Rynek rzepaku słabnie w związku ze wzrostem zapasów w UE i spowolnieniem zakupów przez tłocznie

Ceny rzepaku w Europie znajdują się pod umiarkowaną presją spadkową, ponieważ wysokie zapasy w UE, słabsze rynki energii i konkurencyjne cenowo ziarno soi ograniczają popyt w krótkim terminie, podczas gdy krzywa terminowa MATIF nadal premiuje przechowywanie do połowy 2027 roku. Kanadyjski rzepak ICE skorygował się w dół, podążając za tym trendem, ale pozostaje fundamentalnie wspierany przez silne tempo przerobu i eksportu. Rynki rzepaku weszły w listopad z wyraźnym contango na giełdzie Euronext oraz łagodniejszymi wskazaniami cenowymi na rynku fizycznym zarówno w Europie Zachodniej, jak i w regionie Morza Czarnego. Produkcja w UE w sezonie 2026/27 jest zasadniczo wystarczająca lub nieznacznie wyższa od średniej z pięciu lat, jednak popyt ze strony tłoczni pozostaje opóźniony, ponieważ soja nadal jest tańszym surowcem oleistym, a producenci biodiesla reagują na ostatni spadek cen ropy. Jednocześnie zapasy w gospodarstwach i u skupujących we Francji oraz krajach sąsiednich pozostają wysokie, zmuszając rynek do wynagradzania kosztów przechowywania i obniżając bazę w krótkim terminie, podczas gdy ukraińskie oferty stopniowo tanieją w warunkach niepewności logistycznej i geopolitycznej.

Ceny i struktura kontraktów terminowych

Notowania rzepaku MATIF zakończyły 5 listopada 2026 roku przy stabilnej, lecz wyraźnie contangowej krzywej. Kontrakt na luty 2027 zamknął się na poziomie 526,00 EUR/t, maj 2027 na poziomie 528,75 EUR/t, a sierpień 2027 powrócił do 509,00 EUR/t, podczas gdy pozycja na listopad 2027 była notowana po 513,75 EUR/t. W dalszej części krzywej kontrakty na luty i maj 2028 oscylowały wokół 514–515 EUR/t, po czym ceny obniżały się do około 460,00 EUR/t dla sierpnia 2028.

Ta struktura potwierdza, że rynek płaci za przechowywanie nasion do połowy 2027 roku, co jest zgodne z doniesieniami, że maj jest notowany z wyraźną premią wobec lutego, a nie z typowym dyskontem, odzwierciedlając nadmierną dostępność w krótkim terminie. Kontrakty terminowe na rzepak ICE spadły 5 listopada: kontrakt na styczeń 2027 zamknął się na poziomie 753,20 CAD/t, około 2% niżej w ujęciu dziennym, a krzywa łagodnie rosła do połowy 2027 roku, po czym słabła w 2028 roku, co sugeruje umiarkowaną korektę, a nie strukturalny trend spadkowy.

Sygnały z rynku fizycznego

Bieżące wskazania cen gotówkowych potwierdzają sygnał z rynku terminowego o łagodnym osłabieniu. Francuski rzepak FOB Paryż jest wyceniany 5 listopada na 0,55 EUR/kg, wobec 0,59 EUR/kg pod koniec października, co wskazuje na stopniowe obniżanie się cen spotowych w miarę wzrostu zapasów i ograniczonej pilności zakupów przez tłocznie. Na Morzu Czarnym ukraiński rzepak klasy 1 CPT Odessa kosztuje 0,409 EUR/kg, wobec niedawnych maksimów około 0,432 EUR/kg pod koniec października, natomiast ceny nasion oleistych FCA Ukraina o zawartości oleju 42% spadły do 0,44 EUR/kg w Odessie i 0,43 EUR/kg w Kijowie.

Zwężający się, lecz wciąż dodatni spread między notowaniami FOB w Europie Zachodniej a ukraińskimi kwotowaniami CPT utrzymuje konkurencyjność pochodzenia z regionu Morza Czarnego na rynku UE, choć wolumeny ograniczają koszty logistyczne i ryzyko geopolityczne. Najnowszy komentarz francuskiego biura wskazuje, że ceny gotówkowe w Rouen są tylko nieznacznie niższe od lutowego kontraktu MATIF i bliskie historycznej medianie dyskonta, co podkreśla, że mimo komfortowego poziomu zapasów krajowi skupujący nie są pod skrajną presją, by wyprzedawać towar.  

Podaż, popyt i czynniki zewnętrzne

Fundamentalnie produkcję rzepaku w UE w sezonie 2026/27 ocenia się jako nieznacznie niższą niż w poprzednim sezonie, lecz nadal wyższą od średniej pięcioletniej, głównie dzięki większemu areałowi zbiorów we Francji, Niemczech, Polsce i Rumunii. Komisja Europejska szacuje produkcję rzepaku na około 3,2% powyżej średniej z 5 lat, ale około 3,8% poniżej poziomu z sezonu 2025/26, co w połączeniu z komfortowymi zapasami początkowymi nadal zapewnia ogólnie dobre zaopatrzenie rynku UE.

Popyt ze strony tłoczni osłabł na początku sezonu 2026/27. Według doniesień unijne zakłady przerobiły od lipca do września około 4,52 mln ton rzepaku, nieznacznie mniej niż w ostatnich latach, ponieważ tańsza soja zastąpiła część rzepaku w recepturach oleju i śruty. Równocześnie wyraźny spadek globalnych cen ropy na początku listopada ograniczył marże biodiesla i obniżył popyt na surowiec, powodując tygodniowy spadek europejskich cen rzepaku o ponad 5% w ramach niedawnego przedziału 516–563 EUR/t w Paryżu.

Niemniej marże downstream dla oleju rzepakowego i unijnego biodiesla pozostają historycznie atrakcyjne, pozostawiając tłoczniom możliwość zwiększenia przerobu po zmniejszeniu obecnej nadwyżki zapasów. Marże przerobu we Francji są według doniesień znacznie wyższe rok do roku, a 30 października marże biodiesla w UE znajdowały się wyraźnie powyżej poziomu z poprzedniego sezonu, co sugeruje, że obecny zastój w zakupach nasion wynika raczej z kwestii terminów i relatywnych cen wobec soi niż ze strukturalnego załamania popytu.

Pogoda i stan upraw

Warunki pogodowe w kluczowych regionach UE dla nowo zasianych upraw na zbiory w 2027 roku są ogólnie korzystne. Najnowszy monitoring wskazuje na ponadprzeciętne opady w północno-zachodniej Francji, południowo-wschodniej Polsce i wschodniej Ukrainie na początku listopada, w połączeniu z nieco niższymi od średniej temperaturami w Europie Środkowej — układ ten zasadniczo sprzyja wschodom i wczesnemu wzrostowi wegetatywnemu rzepaku ozimego.

Prognozy sezonowe na listopad wskazują na temperatury w pobliżu normy lub nieco powyżej niej w większości Europy Zachodniej, przy naprzemiennych fazach wyżowych i atlantyckich zatokach niżowych, przynoszących mieszankę stabilnych i niestabilnych okresów zamiast długotrwałych ekstremów. Po silnych falach upałów i epizodach suszy wcześniej w 2026 roku obecny układ zapewnia korzystniejsze tło dla rozwoju rzepaku, choć aktywność sztormowa później zimą może nadal stwarzać ryzyko wylegania na obszarach narażonych.

Perspektywy handlowe i prognoza na 3 dni

• Producenci (UE): Ponieważ kontrakty MATIF na luty–maj 2027 nadal oferują carry, a lokalne ceny FOB we Francji i na rynkach sąsiednich spadają, rozsądna wydaje się stopniowa sprzedaż starych zbiorów podczas wzrostów w górnej części niedawnego przedziału 516–563 EUR/t dla kontraktów terminowych, przy zachowaniu części ekspozycji na wypadek ponownego umocnienia rynków energii lub soi.
• Tłocznie: Komfortowy poziom zapasów i contangowa krzywa przemawiają za cierpliwym podejściem do zakupów, realizowanych stopniowo przy niższych cenach, szczególnie dopóki soja pozostaje wyraźnie tańsza. Jednak silne marże oleju i biodiesla uzasadniają zabezpieczanie atrakcyjnych spreadów przerobowych, gdy kontrakty terminowe w krótkim terminie spadają, a baza się osłabia.
• Importerzy / użytkownicy końcowi: Obecne miękkie notowania ukraińskich ofert CPT i FCA stwarzają możliwość umiarkowanego wydłużenia pokrycia, przy równoważeniu korzyści cenowych z ryzykiem logistycznym i geopolitycznym na Morzu Czarnym.

W ciągu najbliższych trzech sesji handlowych kompleks rzepaku prawdopodobnie pozostanie nieco słaby, lecz będzie poruszał się w ograniczonym przedziale. Najbliższe kontrakty MATIF powinny nadal być notowane w ustalonym przedziale 516–563 EUR/t, z umiarkowanym nachyleniem spadkowym, jeśli ceny ropy i kompleks soi pozostaną pod presją. Oczekuje się, że kanadyjski rzepak ICE skonsoliduje się po niedawnych dziennych spadkach o 1–2%, podążając zarówno za rynkami energii, jak i nastrojami na północnoamerykańskim rynku nasion oleistych.