Spadek rosyjskiego eksportu winduje ceny pszenicy – ryzyko na Morzu Czarnym przeszacowuje rynek

Oczekuje się, że rosyjski eksport pszenicy gwałtownie spadnie w lipcu, ograniczając podaż z regionu Morza Czarnego i wspierając bardziej sprzyjające otoczenie cenowe na światowym rynku pszenicy, mimo mieszanych trendów na rynkach fizycznych w poszczególnych regionach. Ograniczenia logistyczne w rejonie Cieśniny Kerczeńskiej oraz słabszy popyt ze strony kluczowych nabywców – Egiptu i Turcji – hamują rosyjskie wysyłki, przesuwając popyt w kierunku UE i alternatywnych kierunków pochodzenia. Rynki pszenicy wchodzą w końcówkę lipca z ponownie odbudowującą się premią za ryzyko wokół Morza Czarnego. Lipcowy eksport pszenicy z Rosji w 2026 r. szacuje się obecnie na około 1,5 mln ton, znacznie poniżej ubiegłego roku i pięcioletniej średniej, a kontrakty terminowe w Chicago i Paryżu zareagowały wyraźnym lipcowym rajdem. Jednocześnie na rynkach fizycznych widoczne są różnice: ceny pszenicy eksportowej z UE umocniły się, podczas gdy ukraińskie ceny FOB i wewnątrz kraju pozostają relatywnie słabe, co odzwierciedla ograniczenia logistyczne oraz trwającą konkurencję. Ogólnie bilans ryzyk dla cen w nadchodzących dniach pozostaje przechylony w górę.

Ceny

Międzynarodowe benchmarki rosły w lipcu, gdy uczestnicy rynku zaczęli dyskontować mniejszą dostępność pszenicy z Rosji. Kontrakty terminowe na pszenicę SRW w Chicago wzrosły o ok. 10–12% z dołków z początku lipca do ok. 720–730 ¢/bu na 24 lipca 2026 r., co odpowiada mniej więcej 245–250 EUR/t w zależności od kursu walutowego i miesiąca kontraktu. Pszenica na Euronext (Matif) w Paryżu była notowana w pobliżu 244 EUR/t 24 lipca, utrzymując zyski z początku miesiąca.

Rynki kasowe pokazują podzielony obraz. Najnowsze oferty wskazują na poziom ok. 0,35 EUR/kg (≈350 EUR/t) dla francuskiej pszenicy 11% białka FOB Paryż, wyraźnie powyżej poziomów z początku lipca. Niemiecka pszenica paszowa EXW Drentwede podrożała do ok. 0,219 EUR/kg (≈219 EUR/t) na 24 lipca, po rozpoczęciu miesiąca w pobliżu 0,20 EUR/kg. Ukraińska pszenica pozostaje dyskontowana: pszenica o zawartości białka 12,5% FOB Odessa handlowana jest w okolicach 0,187 EUR/kg (≈187 EUR/t), przy cenach FCA wewnątrz Ukrainy bliższych 0,18 EUR/kg, co sygnalizuje wciąż obfitą lokalną podaż oraz wysokie koszty frachtu i premie za ryzyko.

Podaż i popyt

Lipcowy eksport pszenicy z Rosji w 2026 r. prognozuje się obecnie na ok. 1,5 mln ton, w dół z wcześniejszej prognozy 2,0 mln ton i wyraźnie poniżej pięcioletniej średniej lipcowej wynoszącej ok. 3,1 mln ton. Byłby to najniższy wolumen wysyłek lipcowych od 2017 r., wobec 2,1 mln ton w lipcu ubiegłego roku. Analitycy podkreślają, że ten ubytek koncentruje się w przepływach z rejonu Azow–Morze Czarne, które zwykle są kluczowe dla bieżącego popytu w regionie Morza Śródziemnego i na Bliskim Wschodzie.

Główne czynniki są natury logistycznej i popytowej. Władze rosyjskie ograniczyły ruch statków przez Cieśninę Kerczeńską po incydentach bezpieczeństwa, co w praktyce ogranicza eksport z płytkowodnych portów azowskich. Jednocześnie popyt ze strony Egiptu i Turcji jest słabszy niż zwykle, częściowo po znaczących wcześniejszych zakupach i komfortowym poziomie zapasów krótkoterminowych. Część utraconego wolumenu rosyjskiego jest pokrywana przez pszenicę z UE, gdzie perspektywy zbiorów są mieszane, ale ogólnie wystarczające, oraz przez pozostały eksport z Ukrainy, kierowany przez Morze Czarne i alternatywne korytarze.

W ujęciu globalnym fundamenty pozostają na papierze relatywnie komfortowe, przy czym Rosja nadal ma być dużym eksporterem w całym sezonie 2026/27. Jednak gwałtowne, nagłe ograniczenie dostępności eksportowej z regionu Morza Czarnego w lipcu wystarcza, by zrównoważyć krótkoterminową podaż fizyczną i już doprowadziło do wyraźnego przeszacowania notowań kontraktów terminowych i ofert eksportowych w najbliższych terminach.

Pogoda i kontekst upraw

Obecne warunki pogodowe nie stanowią jeszcze dużego nowego czynnika prowzrostowego, ale są istotnym elementem równoważącym rynek. Najnowsze regionalne oceny wskazują na mieszany obraz europejskich zbiorów pszenicy: Rumunia zmierza w kierunku rekordowych plonów, Ukraina stabilizuje się po wcześniejszych problemach, a Francja stoi w obliczu bardziej wyraźnych ryzyk związanych z upałem i suszą w części okresu wypełniania ziarna. W Rosji i południowej Ukrainie wcześniejsze opóźnienia w sezonie oraz zróżnicowane wzorce opadów już przyczyniły się do wolniejszego startu żniw, co leży u podstaw części lipcowego niedoboru eksportowego.

W bardzo krótkim terminie (koniec lipca) uwaga rynku koncentruje się mniej na zmianach plonów, a bardziej na tym, czy warunki pogodowe pozwolą na normalizację żniw i logistyki lądowej. Dalsze zakłócenia – takie jak ulewne deszcze w kluczowych regionach eksportowych czy fale upałów obciążające infrastrukturę transportową – mogłyby wydłużyć okres napiętej podaży natychmiastowej z regionu Morza Czarnego i utrzymać podwyższone premie za ryzyko.

Fundamenty i nastroje rynkowe

Kombinacja ograniczonego eksportu z Rosji i już zbudowanych długich pozycji spekulacyjnych sprawiła, że pszenica była jednym z mocniejszych rynków zbóż w lipcu. Informacje o spadku lipcowych wysyłek Rosji w kierunku 1,5 mln ton, wobec typowego tempa letniego 4–6 mln ton, wzmocniły prowzrostową narrację. Od początku lipca kontrakty na pszenicę w Chicago zanotowały cztery kolejne tygodnie wzrostów, podczas gdy europejskie kontrakty podążały w górę zarówno w reakcji na sytuację w USA, jak i w oczekiwaniu dodatkowego popytu eksportowego.

Jednocześnie spready fizyczne i bazy cenowe pokazują, że nie wszystkie segmenty rynku są jednakowo napięte. Ceny FCA i CPT na Ukrainie spadały przez większą część lipca, zanim się ustabilizowały, co wskazuje, że zapasy wewnętrzne pozostają obciążające, a czynnikiem ograniczającym są przepustowości kanałów eksportowych, a nie niedobór podaży jako taki. Dla kontrastu, wartości eksportowe z Francji i Niemiec umocniły się, odzwierciedlając zarówno efekt kursowy, jak i dodatkowy popyt ze strony nabywców z regionu Morza Śródziemnego, którzy w innych warunkach sięgnęliby po zboże pochodzenia rosyjskiego.

Perspektywy handlowe

• Krótki termin: lekko prowzrostowo. Przy lipcowym eksporcie Rosji na najniższym poziomie od 2017 r. i wciąż ograniczonej logistyce w Cieśninie Kerczeńskiej, najbliższe notowania w regionie Morza Czarnego i UE prawdopodobnie pozostaną wspierane, zwłaszcza w przypadku pszenicy konsumpcyjnej o wyższej zawartości białka.
• Importerzy: Warto rozważyć przyspieszenie zabezpieczenia pozycji na sierpień–wrzesień, szczególnie dla kierunków śródziemnomorskich, wykorzystując spadki cen wynikające z realizacji zysków na kontraktach terminowych jako okazje zakupowe. Mieszanie tańszej pszenicy ukraińskiej tam, gdzie pozwala na to jakość, może pomóc w zarządzaniu średnim kosztem zakupu.
• Producenci (UE i Morze Czarne bez Rosji): Warto sprzedawać partiami na umocnieniach, zamiast próbować łapać szczyt rynku. Obecne poziomy ok. 215–225 EUR/t dla pszenicy paszowej w Niemczech i wyższe dla francuskich klas eksportowych są atrakcyjne na tle wieloletnich średnich, ale mogą jeszcze doświadczyć dalszych skoków, jeśli zakłócenia w Rosji się utrzymają.
• Przetwórcy i wytwórnie pasz: Należy monitorować relację cenową pszenica–kukurydza w żywieniu; gdy pszenica zbliża się do kluczowych poziomów substytucji lub je przekracza, przesunięcie części dawek z powrotem w stronę kukurydzy może ograniczyć dalszy wzrost popytu na pszenicę ze strony sektora paszowego.

3-dniowa wskazówka cenowa (kierunkowa)

• Euronext (Matif) pszenica, najbliższy kontrakt: Lekko w górę do ruchu bocznego w ujęciu EUR, z potencjałem wzrostu ograniczonym przez możliwą realizację zysków po lipcowym rajdzie.
• Rynek fizyczny UE – Niemcy pszenica paszowa EXW: Lekka tendencja wzrostowa, ponieważ eksporterzy zabezpieczają wysyłki, a popyt krajowy pozostaje stabilny; handel zasadniczo w przedziale 215–225 EUR/t.
• Morze Czarne – Ukraina FOB/Odessa: Ruch boczny z umiarkowanym ryzykiem umocnienia; lokalna nadpodaż równoważona jest przez rosnące benchmarki międzynarodowe i utrzymujące się premie za ryzyko w regionie Morza Czarnego.