Rynek rzepaku wspierany przez mocny MATIF, drogi rzepak kanadyjski i silny popyt z regionu Morza Czarnego

Ceny rzepaku utrzymują się mocne z lekkim, wzrostowym nastawieniem, przy notowaniach MATIF w okolicach 550 EUR/t i rzepaku kanadyjskiego (canola) blisko ostatnich szczytów, podczas gdy ukraiński rzepak wciąż jest wyceniany z wyraźnym dyskontem, choć w ostatnich dniach się umocnił. Ogólny sentyment rynkowy wspierają wysokie ceny ropy naftowej, solidny popyt na dostawy europejskie i ukraińskie oraz ryzyka pogodowe zarówno w Kanadzie, jak i na Ukrainie. Jednocześnie globalne bilanse rzepaku/canoli na sezony 2026/27 nie są krytycznie napięte, co ogranicza potencjał wzrostowy. Kontrakty bliskie na Euronext w okolicach 555 EUR/t oraz wysokie notowania ICE canola podkreślają istnienie mocnego „dna” cenowego, ale ograniczenia logistyczne w regionie Morza Czarnego i sucha pogoda na południu Ukrainy utrzymują premię za ryzyko, uniemożliwiając wykształcenie wyraźnego trendu spadkowego.

Ceny

Kontrakty terminowe na rzepak na giełdzie Euronext (MATIF) zamknęły się 15 września 2026 r. z notowaniem na listopad 2026 na poziomie 554,25 EUR/t, luty 2027 na 558,50 EUR/t i maj 2027 na 557,50 EUR/t, przy krzywej terminowej łagodnie opadającej w kierunku 529–523 EUR/t na końcówkę 2027–maj 2028. Kontrakty ICE na rzepak kanadyjski (canola) są istotnie wyższe w ujęciu bezwzględnym – listopad 2026 zamknął się w rejonie 829–839 CAD/t (około 520–530 EUR/t), a serie bliskie pozostają blisko szczytów kontraktowych, wspierane przez silne rynki soi i ropy naftowej oraz wolne tempo zbiorów w Kanadzie.

Rynek fizyczny rzepaku w Europie Zachodniej odzwierciedla tę siłę kontraktów terminowych: ostatnie poziomy FCA w Europie Środkowej w okolicach 520–530 EUR/t oraz oferty FOB z Francji w rejonie 660 EUR/t dla rzepaku w Paryżu wskazują na mocny rynek kasowy. Na Ukrainie, wskazania CPT Odessa w okolicach 473 EUR/t (rzepak, klasa 1, <35 mcm) oraz wartości FCA Kijów w rejonie 460–480 EUR/t dla 42% zawartości oleju potwierdzają utrzymujące się, choć zawężające, dyskonto rzędu ok. 10–15% względem MATIF, spójne z doniesieniami, że ukraińskie nasiona handlują poniżej Paryża z powodu kosztów logistyki i premii za ryzyko.

Podaż i popyt

Podaż rzepaku w UE w sezonie 2026/27 jest nieco ciaśniejsza niż w poprzednich latach: najnowsze szacunki wskazują na umiarkowany spadek powierzchni zbiorów i plony poniżej trendu w części Europy Zachodniej z powodu wcześniejszych warunków pogodowych, co skutkuje mniejszym zbiorem, ale nadal komfortowym poziomem zapasów ogółem. Utrzymuje się silny popyt importowy, szczególnie na towar z Kanady i Ukrainy, ponieważ unijny sektor biodiesla i przerobu nasion nadal polega na imporcie, aby zbilansować deficyt krajowy.

Ukraina pozostaje kluczowym dostawcą „regulującym” rynek. Popyt eksportowy jest obecnie opisywany jako wysoki – sierpniowe wysyłki wyniosły około 293 tys. t rzepaku i 95 tys. t oleju rzepakowego, co odpowiada ok. 520 tys. t w przeliczeniu na nasiona. Jednak narastające zakłócenia w pracy portów Morza Czarnego oraz ataki na infrastrukturę eksportową zwiększają ryzyko, że łączny eksport produktów rolnych z Ukrainy w sezonie 2026/27, w tym rzepaku, może być istotnie niższy od wcześniejszych oczekiwań. To wspiera ceny rzepaku w UE, pomimo relatywnie obfitych globalnych bilansów nasion oleistych.

W centrum uwagi pozostają także dostawy rzepaku kanadyjskiego (canoli). Postęp żniw w zachodniej Kanadzie spowalniają wilgotne i chłodniejsze warunki, a rynek obawia się przymrozków i ryzyka pogorszenia jakości dla późnych zasiewów. Przy notowaniach ICE canola utrzymujących się blisko szczytów kontraktowych, europejskie zakłady olejarskie widzą ograniczoną ulgę cenową z kierunku Ameryki Północnej, co czyni nasiona ukraińskie i unijne szczególnie cennymi dla pokrycia potrzeb w terminach bliskich.

Pogoda i perspektywy upraw

Pogoda jest obecnie głównym, krótkoterminowym czynnikiem kształtującym sentyment na rynku rzepaku. Na południu Ukrainy utrzymujące się suche warunki stwarzają ryzyka dla terminowych zasiewów rzepaku ozimego – niska wilgotność gleby grozi opóźnieniem prac polowych i ograniczeniem obsianej powierzchni. Obawy te są już uwzględniane w oczekiwaniach cenowych dla zbiorów 2027 r., gdyż uczestnicy rynku zaczynają wyceniać potencjalne przyszłe ograniczenie podaży w krzywej terminowej.

W Kanadzie opady deszczu i niższe temperatury na Preriach spowolniły zbiory i zwiększyły obawy o pogorszenie jakości, podczas gdy prognozy wspominają o możliwości wystąpienia przymrozków na północy dla upraw, które nie osiągnęły jeszcze pełnej dojrzałości. W Europie główne zbiory rzepaku ozimego są zakończone, ale szerokie doniesienia o wyjątkowo gorącej i suchej pogodzie latem, która obniżyła plony w niektórych regionach, wzmacniają postrzeganie bilansu jako nieco ciaśniejszego niż na początku roku, nawet jeśli średnie plony upraw ozimych pozostają blisko wieloletnich średnich.

Fundamenty i czynniki zewnętrzne

Fundamentalnie rzepak i canola korzystają z trzech kluczowych zewnętrznych czynników wsparcia: wysokich cen ropy naftowej, mocnego rynku kompleksu sojowego oraz utrzymującego się ryzyka geopolitycznego w regionie Morza Czarnego. Notowania ropy powyżej 100 USD/bbl ponownie poprawiły marże w sektorze biopaliw, podbijając ceny olejów roślinnych, w szczególności oleju rzepakowego. Raporty rynkowe wskazują, że wartości oleju rzepakowego rosły równolegle z cenami surowca, a kontrakty na canolę i rzepak podążały za siłą notowań oleju sojowego i soi w Chicago.

Jednocześnie globalne bilanse nasion oleistych na sezon 2026/27 nie są wyjątkowo napięte. Prognozy wskazują na rekordowy łączny zbiór rzepaku i słonecznika na świecie oraz zwiększoną dostępność eksportową z głównych krajów‑eksporterów, co sugeruje, że obecna siła cen wynika bardziej z czynników logistycznych i premii za ryzyko niż z realnego niedoboru podaży. Taki układ oznacza ograniczoną przestrzeń do trwałych, gwałtownych wzrostów cen, chyba że problemy pogodowe na Ukrainie i w Kanadzie się nasilą lub ceny energii wzrosną jeszcze bardziej.

Perspektywy handlowe (kolejne 1–2 tygodnie)

• Nastawienie: Lekko wzrostowe do bocznego. Poziomy MATIF w rejonie 550–560 EUR/t wydają się dobrze wspierane przez mocną canolę, wysokie ceny ropy i aktywny eksport z UE i Ukrainy; w bardzo krótkim terminie wydaje się, że potencjał większych spadków jest ograniczony.
• Producenci (UE i Ukraina): Rozważcie wycenę kolejnej transzy zbiorów 2026 przy wzrostach w okolice lub powyżej 560–570 EUR/t dla MATIF Nov 26, szczególnie tam, gdzie lokalna baza jest mocna. Pozostawcie część wolumenu niezhendżowaną na wypadek, gdyby pogoda lub wydarzenia geopolityczne wywołały kolejny impuls wzrostowy.
• Tłocznie i konsumenci: Wykorzystujcie korekty w okolice 540 EUR/t na MATIF lub rozszerzające się dyskonto regionu Morza Czarnego do przedłużenia pokrycia na I–II kw. 2027. Z uwagi na ryzyka pogodowe i logistyczne unikajcie niedostatecznego pokrycia potrzeb na okres zimowy i wczesnowiosenne programy przerobowe.
• Handlowcy: Dyskonto ukraińskiego rzepaku względem MATIF (około 10–15%) pozostaje kluczową okazją, ale wiąże się z wysokim ryzykiem logistycznym i politycznym. Spready pomiędzy ICE canola a rzepakiem MATIF warto monitorować pod kątem transakcji na powrót do średniej, jeśli ryzyka pogodowe w Kanadzie złagodnieją.

Wskaźnik cen na 3 dni

• Rzepak MATIF (Nov 26): Prawdopodobny handel w przedziale 545–565 EUR/t, z lekkim nastawieniem wzrostowym, jeśli rynki ropy i soi pozostaną mocne.
• ICE Canola (Nov 26): Oczekuje się utrzymania w pobliżu ostatnich szczytów (równowartość ok. 520–535 EUR/t), z podwyższoną zmiennością wokół informacji pogodowych z Kanady.
• Ukraina CPT/FCA: Lokalne ceny w Odessie i Kijowie prawdopodobnie będą podążały za MATIF z pewnym opóźnieniem, utrzymując dyskonto 10–15%, ale z przestrzenią do dalszych niewielkich wzrostów, jeśli popyt eksportowy pozostanie mocny, a obawy o suszę przy nowych zasiewach się utrzymają.