Rynek rzepaku pozostaje stabilny, gdy ryzyka dla unijnej uprawy równoważą napływ z Ukrainy

Kontrakty terminowe na rzepak na Euronext utrzymują się na stabilnym poziomie, ale pozostają wyraźnie w contango odwrotnym (backwardation), sygnalizując napiętą podaż w najbliższych miesiącach, mimo silnego strumienia eksportowego z Ukrainy i niepewnej perspektywy unijnej uprawy w sezonie 2026/27. Kompleks rzepakowy równoważy obecnie solidną aktywność eksportową z rejonu Morza Czarnego i UE z ryzykami pogodowymi dla plonów oraz dojrzewającą spekulacyjną zwyżką. Najbliższe kontrakty MATIF są w ciągu dnia płaskie, lecz krzywa w wyraźny sposób dyskontuje lata 2027–28, odzwierciedlając oczekiwania normalizacji podaży, jeśli pogoda sprzyja. Na rynku fizycznym ceny na poziomie gospodarstw i CPT na Ukrainie ustabilizowały się po korekcie z początku lipca, podczas gdy francuskie oferty FOB pozostają stabilne na wyższych poziomach bezwzględnych. Pogoda w kluczowych regionach produkcyjnych UE jest mieszana, ale jeszcze nie krytyczna; jednak utrzymujące się lokalne strefy suszy oraz wcześniejsze epizody mrozu i upałów podtrzymują premię za ryzyko w cenach nowej uprawy. Ogólnie rynek wydaje się ostrożnie wspierany, a nie wyraźnie byczy.

Ceny

20 lipca 2026 r. kontrakty terminowe na rzepak na Euronext Paris zamknęły się bez zmian, z serią na sierpień 2026 w okolicach 557 EUR/t, listopad 2026 na poziomie 559 EUR/t i luty 2027 przy 556 EUR/t, co wskazuje na stabilną, lecz podwyższoną strefę cen w najbliższym terminie. Dalej na krzywej następuje wyraźne złagodzenie: kontrakt na sierpień 2027 handluje w okolicach 510 EUR/t, a aż do listopada 2028 w pobliżu 498 EUR/t, co podkreśla wyraźne backwardation i rynek, który wycenia obecne napięcia podażowe bardziej niż długoterminowy niedobór.

Oferty na rynku fizycznym odzwierciedlają tę strukturę. Ostatnie oferty zakupu FCA na Ukrainie kształtują się w okolicach ekwiwalentu 510–520 EUR/t dla rzepaku o zawartości oleju 42% w Odessie i Kijowie, podczas gdy wskazania CPT Odessa dla rzepaku klasy 1 utrzymują się w pobliżu 480–485 EUR/t, nieco poniżej szczytów z początku lipca. Francuskie oferty FOB Paryż są wyższe, około 680 EUR/t, i w ostatnich tygodniach pozostają zasadniczo stabilne, co podkreśla premię za pochodzenie unijne względem dostaw z Ukrainy.

Czynniki podaży i popytu

Podaż rzepaku w UE w sezonie 2026/27 jest coraz częściej postrzegana jako bardziej napięta niż wcześniej zakładano. Szacunki prywatne i instytucjonalne wskazują, że unijna produkcja może w scenariuszu spadkowym obniżyć się poniżej 20 mln ton, po wiosennych falach chłodu i wczesnoletnich falach upałów, które ograniczyły potencjał plonowania w części Europy Środkowej i Wschodniej. Kontrastuje to z wciąż solidną perspektywą popytu na biodiesel i oleje spożywcze, co ogranicza prognozowane zapasy końcowe i uzasadnia obecną premię za ryzyko w najbliższych kontraktach MATIF.

Ukraina natomiast realizuje bardzo silne przepływy eksportowe na początku roku gospodarczego. Tylko w pierwszej połowie lipca wysyłki eksportowe miały przekroczyć 430 000 ton, przy czym logistyka jest w coraz większym stopniu przekierowywana przez zachodnie przejścia graniczne i porty alternatywne, zamiast najbardziej narażonych terminali nad Morzem Czarnym. Rządowe minimalne ceny referencyjne eksportu zostały obniżone w połowie lipca, lecz fizyczne ceny CPT port utrzymały się stosunkowo mocno, co sygnalizuje odporny popyt zewnętrzny, mimo zakłóceń bezpieczeństwa w regionie, wpływających na korytarze zbożowo-nasienne.

Fundamenty i pogoda

Bilans fundamentów kształtowany jest przez kombinację umiarkowanie niższej produkcji w UE, silnej dostępności towaru z Ukrainy oraz stabilnych marż przerobowych. Ostatnie analizy międzynarodowe podkreślają, że choć unijna uprawa rzepaku wchodziła w okres zimy w dobrym stanie, skumulowana susza i epizodyczny mróz w czasie kwitnienia obniżyły plony względem wcześniejszych, bardziej optymistycznych oczekiwań. Obecne prognozy nie wskazują jednak na poważny niedobór, lecz raczej na ciaśniejszy, bardziej precyzyjnie zbilansowany rynek w porównaniu z poprzednimi latami.

Prognozy pogodowe na koniec lipca i początek sierpnia są mieszane. Krótkoterminowe scenariusze dla UE sygnalizują generalnie sprzyjające warunki, choć z utrzymującymi się lokalnymi deficytami wilgoci w części Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej oraz rosnącym ryzykiem poniżej średniej sumy opadów w późniejszej części sezonu, powiązanym z rozwijającym się zjawiskiem El Niño. W przypadku rzepaku znaczna część głównych zbiorów w UE przypada na lipiec, więc ryzyko plonów stopniowo przechodzi w ryzyko jakości i logistyki, szczególnie jeśli przelotne opady zakłócą prace polowe lub transport.

Perspektywy handlowe

• Producenci (UE i Ukraina): Wykorzystać obecną, backwardowaną krzywą MATIF do zabezpieczenia atrakcyjnych poziomów cenowych w najbliższym terminie dla części zbiorów 2026, ale pozostawić pewną ekspozycję cenową ze względu na utrzymujące się ryzyka pogodowe i geopolityczne. Rozważać stopniowe zabezpieczenia zamiast dużych, jednorazowych sprzedaży.
• Przerabiający (crushers): Płaskie ceny kontraktów bliskich terminu i mocny rynek fizyczny przemawiają za zdyscyplinowanym zabezpieczaniem: zabezpieczyć podstawowe potrzeby surowcowe przez okres żniw, ale unikać nadmiernych zakupów na I–II kwartał 2027, gdzie kontrakty terminowe już wyceniają pewne złagodzenie. Uważnie monitorować aktualizacje szacunków plonów w UE oraz przepływy eksportowe z Ukrainy pod kątem dodatkowych okien zakupowych.
• Handlowcy: Utrzymujące się różnice cenowe MATIF–Morze Czarne oraz MATIF–francuski FOB oferują możliwości zmiany kierunku pozyskania surowca. Napięta logistyka i ryzyka bezpieczeństwa wokół Morza Czarnego wymagają jednak konserwatywnego podejścia do wyceny frachtu i premii za ryzyko, szczególnie w przypadku pozycji o dłuższym horyzoncie.

3-dniowa wskazówka cenowa (kierunek)

• Rzepak MATIF (sierpień i listopad 2026): Ruch boczny do lekko umocnionego w EUR, przy czym kluczowymi krótkoterminowymi katalizatorami pozostają doniesienia pogodowe oraz logistyka w rejonie Morza Czarnego.
• Ukraina FCA/CPT (Odessa, Kijów): W dużej mierze stabilne w EUR, z jedynie umiarkowanym ryzykiem spadkowym w przypadku przyspieszenia tempa żniw i utrzymania sprawnej logistyki eksportowej.
• Francuski FOB Paryż: Stabilny z premią względem kontraktów terminowych i Morza Czarnego; ograniczone pole do krótkoterminowych spadków, o ile prognozy zbiorów w UE nie poprawią się istotnie.