żywności.

Izraelskie ataki w południowym Libanie 15 sierpnia zabiły 11 osób, co było jednym z najbardziej krwawych dni od rozejmu z Hezbollahem z 20 czerwca, podczas gdy regionalni sojusznicy oskarżyli Iran o kolejne ataki na żeglugę w cieśninie Ormuz. Jednocześnie Stany Zjednoczone sygnalizują odnowioną ofensywę w sferze presji ekonomicznej, wracając do sankcji w obliczu malejących perspektyw szerszego porozumienia z Iranem i utrzymującego się poważnego zakłócenia ruchu w Ormuz.

Introduction

Zgodnie z doniesieniami mediów regionalnych i amerykańskich, izraelskie naloty w południowym Libanie 15 sierpnia zabiły 11 osób, w tym bojowników Hezbollahu, w jednym z najpoważniejszych incydentów od czasu wejścia w życie kruchego zawieszenia broni w czerwcu. Eskalacja ma miejsce w momencie, gdy szerszy konflikt z Iranem nadal rozlewa się na kolejne fronty – od Gazy i Libanu po Morze Czerwone i Ormuz.

Na tym tle administracja USA przechodzi „z powrotem do sankcji”, gdy inne strategie wywierania presji na Teheran i ponownego otwarcia Ormuz utknęły w martwym punkcie, wzmacniając już i tak rozległą sieć środków wymierzonych w eksport energii i system finansowy Iranu. Przy gwałtownym spadku żeglugi przez Ormuz i doniesieniach o atakach na statki na Bab al-Mandab i w Zatoce, ceny ropy wzrosły, a zmienność się nasiliła, przy czym Brent w ostatnim czasie handlowany był w przedziale od wysokich 80 do połowy 90 dolarów za baryłkę.

Immediate Market Impact

Kombinacja odnowionych walk w Libanie i oczekiwań zaostrzenia sankcji USA wobec Iranu wzmacnia premię za ryzyko na rynkach energii. W związku z powiązanymi z Iranem atakami na statki w Ormuz i Bab al-Mandab oraz przechwytywaniem jednostek przez siły USA, postrzeganych jako podważające blokadę, efektywna przepustowość niektórych szlaków eksportowych Zatoki została ograniczona.

Doniesienia wskazują, że ruch przez cieśninę Ormuz gwałtownie spadł, gdy tankowce wybierają trasy alternatywne, kotwiczą na redzie lub wstrzymują rezerwacje, podczas gdy USA rozmieszczają dodatkowe siły morskie i sięgają po strategiczne rezerwy ropy, aby ustabilizować ceny. Notowania Brent i WTI wzrosły w ostatnich sesjach, a uczestnicy rynku w coraz większym stopniu wyceniają ryzyko dalszych zakłóceń lub sankcji, które mogłyby ograniczyć sprzedaż irańskiej ropy i kondensatów, zwłaszcza do odbiorców azjatyckich.

Wyższe koszty ropy i frachtu przenoszą się na rynki paliw rafinowanych i bunkrowych, podnosząc wydatki transportowe na kluczowych szlakach dostaw zbóż i olejów roślinnych z regionu Morza Czarnego, Europy i obu Ameryk do MENA i Azji. Zaczyna to podnosić koszty importu z dostawą (landed) pszenicy, kukurydzy i olejów jadalnych na rynkach wrażliwych cenowo w Afryce Północnej i na Bliskim Wschodzie.

Supply Chain Disruptions

Przy Ormuz już mocno ograniczonej od początku wojny z Iranem, a ostatnie ataki dodatkowo podważające postrzeganie bezpieczeństwa, armatorzy żądają wyższych stawek za ryzyko wojenne lub całkowicie omijają ten obszar. Równoległe ataki sprzymierzonych z Iranem Huti na statki na Bab al-Mandab i Morzu Czerwonym zakłócają alternatywny korytarz dla eksportu z Zatoki i Morza Czerwonego, w tym saudyjskich wysyłek z Yanbu, wykorzystywanych do omijania Ormuz.

Infrastruktura portowa Libanu nie jest głównym hubem dla towarów masowych, ale odnowienie konfliktu podnosi koszty ubezpieczeń i postrzegane ryzyko na szlakach wschodnio-śródziemnomorskich, w tym dla dostaw do kluczowych arabskich importerów. Eksporterzy zbóż, cukru i olejów roślinnych do odbiorców w Lewancie i Zatoce mogą się mierzyć z opóźnieniami harmonogramów, dłuższymi objazdami trasą wokół Przylądka dla części ładunków oraz wyższymi stawkami frachtu morskiego.

Po stronie produkcji, bardziej napięte rynki energii i podwyższone ceny gazu mogą przełożyć się na koszty nawozów azotowych, ponieważ bliskowschodni producenci opierający się na gazie zmagają się zarówno z wyższą premią za ryzyko, jak i potencjalnymi zakłóceniami w dostawach surowca oraz logistyce eksportowej. Może to podbić ceny mocznika i amoniaku w nadchodzącym cyklu zakupowym głównych importerów produktów rolnych.

Commodities Potentially Affected

• Ropa naftowa i kondensaty – Bezpośrednio narażone na zakłócenia w Ormuz, ograniczenia eksportu Iranu, wyższe stawki za ryzyko wojenne i możliwe wtórne sankcje USA na odbiorców.
• Paliwa rafinowane (olej napędowy, benzyna, ciężki olej opałowy) – Ograniczona podaż ropy i przekierowanie tankowców podnoszą marże rafineryjne i ceny produktów, wpływając na koszty bunkrowe i wydatki na paliwo w rolnictwie na całym świecie.
• Nawozy (mocznik, amoniak, RSM) – Wyższe koszty gazu i frachtu, a także ewentualne zakłócenia w działalności producentów azotowych w Zatoce, mogą podnieść koszty produkcji i wartości FOB.
• Pszenica i zboża paszowe – Pośredni wpływ przez fracht: importerzy z MENA, polegający na dostawach z regionu Morza Czarnego, UE i USA, mierzą się z rosnącymi kosztami dostawy w związku z wyższymi cenami bunkra i ubezpieczeń.
• Olej roślinny i rośliny oleiste – Dostawy oleju słonecznikowego, sojowego i palmowego na Bliski Wschód i do Azji Południowej mogą odnotować wyższe ceny CIF w miarę wzrostu stawek frachtu tankowcowego i masowego.
• Cukier – Kluczowi importerzy w Zatoce i Lewancie będą wrażliwi na wyższe koszty frachtu i finansowania, jeśli egzekwowanie sankcji wokół regionalnych kanałów żeglugowych i bankowych zostanie zaostrzone.

Regional Trade Implications

Producenci z Zatoki dysponujący infrastrukturą eksportową na zachód od Ormuz, w szczególności Arabia Saudyjska przez Morze Czerwone, mogą zyskać na udziale w rynku, jeśli utrzymają bezpieczeństwo i przepustowość, choć ataki Huti na statki w pobliżu Bab al-Mandab ograniczają tę przewagę. Irak, ZEA i Kuwejt stają przed bardziej złożonymi decyzjami dotyczącymi tras i ubezpieczeń dla eksportu ropy i produktów rafinowanych, który zwykle przechodzi przez Ormuz.

Po stronie importu najbardziej narażeni są zależni od energii nabywcy zbóż i żywności w Afryce Północnej, Lewancie i w Azji Południowej. Wyższe koszty paliwa i frachtu mogą obciążać budżety Egiptu, Libanu, Jordanii i Pakistanu, potencjalnie przesuwając część popytu w kierunku tańszych kierunków dostaw lub sprzyjając krótszym trasom handlu regionalnego tam, gdzie to możliwe.

Jeśli Waszyngton wprowadzi dodatkowe wtórne sankcje na handel energią z Iranem i powiązaną żeglugę, chińscy i inni azjatyccy odbiorcy mogą zostać zmuszeni do korekty zakupów, zwiększając uzależnienie od alternatywnych dostawców z Bliskiego Wschodu, Rosji lub basenu atlantyckiego. Dalszej zmianie uległyby wówczas globalne przepływy tankowców i różnice cenowe między benchmarkami.

Market Outlook

W krótkim okresie rynki prawdopodobnie utrzymają premię za ryzyko, ponieważ uczestnicy będą wypatrywać potwierdzenia nowych sankcji USA, ewentualnej eskalacji między Izraelem a Hezbollahem oraz dalszych ataków na tankowce w Ormuz i na Morzu Czerwonym. Skoki cen ropy już następowały po irańskich atakach w rejonie Ormuz i sygnałach załamywania się ruchu przez ten wąski przesmyk.

Dla towarów rolnych głównym kanałem transmisji pozostają energia i fracht. Jeśli ceny Brent i bunkra utrzymają się na podwyższonych poziomach, różnice między cenami FOB a CIF dla kluczowych zbóż, roślin oleistych i cukru kierowanych do MENA prawdopodobnie się rozszerzą, a część importerów będzie opóźniać przetargi lub ograniczać wolumeny. Odwrotnie, każdy postęp dyplomatyczny, który przywróci bardziej przewidywalny ruch przez Ormuz lub złagodzi retorykę sankcyjną, mógłby szybko skompresować te premie.

CMB Market Insight

Zbieg odnowionych walk w Libanie, zintensyfikowanych przygotowań sankcyjnych USA i utrzymującej się niestabilności w Ormuz oznacza krytyczną fazę dla rynków towarowych. Choć bezpośrednie zakłócenia koncentrują się na ropie i produktach naftowych, coraz istotniejsze stają się efekty drugiej rundy poprzez fracht, nawozy i warunki kredytowe dla globalnego sektora rolnego.

Uczestnicy rynku powinni uważnie śledzić komunikaty polityczne z Waszyngtonu i Teheranu, zweryfikowane dane o żegludze i ubezpieczeniach w Ormuz i Bab al-Mandab oraz wszelkie oznaki ewentualnego dalszego rozszerzenia konfliktu regionalnego. Pozycjonowanie względem kosztów powiązanych z energią, ekspozycji na fracht i zaopatrzenia w nawozy będzie kluczowe dla zarządzania ryzykiem w łańcuchach dostaw zbóż, roślin oleistych i cukru w nadchodzących tygodniach.