Zbiory soi w UE spadają o 20%: susza ogranicza podaż soi niemodyfikowanej genetycznie i podnosi ceny

Oczekuje się, że europejskie zbiory soi w 2026 r. spadną o około 20% rok do roku, znacznie ograniczając regionalną podaż soi niemodyfikowanej genetycznie i wspierając wyższe ceny nasion oraz śruty w sezonie 2026/27. Niższa produkcja w UE i mniejszy eksport z Ukrainy oznaczają, że Europa będzie w większym stopniu polegać na dostawach z zagranicy, a firmy przetwórcze i nabywcy pasz staną w obliczu wyższych kosztów odtworzenia zapasów oraz ryzyka bazowego. Najnowsze oceny rynkowe wskazują, że UE zbierze w 2026 r. około 2,4 miliona ton soi, mniej niż w 2025 r., ponieważ fale upałów i susza obniżyły plony o około 15% względem średniej pięcioletniej, a areał zasiewów zmniejszył się w wielu krajach. Włochy i Austria odnotowują dwucyfrowe straty produkcji, częściowo kompensowane wzrostami w Polsce i Niemczech, podczas gdy zbiory i eksport Ukrainy również słabną. Ponieważ samowystarczalność UE w zakresie soi spada w kierunku 6%, popyt importowy na nasiona i śrutę (niemodyfikowane genetycznie) z obu Ameryk prawdopodobnie wzrośnie, wspierając kontrakty futures CBOT i europejskie premie cenowe na rynku fizycznym, nawet gdy w Ameryce Południowej rozpoczynają się zasiewy przy zmiennych, lecz ogólnie wystarczających warunkach pogodowych.

Ceny

Wskazania cen soi w Europie umocniły się w związku ze znacznie mniejszymi zbiorami soi w UE w 2026 r. oraz ograniczoną podażą soi niemodyfikowanej genetycznie. Komentarze rynkowe wskazują, że mniejsza dostępność krajowa i wyższe koszty importu podnoszą notowania, szczególnie we Włoszech i w kluczowych ośrodkach rynku soi niemodyfikowanej genetycznie; na początku października ceny referencyjne w Bolonii były około 10–15% wyższe niż w lipcu.

Na rynku futures listopadowy kontrakt CBOT na soję z 2026 r. jest notowany umiarkowanie wyżej niż rok wcześniej; ostatnie poziomy wynosiły około 1,198.25 centów amerykańskich za buszel, co oznacza wzrost o około 9–10% rok do roku. Referencyjne serie najbliższych kontraktów futures na soję CBOT również znajdują się powyżej poziomów z początku listopada ubiegłego roku, odzwierciedlając zarówno silniejszy popyt międzynarodowy, jak i premie za ryzyko pogodowe oraz frachtowe.

Podaż i popyt

Prognozuje się, że w 2026 r. produkcja soi w Europie wyniesie około 2,4 miliona ton, czyli około 20% mniej niż w 2025 r. Głównymi czynnikami są silne fale upałów i susza, które obniżyły plony oraz zniechęciły do zasiewów w wielu krajach. Średnie plony soi w UE szacuje się na około 2.24 t/ha, czyli około 15% poniżej średniej pięcioletniej.

• Włochy: Pozostają największym producentem soi w UE, lecz prognozuje się, że produkcja w 2026 r. wyniesie około 900,000 t, czyli około 15% mniej niż w 2025 r.
• Austria: Oczekuje się spadku produkcji o 36%, do około 180,000 t.
• Polska: Zwiększa produkcję soi o ponad 15%, do około 264,000 t, stając się trzecim największym producentem w UE.
• Niemcy: Odnotowują umiarkowany wzrost o 2.4%, do około 134,000 t.

Ukraina, kluczowy dostawca soi niemodyfikowanej genetycznie do Europy, odnotuje mniejsze zbiory w 2026 r., wynoszące około 4.4 miliona ton, czyli mniej więcej 10% poniżej poziomu z poprzedniego roku. Przepływy eksportowe również są ograniczone: we wrześniu eksport soi wyniósł zaledwie około 27,000 t, czyli około jedną trzecią poziomu z ubiegłego roku, co odzwierciedla zarówno mniejszą dostępność, jak i utrzymujące się wyzwania logistyczne.

W tych warunkach prognozuje się, że samowystarczalność Europy w zakresie soi spadnie z około 8% w roku gospodarczym 2025/26 do około 6% w 2026/27, zwiększając zależność od importu nasion i śruty. Podaż soi niemodyfikowanej genetycznie jest szczególnie napięta, ponieważ mniejsze zbiory w UE i na Ukrainie zbiegają się z ograniczoną dostępnością z innych tradycyjnych kierunków, takich jak Indie.

Fundamenty i czynniki zewnętrzne

Globalne fundamenty częściowo kompensują niedobór w Europie. W Argentynie kampania zasiewów soi na sezon 2026/27 właśnie się rozpoczęła; obsiano około 2–5% areału, a całkowity planowany areał wynosi blisko 17 milionów hektarów, nieznacznie więcej niż w ubiegłym sezonie, czemu sprzyja odpowiednia wilgotność gleby w dużej części głównego pasa upraw.

W Brazylii pogoda na początku sezonu jest zmienna, lecz ogólnie możliwa do opanowania. Prognozy na okres listopad–styczeń wskazują na ponadprzeciętne opady w południowej Brazylii oraz w części Argentyny i Urugwaju, ale na warunki suchsze niż zwykle w północnej Brazylii i części regionu MATOPIBA, co oznacza lokalne ryzyko dla plonów, lecz na tym etapie nie sygnalizuje wyraźnie powszechnej klęski upraw.

W Europie niedobór soi w 2026 r. jest następstwem lata charakteryzującego się rekordowymi upałami i długotrwałą suszą, zwłaszcza w regionach zachodnich i centralnych. Ograniczyło to nie tylko plony soi, lecz także podaż innych niemodyfikowanych genetycznie zbóż paszowych i roślin oleistych, nasilając konkurencję o surowce białkowe w recepturach paszowych i wspierając marże przerobowe śruty sojowej względem alternatywnych źródeł białka.

Logistyka i dynamika handlu dodatkowo wspierają ceny. Mniejszy eksport Ukrainy z powodu zakłóceń związanych z wojną, w połączeniu z silnymi bodźcami do przerobu krajowego, ogranicza dostępność soi niemodyfikowanej genetycznie dla importerów z UE. Jednocześnie koszty frachtu i ubezpieczenia na kluczowych trasach przez Morze Czarne i Atlantyk pozostają podwyższone, zwiększając koszt dostaw importowanej soi do portów śródziemnomorskich i północnoeuropejskich.

Pogoda i perspektywy upraw

Europa: Wynik zbiorów w 2026 r. jest już w dużej mierze przesądzony, a straty plonów zostały utrwalone przez wcześniejszą suszę i upały. W nadchodzącym cyklu kluczowe będzie uzupełnienie wilgotności gleby zimą i wiosną, lecz na zdecydowane prognozy jest jeszcze za wcześnie. Ewentualne opóźnienie odbudowy zasobów wilgoci mogłoby ponownie ograniczyć potencjał plonów i zniechęcić do zwiększania areału, szczególnie na marginalnych obszarach uprawy soi.

Ameryka Południowa: Perspektywy sezonowe na okres listopad–styczeń sugerują warunki wilgotniejsze niż zwykle w południowej Brazylii, wschodnim Paragwaju, Urugwaju i części Argentyny, sprzyjające rozwojowi soi, podczas gdy północna Brazylia i część regionu MATOPIBA mogą doświadczać niedoborów opadów i fal upałów. Ten zróżnicowany układ zwiększa wewnątrzregionalne ryzyko produkcyjne i może wywołać dodatkową zmienność na CBOT, jeśli problemy na północy nasilą się w okresie wypełniania strąków.

Perspektywy handlowe

• Firmy przetwórcze i nabywcy pasz w UE: Warto rozważyć wcześniejsze zabezpieczenie zapotrzebowania na soję niemodyfikowaną genetycznie na II–IV kwartał 2026 r., biorąc pod uwagę 20-procentowy spadek zbiorów w UE, mniejszą dostępność z Ukrainy oraz stopniową poprawę perspektyw podaży z Ameryki Południowej. Ryzyko bazowe jest podwyższone we Włoszech, Austrii i sąsiednich ośrodkach importowych.
• Producenci w Polsce i Niemczech: Relatywna odporność i umiarkowany wzrost krajowej produkcji stwarzają możliwość zabezpieczenia atrakcyjnych cen terminowych, szczególnie dla partii niemodyfikowanych genetycznie o zachowanej tożsamości, przy jednoczesnym monitorowaniu pogody dla nowych zbiorów i sygnałów dotyczących wsparcia politycznego.
• Uczestnicy spekulacyjni: Przy spadku samowystarczalności UE do około 6% i utrzymującym się ryzyku pogodowym w Ameryce Południowej spadki cen związane z krótkoterminowymi ruchami makroekonomicznymi lub walutowymi mogą oferować punkty wejścia po długiej stronie rynku, jednak ekspozycję należy aktywnie zarządzać w kluczowych okresach zapylania i wypełniania strąków w Ameryce Południowej.

3-dniowa perspektywa kierunkowa (futures i rynki regionalne)

• Soja CBOT (najbliższe kontrakty i Nov‑26): Umiarkowanie zwyżkowe nastawienie, ponieważ rynki uwzględniają potwierdzony 20-procentowy spadek zbiorów w UE oraz utrzymującą się niepewność pogodową w Ameryce Południowej.
• Europejskie fizyczne rynki soi niemodyfikowanej genetycznie (Włochy, Europa Środkowa): Oczekuje się stabilnego do nieznacznie wyższego tonu, przy ograniczonej sprzedaży rolników i silnym popycie paszowym utrzymujących napiętą dostępność w najbliższym terminie.
• Korytarz Morza Czarnego / Ukrainy: Stabilne do mocnych poziomy bazowe w warunkach ograniczonych przepływów eksportowych i konkurencyjnego popytu na krajowy przerób.