Rosnące koszty pracy w Gruzji rzucają cień na podaż orzechów laskowych

Gruziński sektor orzechów laskowych znajduje się pod rosnącą presją kosztową, ponieważ sezonowe płace w ciągu kilku lat niemal się potroiły, zagrażając przyszłej podaży i wzrostowi eksportu, mimo że ceny międzynarodowe pozostają względnie stabilne. Globalny rynek orzechów laskowych wchodzi w IV kwartał 2026 r. z cenami stabilnymi, choć niegwałtownie rosnącymi, jednak podstawowe uwarunkowania regionalne są rozbieżne. W Gruzji gwałtowny wzrost kosztów pracy wywiera presję na tysiące małych gospodarstw i grozi pogorszeniem pielęgnacji sadów oraz zbiorów. Z kolei Turcja i inne kraje pochodzenia wchodzą w sezon z komfortowymi oczekiwaniami dotyczącymi podaży oraz stabilnym popytem ze strony nabywców z branży cukierniczej i producentów składników. Nabywcy korzystają obecnie ze stabilnych kwotowań, lecz średnioterminowe ryzyko podażowe z Gruzji może zacieśnić bilans, zwłaszcza w przypadku jakości jąder, w której kraj ten zyskiwał na znaczeniu.

Ceny

Najnowsze orientacyjne kwotowania wskazują na ogólnie stabilne lub nieznacznie słabsze otoczenie cenowe orzechów laskowych:

• Turcja, ekologiczne jądra orzechów laskowych 11–13 mm, FOB İzmir: 19.30 EUR (nieznacznie mniej niż 19.35 EUR).
• Turcja, ekologiczne jądra orzechów laskowych 13–15 mm, FOB İzmir: 18.35 EUR (bez zmian w ostatnich aktualizacjach).
• Turcja, ekologiczne blanszowane prażone jądra, FOB İzmir: 22.85 EUR (praktycznie bez zmian miesiąc do miesiąca).
• Turcja, ekologiczne prażone siekane orzechy laskowe 2–4 mm, FOB İzmir: 22.41 EUR (w ostatnich tygodniach bez wyraźnego kierunku).
• Pochodzenie gruzińskie, konwencjonalne jądra 11–13 mm, FCA Warszawa: 8.35 EUR (nieznacznie poniżej wcześniejszych 8.40 EUR).
• Pochodzenie gruzińskie, naturalne jądra 13–15 mm, FCA Warszawa: 9.90 EUR (spadek z 10.00 EUR), podczas gdy rozmiar 15+ mm kosztuje 10.05 EUR.

Różnice cenowe nadal odzwierciedlają postrzeganie ryzyka związanego z pochodzeniem oraz pozycjonowanie jakościowe: tureckie ekologiczne jądra mają wyraźną premię względem gruzińskiego materiału konwencjonalnego, mimo że Gruzja zmaga się ze znacznie wyższymi kosztami produkcji.

Podaż i popyt

Struktura produkcji w Gruzji pozostaje silnie rozdrobniona: około 65% gospodarstw uprawiających orzechy laskowe ma powierzchnię mniejszą niż jeden hektar, przez co producenci są niezwykle wrażliwi na szoki kosztowe. Dzienne stawki sezonowe wzrosły w ciągu czterech–pięciu lat z około 35 GEL do około 100 GEL, a niektórzy pracownicy domagają się jeszcze wyższych stawek. Doprowadziło to już do rezygnacji ponad 20% producentów z niezbędnych prac w sadach, a część rolników w ogóle nie przeprowadziła zbiorów, gdy wartość orzechów nie pokrywała kosztów pracy.

Historycznie Gruzja zwiększyła eksport z około 30 000 ton do około 55 000 ton dzięki skoordynowanym działaniom sektora publicznego i prywatnego. Osiągnięcie to jest obecnie zagrożone. Jeśli niedobory pracowników będą się utrzymywać, a koszty pozostaną zawyżone, zaniedbania w sadach, mniejsze wykorzystanie środków produkcji oraz niezebrane orzechy mogą stopniowo obniżyć plony i powierzchnię upraw, zmniejszając w kolejnych sezonach udział Gruzji w globalnej podaży jąder.

Na poziomie globalnym Turcja nadal dominuje w produkcji i eksporcie orzechów laskowych, a najnowsze oceny zbiorów wskazują na obfitą podaż w sezonie 2026/27, mimo wewnętrznej debaty dotyczącej dokładnych wolumenów. To, wraz z rosnącą produkcją wschodzących producentów, chroni rynek przed natychmiastowym niedoborem i sprawia, że popyt ze strony branży cukierniczej i przekąskowej pozostaje w najbliższym czasie w dużej mierze zaspokojony.

Fundamenty i dynamika kosztów

W Gruzji gwałtowny wzrost płac jest kluczową zmianą fundamentalną. Praca pochłania obecnie znacznie większą część kosztów produkcji, szczególnie w przypadku pracochłonnej pielęgnacji sadów i ręcznych zbiorów. Dla wielu małych gospodarstw oczekiwane przychody nie uzasadniają już pełnego utrzymania sadów, co prowadzi do niewystarczającego przycinania i nawożenia oraz mniejszej liczby zabiegów zwalczania szkodników i chorób. Decyzje te pozwalają krótkoterminowo oszczędzać gotówkę, lecz strukturalnie osłabiają produktywność i jakość orzechów.

Źródła branżowe wskazują, że niektórzy producenci świadomie zrezygnowali ze zbiorów, ponieważ wartość orzechów laskowych w łupinach na rynku lokalnym nie pokrywała kosztów zbierania. Takie zachowanie wyraźnie sygnalizuje niedopasowanie cen skupu i struktur kosztów. Jeśli problem nie zostanie rozwiązany, może doprowadzić do dalszego wycofywania się z uprawy orzechów laskowych, potęgując średnioterminowe ryzyko podażowe związane z Gruzją, nawet jeśli bieżące wolumeny eksportu pozostaną w krótkim terminie względnie stabilne.

Dla porównania, tureccy producenci korzystają ze skali, większej mechanizacji w niektórych regionach oraz silniejszego wsparcia instytucjonalnego, co ogranicza koszty jednostkowe mimo wyższych cen energii i środków produkcji. Chociaż koszty produkcji również tam wzrosły, presja wydaje się mniej dotkliwa niż w Gruzji, ograniczając natychmiastową presję wzrostową na kwotowania eksportowe.

Pogoda i perspektywy zbiorów

W ostatnich dniach nie odnotowano poważnych szoków pogodowych w gruzińskich sadach, dlatego czynniki związane z pracą i kosztami pozostają dominującym krótkoterminowym ryzykiem dla podaży. Jednak niższy od optymalnego poziom pielęgnacji sadów przed zimą i okresem kwitnienia w 2027 r. może spotęgować wpływ wszelkiej niesprzyjającej pogody, od mrozów po nadmierne opady wiosną.

W Turcji najnowsze doniesienia wskazują na ogólnie odpowiednie warunki i oczekiwania dotyczące dużych zbiorów w sezonie 2026/27, wzmacniając pogląd o komfortowej globalnej dostępności. Obecnie pogoda nie jest głównym czynnikiem wyznaczającym kierunek cen; dla średnioterminowego bilansu ważniejsze są strukturalne kwestie kosztowe i polityczne w kluczowych krajach pochodzenia.

Perspektywy handlowe

• Nabywcy (przemysł, palarnie, producenci czekolady): Obecna stabilność cen tureckich jąder oraz przetworzonych ekologicznych orzechów laskowych stwarza możliwość umiarkowanego wydłużenia pokrycia zapotrzebowania na 2027 r., szczególnie w przypadku gatunków o wyższej wartości, przy jednoczesnym monitorowaniu kosztowych ryzyk podażowych w Gruzji.
• Sprzedawcy z krajów pochodzenia (Gruzja): Przy presji na marże gospodarstw należy koncentrować się na różnicowaniu jakościowym i potencjalnym przetwórstwie o wartości dodanej, a nie na wzroście wolumenu, aby chronić rentowność. Kluczowe będą wspólne negocjacje dotyczące pracy oraz programy wsparcia.
• Traderzy: Utrzymywać neutralne do nieznacznie wzrostowego nastawienie średnioterminowe wobec gruzińskiego pochodzenia, ponieważ utrzymujące się niedoinwestowanie może ograniczyć podaż jąder wysokiej jakości i w przyszłych sezonach zwiększyć premie względem innych krajów pochodzenia.

3-dniowy obraz kierunku cen

• FOB İzmir (ekologiczne tureckie jądra i przetworzone orzechy laskowe): W ciągu najbliższych trzech dni przewaga ruchu bocznego, a kwotowania pozostaną w pobliżu obecnych poziomów EUR przy zbilansowanej bieżącej podaży i popycie.
• FCA Warszawa (gruzińskie konwencjonalne jądra): W bardzo krótkim terminie lekko spadkowy lub stabilny ton, ponieważ presja kosztowa nie przełożyła się jeszcze na ograniczenie fizycznej dostępności, lecz ryzyko wzrostowe w dalszej perspektywie narasta.