Orzechy laskowe na rozdrożu: duża luka cenowa w Turcji, ograniczony potencjał spadkowy

Rynek orzechów laskowych wchodzi w kluczową fazę odkrywania cen, zdominowaną przez wyjątkowo szeroką lukę między państwową ceną skupu w Turcji a znacznie niższymi poziomami wolnorynkowymi. Przy opóźnionych zbiorach i dobrze zabezpieczonych odbiorcach ryzyko dalszych spadków wydaje się ograniczone, podczas gdy rośnie prawdopodobieństwo wzrostowego ruchu cen w późniejszej części sezonu.

Impuls wzrostowy na europejskim rynku jąder wyhamował po ostrej korekcie z ostatnich sześciu–dwunastu miesięcy, pozostawiając ceny wyraźnie poniżej zeszłorocznych ekstremów. Jednocześnie Turcja – kluczowe źródło podaży – mierzy się z opóźnionymi zbiorami, wysoką państwową ceną wsparcia na poziomie 250 TRY/kg dla jakości Levant oraz relatywnie słabym, bieżącym popytem ze strony eksporterów, z których wielu jest dobrze zabezpieczonych zapasami starego zbioru. To, jak producenci zbilansują potrzeby płynnościowe z zachętą do sprzedaży do TMO, w dużej mierze zdeterminuje kierunek cen w IV kw. 2026.

Ceny

Na wolnym rynku w Turcji orzechy laskowe w łupinie z zbioru 2026 nadal handlowane są w okolicach 175–190 TRY/kg, znacznie poniżej referencyjnej ceny TMO na poziomie 250 TRY/kg dla jakości Levant, co implikuje dyskonto rzędu 32–43%. Taka różnica utrzymuje się dłużej, niż oczekiwało wielu uczestników rynku, mimo oficjalnego ogłoszenia cen przez TMO i rozpoczęcia programu interwencyjnych zakupów 24 sierpnia 2026. 

Dostarczane do Europy Środkowej (DAP, pełne ładunki ciężarowe) ceny jąder pozostają szeroko rzecz biorąc stabilne tydzień do tygodnia, ale są wyraźnie niższe niż w poprzednich sezonach. Orzechy ekologiczne 11–13 mm są wskazywane w okolicach 7.72 EUR/kg, konwencjonalne 11–13 mm około 8.90 EUR/kg, przy czym prażone 11–13 mm blisko 11.07 EUR/kg. Masa z orzechów laskowych handlowana jest około 5.75 EUR/kg. W ujęciu ostatniego kwartału ogólna dynamika cenowa jest niższa o około 8.75%, a względem dwunastu miesięcy ceny są o ponad 40% niższe, co podkreśla skalę korekty względem ubiegłorocznych maksimów.

Ostatnie dane ofertowe z Turcji potwierdzają łagodny ton rynku: naturalne, konwencjonalne jądra 11–13 mm FOB Stambuł są około 7.36 EUR/kg, a 13–15 mm około 7.90 EUR/kg. Ekologiczne tureckie jądra ex-İzmir są istotnie droższe – w przedziale 18–20 EUR/kg w zależności od kalibrażu i obróbki – natomiast naturalne jądra gruzińskie FCA Warszawa handlowane są bliżej 8.90–10.50 EUR/kg, z reguły około 0.20 EUR/kg poniżej porównywalnych jakości z Turcji. Potwierdza to, że alternatywne kierunki pozostają konkurencyjne, ale nie są znacząco tańsze w wyższych klasach jakości.

Podaż i popyt

Zbiory tureckie 2026 przebiegają z około 10–14-dniowym opóźnieniem względem standardowego harmonogramu, głównie z powodu powtarzających się opadów deszczu, które spowolniły dosuszanie w sadach. Oficjalne regionalne kalendarze potwierdzają, że zbiory na wyższych wysokościach w regionie Morza Czarnego rozpoczynają się dopiero między 22 a 25 sierpnia 2026, później niż w wielu minionych latach. 

Do tej pory na rynek trafiły jedynie ograniczone ilości nowego zbioru, a pierwsze dostawy nie są uznawane za reprezentatywne dla ostatecznej jakości. Wielu eksporterów wciąż dysponuje komfortowymi zapasami starego zbioru i wcześniej zabezpieczyło dużą część sprzedaży na 2026 rok, w niektórych przypadkach wykorzystując do 90% dostępnej nadwyżki przeniesionej. Łagodzi to doraźną presję zakupową i pomaga wyjaśnić, dlaczego ceny wolnorynkowe nie podniosły się jeszcze w kierunku referencji TMO.

Po stronie popytowej apetyt eksportowy pozostaje stłumiony. Włochy spodziewają się mocniejszego krajowego zbioru 2026 rzędu około 80 000 ton, co ogranicza ich popyt importowy na towar z Turcji, natomiast popyt rosyjski na pochodzenie kaukaskie, zwłaszcza gruzińskie, osłabł. Gruzińskie jądra są obecnie oferowane około 0.20 EUR/kg poniżej poziomów tureckich, ale jedynie partie niższej jakości z problemami jakościowymi (np. ponad 5% wewnętrznej pleśni) muszą akceptować wyraźnie większe dyskonta. Lepsze klasy jakościowe w Gruzji i Azerbejdżanie wyceniane są na poziomie zbliżonym do produktów tureckich, co ogranicza zachęty dla nabywców do zmiany kierunku pochodzenia.

Fundamenty i równowaga ryzyka

Najbardziej uderzającym czynnikiem fundamentalnym jest luka między ceną skupu TMO dla jakości Levant na poziomie 250 TRY/kg a wolnorynkowymi poziomami 175–190 TRY/kg. Przy obowiązujących kursach walut oznacza to około 30–40% premię za sprzedaż do systemu państwowego. TMO ogłosiło zdolność zakupową do 300 000 ton i będzie działać w oparciu o system zapisów na dostawy, przy czym płatności zwykle realizowane są około 21 dni po fizycznym przyjęciu towaru.

Zachowanie rolników pozostaje kluczową niewiadomą. Producenci dysponujący wystarczającą płynnością i spełniający kryteria jakościowe TMO mają silną zachętę, by powstrzymać się od sprzedaży na wolnym rynku i priorytetowo traktować dostawy do TMO. Jednocześnie wielu plantatorów musi uregulować koszty pracy i usług bezpośrednio po zbiorach i może być zmuszonych do sprzedaży po niższych cenach wolnorynkowych, aby uzyskać gotówkę. Ta sprzeczność może początkowo utrzymywać wystarczającą podaż na rynku otwartym, stabilizując ceny w krótkim terminie.

Jakość i rozkład kalibrażu nowego zbioru pozostają w dużej mierze nieznane. Warunki wegetacji były generalnie dobre, ale opinie różnią się co do udziału drobniejszych jąder, zwłaszcza w regionach zachodnich. Kluczową niewiadomą jest także łuszczalność: dobre uzyski łuskania ograniczyłyby ilość produktów ubocznych, natomiast słaba łuszczalność mogłaby wygenerować większe wolumeny odrzutów po prażeniu i drobnych frakcji, wywierając presję na ceny drobnego kroju i innych przetworów. Część przetwórców już nieznacznie podniosła ceny niektórych asortymentów w oczekiwaniu na takie ryzyka, choć obfite zapasy starego zbioru w niższych klasach nadal ograniczają potencjał wzrostowy dla mas i niższych specyfikacji.

Konkurencja ze strony alternatywnych kierunków wciąż rośnie. Azerbejdżan i Gruzja pozostają nieco poniżej ofert tureckich dla wielu pozycji, a amerykańskie orzechy laskowe są obecnie także wyceniane niżej niż tureckie w kilku klasach jakości, co zwiększa presję zwłaszcza na eksporterów kaukaskich. Jednak dla europejskich nabywców relatywna korzyść cenowa ze zmiany pochodzenia pozostaje umiarkowana w wyższych klasach, a logistyka i powtarzalność jakości nadal przemawiają na korzyść Turcji w przypadku wielu odbiorców przemysłowych.

Pogoda i perspektywy zbiorów

Pogoda nad Morzem Czarnym w sierpniu była mieszana – opadów było na tyle dużo, by spowolnić dosuszanie i przyczynić się do 10–14-dniowego opóźnienia zbiorów, ale bez szeroko zgłaszanych poważnych szkód od mrozu czy gradu w tym sezonie. Aktualne oficjalne kalendarze wskazują, że zbiory w strefach średnich i wysokich wysokości potrwają do końca sierpnia, co oznacza, że bardziej reprezentatywny obraz jakości i kalibrażu wyłoni się dopiero we wrześniu. 

W nadchodzących dniach lokalne prognozy dla głównych prowincji produkcyjnych Turcji wskazują na zmienne zachmurzenie, umiarkowane temperatury i przelotne opady – warunki, które mogą okresowo spowalniać dosuszanie i zbiór w sadach położonych wyżej, ale nie są obecnie postrzegane jako istotne zagrożenie dla plonów. Ogólne oczekiwania co do produkcji w Turcji należą do najbardziej optymistycznych od kilku lat, wspierane przez korzystne kwitnienie i zawiązywanie owoców na wcześniejszych etapach sezonu.

3–6-miesięczna perspektywa rynku i handlu

Biorąc pod uwagę kombinację wysokiej ceny minimalnej TMO, opóźnionych zbiorów i komfortowego zabezpieczenia starym zbiorem, krótkoterminowy profil ryzyka jest przechylony w stronę ograniczonego potencjału spadkowego i rosnącego potencjału wzrostowego w horyzoncie trzech miesięcy. Gwałtowna, dalsza korekta z obecnych poziomów cenowych w EUR wydaje się mało prawdopodobna, chyba że popyt znacząco się pogorszy lub dane dotyczące zbiorów i jakości bardzo mocno przekroczą obecne oczekiwania.

• Czynniki wzrostowe (bullish): duża premia TMO względem rynku wolnego, potencjalne zacieśnienie podaży na wolnym rynku, jeśli rolnicy będą preferować sprzedaż do państwa, późnosezonowe zakupy ze strony wiodącego przetwórcy przemysłowego (około IV kw.) oraz możliwe ograniczenia w dostępności wybranych frakcji kalibrażowych i jakościowych jąder.
• Czynniki spadkowe (bearish): bardzo dobre perspektywy plonów i znaczące zapasy przeniesione, rosnąca konkurencja ze strony alternatywnych kierunków (Azerbejdżan, Gruzja, USA, Chile, Chiny) oraz utrzymujący się słaby popyt eksportowy na kluczowych rynkach docelowych, takich jak Rosja i – w mniejszym stopniu – Włochy.

Rekomendacje strategiczne

• Europejscy odbiorcy przemysłowi: Rozważcie zabezpieczenie dodatkowej części potrzeb na IV kw. 2026 i początek 2027 roku po obecnych poziomach DAP, szczególnie dla większych kalibraży jąder oraz wysokiej jakości produktu naturalnego i prażonego, zachowując jednocześnie pewną elastyczność, aby skorzystać z ewentualnych krótkotrwałych spadków podczas szczytu okna zbiorów.
• Eksporterzy w Turcji: Starannie wyważcie dostawy do TMO i sprzedaż na wolnym rynku w celu zarządzania płynnością. Zabezpieczenie wyższych zwrotów z TMO dla odpowiednich wolumenów przy jednoczesnym zachowaniu opcji sprzedaży na wolnym rynku może ograniczyć ryzyko marż, jeśli ceny zaczną zbiegać w górę.
• Nabywcy drobnych jąder i przetworów: Uważnie monitorujcie łuszczalność i przepływy produktów ubocznych we wrześniu–październiku. Jeśli uzyski łuskania okażą się rozczarowujące, a odrzuty po prażeniu pozostaną ograniczone, obecnie niskie ceny drobnego kroju i mas mogą stanowić atrakcyjną wartość w średnim terminie.
• Użytkownicy rozważający dywersyfikację pochodzenia: Oferty gruzińskie i azerskie zapewniają jedynie umiarkowane oszczędności w najwyższych klasach jakości. Zmiany pochodzenia powinny priorytetowo traktować jakość i niezawodność logistyki, zamiast pogoń za marginalnymi różnicami cenowymi.

3-dniowa kierunkowa perspektywa (w EUR)

• Tureckie jądra FOB (Stambuł/İzmir): Głównie ruch boczny w ujęciu EUR, gdy rynek trawi pierwsze zakupy TMO; lekko wzrostowe nastawienie dla najwyższych jakości, jeśli podaż na wolnym rynku nieco się skurczy.
• Jądra DAP Europa Środkowa: Stabilne do nieznacznie mocniejszych, przy większości dostawców utrzymujących oferty po ostatniej głębokiej korekcie i obserwujących zachowania sprzedażowe rolników w Turcji.
• Pochodzenie kaukaskie (Gruzja, Azerbejdżan): Lekka presja spadkowa na niższe klasy jakości w warunkach słabego popytu i konkurencji ze strony Turcji oraz USA, podczas gdy premie za najwyższej jakości partie o niskim poziomie defektów pozostają relatywnie stabilne.