Wybicie cen oleju palmowego na fali przejścia na B50 w biodieslu, ryzyk El Niño i napięć w regionie Morza Czarnego

Kontrakty terminowe na olej palmowy notowane są blisko 20‑miesięcznych maksimów, ponieważ jednoczesne oddziaływanie indonezyjskiego mandatu biodiesla B50, ryzyk podażowych związanych z El Niño oraz zakłóconego eksportu oleju słonecznikowego z regionu Morza Czarnego prowadzi do zacieśniania globalnego bilansu olejów roślinnych. Kontrakty benchmarkowe w Kuala Lumpur chwilowo zbliżyły się do poziomu odpowiadającego około 930–950 EUR za tonę, wspierane przez strukturalnie silniejszy popyt na biopaliwa w Indonezji, oczekiwania wieloletniego spadku zapasów oraz odnowioną niepewność co do logistyki eksportowej z regionu Morza Czarnego. Choć rajd cenowy poprawia marże w segmencie upstream, rosnące koszty importu zaczynają ciążyć na kluczowych rynkach konsumenckich, takich jak Indie i Chiny. Jednocześnie mocniejszy ringgit malezyjski i konkurencyjne ceny oleju sojowego zaczynają działać jako częściowy hamulec dla dalszych wzrostów, kierując uwagę rynku na rozwój sytuacji pogodowej oraz trwałość zakłóceń w rejonie Morza Czarnego.

Prices

Kontrakty terminowe na olej palmowy w Kuala Lumpur ostatnio wzrosły do śróddziennego szczytu 4 927 MYR/t, najwyższego poziomu od grudnia 2024 r., co przy bieżących kursach walut odpowiada w przybliżeniu 940–960 EUR/t. Ruch ten odzwierciedla splot czynników po stronie popytowej – w tym rozszerzenia mandatu biodiesla w Indonezji – oraz oczekiwań co do zaostrzającej się sytuacji zapasowej na świecie, a nie pojedynczy, krótkoterminowy szok.

Rajd cen rozszerzył się na cały kompleks olejów roślinnych, wspierany przez ograniczoną podaż oleju słonecznikowego z rejonu Morza Czarnego oraz obawy pogodowe w Azji Południowo‑Wschodniej. Wzrosty są jednak na marginesie łagodzone przez silniejszego ringgita malezyjskiego, który efektywnie podnosi poziomy ofert eksportowych w przeliczeniu na waluty obce, oraz przez relatywnie konkurencyjne ceny oleju sojowego, ograniczające popyt wynikający z substytucji.

Supply & Demand

Pełne wdrożenie mandatu biodiesla B50 w Indonezji od 1 lipca 2026 r. istotnie ogranicza krajową dostępność oleju palmowego. Oficjalne i branżowe szacunki sugerują, że przejście z B40 na B50 może zwiększyć wewnętrzne zużycie surowego oleju palmowego na biodiesel o około 10–11%, do ponad 25 mln ton w sezonie 2026/27, obniżając nadwyżki eksportowe, jeśli wzrost produkcji nie nadąży za popytem.

Na poziomie globalnym USDA prognozuje, że zapasy oleju palmowego w sezonie 2026/27 spadną do najniższego poziomu od dziewięciu lat, potwierdzając narrację strukturalnego spadku zapasów. To ciaśniejsze tło zbiega się w czasie z nasilającymi się warunkami El Niño, które zazwyczaj ograniczają opady w kluczowych regionach produkcji w Indonezji i Malezji, zwiększając ryzyko słabszego rozwoju owoców i niższych współczynników ekstrakcji oleju w kolejnym sezonie.

Po stronie popytu, powtarzające się ataki i zniszczenia infrastruktury eksportowej w portach Morza Czarnego, w tym terminali oleju słonecznikowego na Ukrainie, ograniczyły wysyłki i podniosły koszty frachtu oraz ubezpieczeń na tym szlaku. W rezultacie część importerów przesuwa swoje zakupy w kierunku oleju palmowego jako bardziej niezawodnej alternatywy, zwłaszcza w przypadku dostaw krótkoterminowych, co dodaje cenom kolejnej warstwy wsparcia.

Fundamentals

Wzajemne oddziaływanie popytu kreowanego przez politykę oraz ograniczonej podaży stało się obecnie głównym czynnikiem fundamentalnym. Indonezja, największy na świecie producent i eksporter, kieruje większą część swojej produkcji na krajowe zużycie paliwowe poprzez program B50, co jest dodatkowo wzmacniane przez szersze cele bezpieczeństwa energetycznego i wysokie koszty paliw konwencjonalnych. Jeśli plony nie przekroczą historycznych średnich, dodatkowy popyt ze strony biodiesla może wypierać wolumeny przeznaczone na eksport.

Pogoda pozostaje kluczowym czynnikiem zmienności. Umacniający się wzorzec El Niño zwiększa prawdopodobieństwo utrzymującej się suszy na plantacjach w Azji Południowo‑Wschodniej w nadchodzących miesiącach, co z opóźnieniem może negatywnie wpływać na formowanie gron świeżych owoców. W tym kontekście rynki są wyjątkowo wrażliwe na dane o opadach oraz krótkoterminowe raporty produkcyjne z Indonezji i Malezji. Jednocześnie globalni nabywcy mierzą się z ogólnie ciaśniejszą podażą olejów roślinnych, gdyż przepływy oleju słonecznikowego z regionu Morza Czarnego pozostają zakłócone, a premie za ryzyko frachtowe utrzymują się na podwyższonych poziomach.

Nie wszystkie sygnały mają jednak pro‑wzrostowy charakter. Aprecjacja ringgita malezyjskiego podnosi ceny oleju palmowego wyrażone w MYR w przeliczeniu na EUR i USD, ograniczając zainteresowanie importem przy wyższych poziomach cen. Dodatkowo, obfita podaż oleju sojowego i relatywnie atrakcyjne różnice cenowe pomiędzy olejem sojowym a palmowym w niektórych kierunkach eksportu prawdopodobnie ograniczą skalę przełączania popytu na olej palmowy, szczególnie na rynkach wrażliwych cenowo.

Weather & Black Sea Outlook

Krótkoterminowe prognozy nadal wskazują na poniżej normy opady oraz powyżej przeciętną temperaturę w części obszaru morskiej Azji Południowo‑Wschodniej, co jest spójne z fazą El Niño i oznacza utrzymującą się presję na wilgotność gleby oraz perspektywy plonów, jeśli warunki te przedłużą się na kolejny cykl produkcyjny. Choć bezpośredni wpływ na bieżącą produkcję jest umiarkowany, rozkład ryzyka dla plonów oleju palmowego w 2027 r. staje się coraz bardziej niekorzystny.

W regionie Morza Czarnego wzmożona aktywność militarna oraz powtarzające się ataki na infrastrukturę portową w rejonie ukraińskich terminali eksportowych doprowadziły do okresowych wstrzymań zawinięć statków oraz zniszczeń obiektów do przeładunku zbóż i olejów roślinnych. Tak kruchy łańcuch logistyczny sugeruje, że niezawodność eksportu oleju słonecznikowego pozostanie w najbliższym czasie ograniczona, zapewniając dodatkowe wsparcie dla oleju palmowego jako substytutu.

Trading Outlook

• Producers / Sellers: Obecne poziomy, bliskie 20‑miesięcznych maksimów, stwarzają możliwość zabezpieczenia sprzedaży terminowej na sezon 2026/27, szczególnie dla producentów z normalnymi lub dobrymi perspektywami plonów. Rozważane powinno być warstwowe budowanie zabezpieczeń, zamiast pełnego zamykania cen, ze względu na utrzymujące się ryzyko dalszych wzrostów wynikające z El Niño oraz trwających zakłóceń w regionie Morza Czarnego.
• Importers / Refiners: Dla głównych nabywców w Indiach, Chinach i na Bliskim Wschodzie rozsądne wydaje się zabezpieczenie potrzeb krótkoterminowych, biorąc pod uwagę ciaśniejsze zapasy i popyt kreowany polityką w Indonezji. Należy jednak unikać nadmiernego wydłużania pozycji terminowych przy obecnych cenach; warto monitorować różnice cenowe między olejem sojowym a palmowym oraz ruchy kursowe w poszukiwaniu lepszych poziomów wejścia, jeśli ringgit dalej się umocni lub dyskonto na oleju sojowym się pogłębi.
• Speculators: Tło fundamentalne pozostaje wspierające, ale rynek w dużej mierze zdyskontował już pro‑wzrostową narrację. Ekspozycja na wzrost cen powinna mieć charakter taktyczny, przy uważnym śledzeniu aktualizacji pogodowych, danych z realizacji polityki biodiesla oraz wszelkich istotnych sygnałów deeskalacji napięć w regionie Morza Czarnego, które mogłyby znormalizować przepływy oleju słonecznikowego.

3‑Day Directional View (Key Exchanges, EUR Basis)